Die Another Day (2002) * recensie

Een onzichtbare Aston Martin, een geheim agent die op een CGI-golf naar zijn missie surft, en Madonna die met een houten Britse tongval “Sigmund Freud, analyze this” krijst: verzamel die drie ingrediënten in één film en je weet dat er ergens tussen de scriptvergaderingen iets grondig is misgelopen. Die Another Day (2002) is dat vermoeden in bewegend beeld: opzichtig, uitzinnig en op momenten gênant. Deze film kan en mag je gewoon niet in sobere toestand bekijken. Het is de twintigste Bond-film en het laatste optreden van Pierce Brosnan in het pak. En na deze film was NIEMAND hier treurig rond. Dit is voor mij de slechtste Bondfilm, zo slecht dat hij bij momenten nog leuk wordt, maar om alle verkeerde redenen.

Artwork by Davian
Based on imagery from the movie / courtesy of the copyright holder

Korte inhoud Bond wordt na een mislukte undercoveroperatie in Noord-Korea veertien maanden gevangengezet en gemarteld, tot hij geruild wordt tegen de rechterhand van zijn belager, Zao (Rick Yune). Zijn 00-status wordt ingetrokken omdat M (Judi Dench) vermoedt dat hij onder de folteringen is gezwicht. Op eigen houtje jaagt Bond Zao achterna, via Hongkong naar Cuba, waar hij de Amerikaanse agente Jinx (Halle Berry) tegen het lijf loopt. Het spoor leidt naar de Britse miljardair Gustav Graves (Toby Stephens), die via een satelliet zonlicht claimt te kunnen bundelen, maar in werkelijkheid een vernietigingswapen bouwt. In IJsland, tussen een hotel van ijs en een dubbelagente met de veelzeggende naam Miranda Frost (Rosamund Pike), moet Bond het complot ontrafelen voor de wereld in brand staat.

Het meest pijnlijke aan deze prent is dat dit eigenlijk wel een goede Bond-film had kunnen zijn. Het eerste half uur, met een gebroken en verwaarloosde Bond die zonder licentie en zonder geduld door Hongkong sluipt, toont een acteur die eindelijk iets te spelen krijgt. Brosnan speelt die scènes met een soort vermoeide woede die de rest van zijn Bond-periode miste. Net wanneer je denkt dat de reeks een donkerder pad inslaat, dat later door Casino Royale (2006) wordt bewandeld, gooit regisseur Lee Tamahori het roer om en verandert de film in een stripverhaal met een een ongelimiteerd cgi-budget. Vanaf het moment dat Bond en Jinx in IJsland komen, is elke vorm van geloofwaardigheid overboord gegooid. Een auto die onzichtbaar is dankzij camera’s, een satellietlaser die hele mijnenvelden platbrandt, en uiteindelijk Bond die op een ingestorte gletsjer surft alsof hij in een videogame uit de vorige eeuw is beland: het went nooit. Tamahori is ook zo een bizarre regisseur die drama met pulp afwisselt alsof het een paar sokken zijn. Met Once Were Warriors ooit bewees dat hij ruwe, rauwe drama’s kan regisseren, toonde dat hij ook vreselijk slechte films kon maken met zijn pakweg zijn xXx: State of the Union (2005). In deze film verliest hij dus ook de pedalen. Zijn voorliefde voor slow motion op precies de verkeerde momenten maakt de actie er niet overtuigender op, integendeel.

Maar hij is heus niet de enige verantwoordelijke voor dit treinongeluk. Het scenario van Neal Purvis en Robert Wade wringt zich in bochten om zoveel mogelijk knipogen naar de vorige negentien films te verwerken, ter ere van veertig jaar Bond, maar vergeet ondertussen personages te schrijven die om iets anders dan hun functie draaien. Graves is een villain zonder venijn, een soort Richard Branson met een elektrisch pak en een geheim dat vanaf de eerste scène met Colonel Moon door iedereen wordt geraden. Zao krijgt tenminste een dreigend uiterlijk mee, met diamanten letterlijk in zijn gezicht ingebed, maar mag verder weinig meer doen dan grommen. Halle Berry, destijds vers gebakken Oscarwinnares, krijgt een rol die haar vooral in bikini en met houterige oneliners neerzet; ze oogt zelfverzekerd, maar het personage geeft haar amper iets om mee te werken. Pike daarentegen, in haar debuutrol, weet van weinig veel te maken: haar ijskoude Frost is intrigerender dan de hele plot rond haar heen.

© United Artists / Metro-Goldwyn-Mayer (MGM)

De productiedesign van het ijspaleis is indrukwekkend, ondanks dat het er soms meer uitziet als een decorstuk dan als een woning, en de cameravoering van David Tattersall vangt de exotische locaties met stijl. Maar precies daar wringt de schoen. Hoe fraaier de plaatjes, hoe pijnlijker de platte CGI daartussen opvalt, en na anderhalf uur relatief geloofwaardige actie is het net alsof de special-effectsafdeling de laatste twintig minuten in paniek heeft afgewerkt. Voeg daarbij Madonna’s titelsong, een technoflard die zelfs de grootste Bond-fan doet fronsen, en je krijgt een film die zichzelf constant in de weg loopt.

Ja, Die Another Day is een regelrechtede ramp. Pure, wegwerpbare pulp met genoeg gimmicks, dubbelzinnigheden en achtervolgingen om een migraine te ontwikkelen. En ja, dit was onder toezicht van Barbara Broccoli en haar halfbroer Michael G. Wilson. Naar verluidt zouden ze zich hebben laten leiden door MGM baas Chris McGurk die meer actie en cgi wou in de film om een meer jonger publiek aan te trekken en weg van de meer romantische weg die Michael Apted had ingeslaan in The World is Not Enough (1999). Na de film kwamen Barbara en Michael tot inzicht dat hun James Bond nood had aan een serieuze en meer volwassen reboot. Het is spijtig dat het inzicht wat laat is gekomen voor Brosnan, want hij mocht afscheid nemen met deze troep, ook al was hij verre van een slechte James Bond. De film kwam uit op 15 september 2026 op 4k UHD.