Alles wat je moet weten over The Lord of the Rings: The Hunt for Gollum

Er is nog geen seconde beeldmateriaal vrijgegeven, geen trailer, zelfs geen affiche, en toch is The Lord of the Rings: The Hunt for Gollum (2027) nu al het meest besproken Tolkien-project van de afgelopen jaren. Dat zegt iets over hoe voorzichtig je tegenwoordig moet zijn met een microfoon voor je neus, zeker als je zowel regisseur als hoofdrolspeler bent. Andy Serkis wist dat hij zich kwetsbaar opstelde door zijn Gollum-personage nog eens uit de kast te halen, maar dat hij zichzelf ondertussen ook in twee aparte rellen zou praten, had hij waarschijnlijk niet zien aankomen.

fan art poster

Korte inhoud The Hunt for Gollum speelt zich af tussen de gebeurtenissen van The Hobbit en The Lord of the Rings in, en duikt in de jaren waarin Gollum wordt opgejaagd door Gandalf (Ian McKellen) en de Rangers, terwijl Sauron’s schaduw over Midden-aarde kruipt. Het verhaal volgt zowel Gollums verleden als hobbit uit de Gouw als de jacht die Aragorn en zijn medestanders op hem openen, nog voor Frodo ooit van de Ring gehoord heeft. Serkis regisseert en kruipt zelf weer in de motion capture-pak, terwijl Peter Jackson, Fran Walsh en Philippa Boyens – het scenaristentrio achter de originele trilogieën – opnieuw meeschrijven.

Dat Serkis de regie overneemt van Jackson is op zich al een gedurfde keuze, en meteen ook de meest interessante troef van het hele project. Peter Jackson zelf verklaarde dat een film over “Gollums verslaving en interne strijd” in handen van Serkis simpelweg boeiender zou worden dan wanneer hij het zelf zou doen, en die logica snijdt hout. Niemand kent die gespleten persoonlijkheid beter dan de man die er al 25 jaar de stem en de ziel aan geeft. Jackson trekt zelfs de vergelijking met Joker (2019), een psychologische origin story in plaats van een braaf actieverhaal, en dat is precies het soort ambitie die deze franchise nodig heeft om niet als recyclage aan te voelen.

Toch is het niet de artistieke visie die de headlines haalt, maar een nogal onhandige uitspraak over casting. Serkis kreeg de vraag waarom de cast van The Hunt for Gollum, op het eerste gezicht, opnieuw overwegend wit (~ blank) is, en zijn antwoord – dat het niet de bedoeling is om “politiek correct te casten om maar vakjes af te vinken” – was heel eerlijk maar viel niet goed. Het is een uitspraak die er niet doordacht uitkomt, en die vooral jammer is omdat ze compleet vermijdbaar was. Een simpele verwijzing naar het feit dat dit een prequel is met personages wiens origineel-casting nu eenmaal vastligt, had veel wrevel kunnen vermijden. In plaats daarvan opende Serkis de deur voor precies het soort cultuuroorlogje waar Tolkien-verfilmingen tot nu toe grotendeels buiten bleven.

Als je ziet wat voor storm de casting van een zwarte Helen in The Odyssey (2026) teweegbracht, ook al zit actrice Lupita Nyong’o nauwelijks 45 seconden in een 3 uur durende film, zegt alles wat je moet weten over deze gestoorde online cultuur die zo’n 15 jaar geleden is begonnen met de “whitewashing” commentaren. Ik herinner me zelfs nog de eerste petities om actrice Scarlett Johansson uit Ghost in the Shell (2017) te krijgen. Zijn er verkeerde castingkeuzes geweest in het verleden, uiteraard, maar we hebben ondertussen een lange weg afgelegd van oud Griekse tragedie opvoeringen met mannen in vrouwenrollen, tot weloverwogen castingkeuzes met respect voor authenticiteit en diversiteit. Maar de online heksenjachten hielpen deze gekte normaliseren: sociale-media-ophef na castingkeuzes, discussie over representatie en daarna opiniestukken of defensieve reacties over films in productie of in de zalen. En toen kwam 10 jaar geleden nog eens het fenomeen van “cancel culture”, allemaal oorspronkelijk gegroeid uit goed bedoelde reacties op scheefgelopen verhoudingen tussen mensen. In de praktijk overlappen ze elkaar omdat beide steunen op snelle online mobilisatie met gemoraliseerde uitspraken. En het lijkt groter te worden omdat platforms controversie belonen: castingnieuws verspreidt zich onmiddellijk, fandoms organiseren zich snel en algoritmes versterken conflict. Daarom kan een geval als de castingdiscussie rond The Odyssey of een uitspraak van Serkis over zijn Gollum film, binnen uren exploderen, nog voordat iemand de film heeft gezien. Het patroon is minder een “nieuw fenomeen” en meer een “oude controverse met veel snellere distributie”.

