Citizen Vigilante (2026) * recensie

Er bestaat een simpele test om te weten of een revenge-film werkt: trekt je maag samen op het moment dat de (anti-)held toeslaat, of kijk je stiekem op je horloge? Bij Citizen Vigilante (2026) is het antwoord pijnlijk snel gegeven. Je kijkt op je horloge. Daarna kijk je nog eens met ongeloof of het echt nog negentig minuten moet duren. Geruchten dat deze film verbannen werd in Duitsland kloppen niet (hij kreeg geen rating), maar het verkoopt goed voor een film dat extreem wil zijn. Zal deze film aanzetten tot geweld? Absoluut niet. Het is en blijft een Uwe Boll film, geregisseerd door een Duitse man wiens enige verdienste is dat hij de ene na de andere filmproductie weet te financieren. Hij is een intelligente kerel, en weet als geen ander hoe hij de media moet bespelen, maar als verhalen-vertellen en regisseur is hij vrijwel waardeloos. Had deze film gemaakt geweest door een bekwame filmmaker, dan had dit misschien meer problematisch kunnen zijn (cf. Taxi Driver).

© Borvel film / Event Film Distribution

Korte inhoud Sanders (Armie Hammer), een Amerikaanse ex-militair die het vastgoedimperium van zijn overleden vader beheert, is de zoveelste zakenman die de wet in eigen handen neemt ergens in een naamloos “Europa”. Gefrustreerd door een rechtssysteem dat daders volgens hem te makkelijk laat lopen, ontpopt hij zich als de gemaskerde “Citizen Vigilante”: hij martelt, ondervraagt en executeert wie hij als schuldig bestempelt, van straatcriminelen tot rechters. Zijn videomanifesten gaan viraal, het publiek juicht hem toe op sociale media, en Interpol-chef Henry (Costas Mandylor) zet alles op alles om hem te vatten voor de zaak volledig ontspoort in een bloedbad.

Boll doet hier wat hij altijd doet, alleen met een venijniger inzet. Hij filmt zelf, monteert zelf, schrijft zelf, en het resultaat oogt precies zo ongecontroleerd als je zou verwachten van iemand die niemand meer heeft om tegenspraak te bieden. Scènes worden niet opgebouwd, ze worden simpelweg aan elkaar geplakt, met een chronologie die voortdurend heen en weer springt zonder dat dat ooit iets toevoegt aan spanning of inzicht. Het voelt minder als een gedurfde vertelkeuze dan als montagepaniek: alsof niemand exact wist hoe de puzzelstukken in elkaar pasten, dus gooide je ze maar door elkaar en hoopte je dat niemand het zou merken. En vreemd genoeg, dit is misschien wel één van zijn betere films, maar de lat kan haast niet lager liggen en zegt meer over de kwaliteit van al zijn andere producties, waarvan we hier op De Filmblog al een paar van hebben besproken. De man staat bekend voor zijn game-verfilmingen, en bepaalde scenes hebben dezelfde geloofwaardig als vele games. Zo krijgt je een scene waarin Sanders achter een metalen constructie zit met twee machinegeweren, terwijl gepantserde agenten als lemmings met tientallen in de kamer worden gestuurd om aan flarden te worden geschoten, alsof we hier een film hadden over de loopgraven in WO I. En dit alles op stockmuziek die je soms kan horen in lift.

En om over die vuurgevechten te spreken; ze zijn stijf, houterig en overdreven lang uitgesponnen, met computeranimaties die eruitzien alsof ze rechtstreeks uit een studentenproject komen. Boll filmt bloed en explosies met een enthousiasme dat je bijna zou kunnen bewonderen als het resultaat niet zo lachwekkend goedkoop oogde. De montage kent geen ritme; personages laden wapens, stappen wagens in en uit, wachten in kamers, en dat allemaal zonder dat er ooit iets van dramatische spanning ontstaat. Het is opvulmateriaal, geen opbouw, en na een uur begin je je oprecht af te vragen of er eigenlijk wel een script bestond, dan wel een losse verzameling van topics over de gevolgen van migratie en straffeloosheid die Uwe wou aankaarten.

Wat deze film beter maakt is uiteraard de aanwezigheid van Army Hammer, ook al loopt hij er vaak verloren bij. Uwe weet niet hoe hij acteurs moet regisseren dus in veel van zijn films doen ze maar wat en roept de regisseur ‘cut’ en gaan ze naar het volgende shot. Het is bijna tien jaar geleden dat Army nog een gelaagde, verlegen jongeman speelde in Call Me by Your Name (2017), en het contrast met wat hij hier aflevert, is bijna pijnlijk. Zijn Sanders heeft precies één gezichtsuitdrukking: een norse, dorstige blik die evengoed constipatie als morele verontwaardiging zou kunnen betekenen. Er zit geen ontwikkeling in het personage, geen twijfel, geen breekpunt; hij begint vastberaden en eindigt vastberaden, alsof het scenario is geschreven door iemand die vond dat nuance iets is voor mensen met te veel vrije tijd. Costas Mandylor, ooit bekend van de Saw-reeks, krijgt als tegenspeler evenmin iets om mee te werken; zijn jacht op de vigilante mist elke urgentie, wat op zich toepasselijk is voor een politieman die in dit universum vooral figureert als excuus om nóg een vuurgevecht te forceren.

