The Uprising van Paul Greengrass is een historisch epos met een marketingprobleem

Er is iets onweerstaanbaars aan het zien van een gerespecteerde regisseur die zijn hectische camera van Jason Bourne films naar de modder van de veertiende eeuw sleurt, en toch voelt de trailer van The Uprising (2026) als een uitnodiging en waarschuwing. Paul Greengrass, de man die ons zeeziek maakte met zijn actiefilms en die ons met United 93 (2006) en Captain Phillips (2013) liet stikken van de spanning, waagt zich nu aan een historisch epos over de Boerenopstand van 1381, iets wat doet denken aan onze Guldensporenslag die vreselijk in beeld werd gezet door Hugo Claus in De Leeuw van Vlaanderen (1984). Op papier een logische stap voor een regisseur die altijd geïnteresseerd was in gewone mensen die tegen een systeem opstaan. In de praktijk roept de eerste blik op dit project meer vragen op dan antwoorden, en dat heeft weinig te maken met het scenario zelf.

© Focus Features

Korte inhoud In het Engeland van 1381, uitgedund door de builenpest en gebukt onder een nieuwe belastingwet, komt een eenvoudige boer, enkel bekend als Ploughman (Andrew Garfield), in opstand nadat belastinginners zijn dorp terroriseren. Zijn daad zet een lawine in gang. Al snel sluit hij zich aan bij de historische figuren Wat Tyler en de priester John Ball (Jamie Bell), en samen met duizenden andere ontheemde onderdanen trekt de groep richting Londen om de tienerkoning Richard II (Woody Norman) te confronteren. Onderweg groeit Ploughman van een stille, verweesde man tot het gezicht van een revolutie die niemand echt onder controle heeft.

Wat meteen opvalt in de beelden: Greengrass verandert zijn stijl niet voor de gelegenheid. Die kenmerkende trillende camera, ooit vernieuwend in een claustrofobische spionagethriller, wordt hier losgelaten op een veertiende-eeuws landschap vol modder, roet en verweerde gezichten. Het werkt, in de zin dat het onmiddellijk een gevoel van chaos en wanhoop oproept; je voelt de paniek van mensen die geen enkele controle hebben over hun eigen lot. Maar het is ook een keuze die om een reden vraagt. Bij een undercoveragent in Bagdad voelt schokkerige camera als methode. Bij een boerenopstand in de dertiende eeuw dreigt het een tic te worden, een stijlmiddel dat wordt toegepast omdat het nu eenmaal Greengrass’ handtekening is, niet omdat het verhaal erom vraagt.

Garfield zelf oogt precies zoals je hem wil zien in zo’n rol: uitgemergeld, stoïcijns, met die typische onderhuidse woede die hij ook in Silence (2016) en Hacksaw Ridge (2016) etaleerde. Het probleem is dat de trailer hem weinig anders geeft om mee te werken dan grimmige blikken en gebalde vuisten. “Ik ben wat ik doe,” gromt hij, wat ofwel diepzinnig klinkt ofwel als een personage dat nog geen naam heeft gekregen omdat het scenario er zelf geen tijd voor had. Beide interpretaties zijn op basis van deze beelden verdedigbaar, en dat is precies het probleem: een charismatische acteur die functioneert als symbool in plaats van personage, is een risico dat pas op de vertoning zelf wordt beslecht.

De rest van de cast belooft meer reliëf. Jamie Bell als de opruiende priester John Ball en Cosmo Jarvis als de rebellenleider Wat Tyler krijgen in de fragmenten iets steviger materiaal, met stemmen die dreigen te breken van overtuiging. Thomasin McKenzie duikt op als een door het geloof gedesillusioneerde metgezel, en aan het hof zorgen Tom Hollander en Katherine Waterston voor het soort venijnige, ingehouden machtsspel dat historische drama’s meestal beter beheersen dan hun actiescènes. De jonge Woody Norman, als de manipuleerbare koning Richard II, oogt intrigerend juist omdat hij zowel slachtoffer als tiran lijkt te kunnen worden. Dat contrast, tussen een verweesde boer en een verweesde koning, is de interessantste as van het verhaal, als de film hem tenminste de ruimte geeft.

Dan is er de olifant in de kamer: Robin Hood. Focus Features besloot, amper enkele weken voor de release, de film een tijdje om te dopen tot The Uprising: The Rise of Robin Hood, om die beslissing vervolgens binnen het etmaal weer terug te draaien. Historisch gezien slaat dat nergens op; de eerste geschreven verwijzing naar Robin Hood dateert weliswaar van vlak voor de Opstand, maar de legende zelf situeert zich doorgaans generaties eerder. Marketingtechnisch is het een wanhoopsdaad die meer nieuwswaarde genereerde dan de trailer zelf, en dat zegt iets akeligs over hoe weinig vertrouwen een studio blijkbaar heeft in een puur historisch verhaal zonder franchise-sausje. Als Greengrass het wél zo bedoeld heeft, als een sluwe suggestie dat elke onderdrukte generatie zijn eigen mythe verdient, dan zit die gedachte knap verstopt onder een groene kap en een handvol pijlen in de laatste seconden van de trailer. En waarom zou een link met Robin Hood zo’n probleem moeten zijn. Wel, The Death of Robin Hood (2026) was nog maar net in de zalen en deze film deed het allesbehalve goed aan de box-office. De 20 miljoen dollar film (wat al low budget is voor Hollywood) bracht slechts 9 miljoen dollar op wereldwijd. The Uprising kost een pak meer dan 20 miljoen en zal vermoedelijk meer dan 100 miljoen nodig hebben voor nog maar een break-even.

Achter de schermen zijn er genoeg tekenen dat dit project serieus genomen wordt: opnames vonden plaats in daadwerkelijk historische locaties in Beieren, historicus Dan Jones fungeerde als adviseur, en componist Volker Bertelmann, Oscarwinnaar voor Im Westen nichts Neues, kreeg de uitdrukkelijke opdracht om geen sfeervolle middeleeuwse score te schrijven maar iets met een hedendaagse bite. Dat klinkt allemaal als een productie die haar huiswerk maakte. Maar een trailer verraadt ook waar de twijfel zit: te veel nadruk op massascènes en CGI-vlammen boven de Theems, te weinig op de stiltes waarin een verhaal als dit zijn kracht zou moeten vinden.

Op basis van wat er nu te zien is, lijkt The Uprising een film die precies de juiste ingrediënten in huis heeft, maar nog moet bewijzen dat ze ook goed samen gaan. Greengrass kent zijn vak, Garfield kent zijn rol, en de historische stof is rijker dan Hollywood ooit heeft durven exploiteren. Of dat volstaat om boven het lawaai van een mislukte marketingstunt uit te stijgen, valt pas te zeggen zodra de zaallichten doven; voorlopig houdt de trailer een belofte overeind die minstens even fragiel oogt als de vrede tussen boeren en koning. De film is al in een paar landen uitgekomen, wij wachten nog op een Belgsiche releasedatum.