Het tweede addertje onder het gras heet: artificiële intelligentie (AI). Serkis bevestigde dat er “een beetje de-aging” gebeurt en dat “machine learning deel uitmaakt van het proces”, wat meteen de nodige paniek zaaide bij mensen die AI en VFX door elkaar halen. Zijn eigen verdediging was dat Jacksons Massive-software voor de duizendkoppige orklegers destijds ook al een vroege vorm van AI was, en het relativeert de heisa wel voor een stuk. Als de-aging beperkt blijft tot bijvoorbeeld Ian McKellen als een iets jongere Gandalf, dan is dat een technisch hulpmiddel en geen doodgraver van het ambacht. Het wordt pas problematisch als het scenario of de personages zelf om technologie beginnen te leunen in plaats van om schrijfwerk.

Wat de cast betreft, is er in elk geval reden tot nieuwsgierigheid. Naast McKellen en Elijah Wood, die allebei terugkeren als Gandalf en Frodo, en Lee Pace die opnieuw Thranduil speelt, is er een compleet nieuwe garde aangetrokken om de jongere versies van bekende namen in te vullen. Jamie Dornan neemt de rol van Aragorn/Strider over van Viggo Mortensen, wat op zich al een gewaagde erfenis is om te dragen. Daarnaast versterken Kate Winslet, Leo Woodall en Anya Taylor-Joy de rangen met personages die eerder in Tolkiens appendices dan op het witte doek bestonden. Dat is meteen ook een verademing: in plaats van opnieuw dezelfde vier hobbits door hetzelfde bos te jagen, krijgen we personages die grotendeels nog onbeschreven blad zijn.

De eerste setbeelden, met Serkis die zichzelf letterlijk weer in de kromme, sluipende houding van Sméagol vouwt, tonen in elk geval dat de acteur zijn personage niet is vergeten. Er zit iets ontroerends in hoe moeiteloos hij terugvalt in die fysieke taal, alsof er geen kwarteeuw tussen zit. Maar een goede fysieke performance is geen garantie voor een goed doordacht script, en juist daar wringt de twijfel. Een psychologische deep dive in verslaving en eenzaamheid vraagt om scherp geschreven scènes, niet om nostalgische fanservice met een vleugje franchise-boekhouding.

Het venijnige aan deze hele heisa is dat ze de eigenlijke vraag overschaduwt: kan Serkis, na decennia van fysieke transformatie voor andermans camera, zelf een film regisseren die recht doet aan het personage dat zijn carrière heeft gedefinieerd? Op basis van wat er nu circuleert, ligt het antwoord ergens tussen gerechtvaardigd optimisme en gezonde argwaan. De ambitie is er, het vakmanschap ook, maar de communicatie eromheen doet nu al meer schade dan een slechte scène ooit zou kunnen.

Middle-Earth heeft wel vaker controverses overleefd die groter leken dan ze waren, en deze prequel krijgt ongetwijfeld de kans om zichzelf te bewijzen op het witte doek in plaats van in de commentaarsectie. Maar als Serkis niet snel leert zijn eigen verhaal beter te vertellen dan zijn eigen personage, dreigt The Hunt for Gollum uit te draaien op een verloren zoektocht. De film moet op 17 december 2027 in de bioscoop verschijnen.