Het echte probleem zit niet in de knullige techniek, dat zou je nog kunnen wegzetten als guilty pleasure. Het probleem is de politieke lading die Boll er zonder enige gêne doorheen giet. De film opent met een aanval door een naamloze zwarte man op een blanke moeder, plaatst het verhaal in een fictief “Europa” dat verdacht veel op een xenofobe fantasie lijkt, en besluit met een opdracht aan “verkrachtingsslachtoffers in Europa die verraden werden door ons rechtssysteem”. Dat is geen provocatie met een dubbele bodem, dat is een pamflet met actiescènes eromheen, gepromoot door types als Elon Musk die maar wat graag Europa afschilderen als een “lawless caliphate” terwijl ze de blik van eigen problemen afwenden. Wat Death Wish (1974) en Taxi Driver (1976) destijds nog interessant maakte, was de morele wrijving, het besef dat wraak een gif is dat evenveel kapotmaakt als het geneest. Hier ontbreekt die wrijving volledig; Sanders is een held zonder twijfel in een wereld zonder grijstinten, en dat is nu net het soort verhaal dat gevaarlijk wordt zodra genoeg mensen het serieus nemen. Gelukkig is de film zo karrikaturaal dan iedereen deze over 2 maanden al vergeten zal zijn. Tenzij dat Musk een sequel wil financieren en echt talent aantrekt achter de camera.

Er schuilt een wrange ironie in het feit dat de werktitel van deze prent The Dark Knight was, voor een rechten-discussie dat kon verhinderden. Boll wilde blijkbaar zijn eigen Batman, maar kreeg een filiaalhouder met een pistool en een rancuneus wereldbeeld. Citizen Vigilante is geen gedurfd stuk exploitatiecinema dat je ondanks zichzelf toch weet te vermaken; het is een amateuristisch geschoten opruiend pamflet dat zijn eigen incompetentie verwart met stoerheid. De boodschap is ook heel dubbel, want in tegenstelling tot series als “Dexter” doodt Sanders ook mensen die geen crimineel feit hebben begaan. Je kan lachen om de belabberde effecten, meewarig het hoofd schudden bij het vreselijke acteerwerk of de idiote dialogen, maar dergelijke films zullen net het tegenovergestelde bekomen van wat Uwe Boll met deze film wou bereiken; en dat is een strenger migratie- en terugkeerbeleid aankaarten en een justitie die criminelen (wat hun afkomst ook moge zijn) daadwerkelijk straft. Door te vervallen in clichés en stereotypen ga je enkel mensen bekoren die al in deze mindset zitten (zoals Elon Musk). Voor de rest laat het een bittere nasmaak hangen, want dit ding wordt intussen wél door miljoenen bekeken en gedeeld als een soort manifest. Slechte films maak je wel vaker, gevaarlijke slechte films met een miljoenenpubliek zijn zeldzamer, en precies daarom verdient deze onbenulligheid meer aandacht dan ze verdient. Maar censuur is geen optie en zal het nooit zijn, bij deze wilden we deze film toch bespreken.

Want laat één ding duidelijk zijn: dat een deel van het publiek zich aangesproken voelt door de onderliggende onvrede, komt niet uit het niets. Verkrachtingszaken die stranden op bewijsproblemen of te milde straffen (cf. wat gebeurt in België), rechtbanken die slachtoffers het gevoel geven dat hun leed een administratieve kwestie is, cijfers over oververtegenwoordiging van mensen met migratieachtergrond in bepaalde delicten; dat zijn geen verzinsels van een verongelijkte rand, maar reële knelpunten waar beleidsmakers en justitie zich al jaren de vingers aan branden. Wie dat wegwuift als louter xenofobie, maakt het zichzelf te makkelijk en drijft precies dat deel van het publiek verder een hoek in waar films als deze wél gehoor vinden. Het venijnige is alleen dat Citizen Vigilante niets van die frustratie omzet in iets bruikbaars; geen pleidooi voor snellere rechtsgang, geen aanklacht tegen een overbelast systeem, geen enkel voorstel dat verder reikt dan een geladen pistool. Het is precies het tegenovergestelde van een oplossing: een film die het wantrouwen in instituties niet voedt met argumenten maar met kogels, en die daarmee elk gesprek dat wél ergens toe zou kunnen leiden bij voorbaat vergiftigt. Een probleem benoemen en het misbruiken zijn twee heel verschillende dingen, en Boll doet met verve het tweede terwijl hij doet alsof hij het eerste doet.

Uiteindelijk is Citizen Vigilante geen film die je haat om wat ze durft te zeggen, maar om hoe onhandig, lui en oprecht incompetent ze het zegt: een wraakfantasie zonder wraak op zichzelf, gemaakt door iemand die allang niets meer te bewijzen heeft en zich ook geen fluit aantrekt van de reacties. Wat Armie Hammer betreft, de man is een acteur die verbannen werd door Hollywood, en bijgevolg kan je hem geen steen werpen om een job te aanvaarden. Toch hoop ik dat hij met betere regisseur kan werken in de toekomst, want dit is ver beneden zijn acteer-niveau. Citizen Vigilante kwam uit op 19 juni 2026 en is momenteel te zien op X.