Er zijn weinig dingen zo geestelijk gevaarlijk als een verlegen huisvrouw die voor het eerst een bijrolletje krijgt in een amateurproductie. Dat is, geloof het of niet, het uitgangspunt van The Debut (2026), de nieuwe film van Jesse Eisenberg, en het is meteen ook het beste bewijs dat je als regisseur na een Oscarnominatie niet per se op safe moet spelen. Eisenberg doet net het tegenovergestelde: hij maakt een muzikale komedie over artistieke obsessie in de meest onwaarschijnlijke arena die er bestaat, het amateurtoneel van New Jersey. Dat alleen al verdient een schouderklopje, of op zijn minst een opgetrokken wenkbrauw.
A24
Korte inhoud Mona Friedman (Julianne Moore) is een schuchtere huisvrouw die sinds haar kerkkoordagen niet meer gezongen heeft, tot ze onverwacht de hoofdrol krijgt in een productie van het lokale amateurtheater. Wat begint als een onschuldig bijbaantje, ontaardt razendsnel in een obsessieve strijd om artistieke integriteit, met de tirannieke regisseur Jerry (Paul Giamatti) als haar grootste vijand en, naar het lijkt, haar grootste leermeester. Eisenberg schreef niet alleen het scenario, maar ook de originele muziek voor de musical binnen de film, en speelt zelf een karakter in het gezelschap. De film komt deze herfst uit via A24.
Wat meteen opvalt aan de trailer is hoeveel hooi Eisenberg tegelijk op zijn vork neemt. Hij regisseert, schrijft, speelt mee en componeert de liedjes, wat op papier naar een regelrechte vanity project ruikt. Toch straalt de montage iets anders uit: zelfspot. Eisenberg zelf grapte dat als zijn muziek slecht klinkt, niemand hem dat zal aanrekenen, want het publiek zal gewoon denken dat het zo bedoeld is. Die houding, half ironisch en half oprecht onzeker, is precies wat dit soort films nodig heeft om niet te verzanden in zelfgenoegzaamheid.
De vergelijking met Whiplash (2014) dringt zich onvermijdelijk op, en dat is geen toeval. Een tirannieke mentor die een onzekere leerling tot het uiterste drijft, alleen dan niet in een conservatorium maar in een gemeenschapszaaltje met klapstoelen. Giamatti lijkt zich in de beelden volledig over te geven aan die rol van schreeuwende despoot, met een fysieke aanwezigheid die je als kijker meteen ongemakkelijk maakt. Dat is precies waarvoor je hem casts. Moore, aan de andere kant, toont in een paar seconden een transformatie van muizige onzekerheid naar iets dat verontrustend dicht bij bezetenheid komt, en dat zonder overdreven gebaren. Knap, voor zover je dat op basis van een trailer kan beoordelen. En wat de muzikale ambities betreft: Eisenberg heeft zich omringd met mensen die wel weten wat ze doen, met choreografie van Andy Blankenbuehler, de man achter Hamilton, en een cast vol Broadwaynamen. Dat is geen toeval, maar een bewuste keuze om de musical-binnen-de-film geloofwaardig te maken in plaats van een goedkope karikatuur. Of het ook werkt, kan je natuurlijk pas oordelen na de aftiteling, maar de bouwstenen liggen er, en ze liggen er stevig.
Het scenario, voor zover de trailer het laat zien, speelt slim met de spanning tussen artistieke ambitie en sociale belachelijkheid. Een vrouw die bereid is haar huwelijk en haar gezond verstand op het spel te zetten voor een bijrolletje in een musical die niemand buiten New Jersey ooit zal zien, is een absurd premisse dat tegelijk universeel aanvoelt. Iedereen kent wel iemand die zich vastklampt aan iets onbelangrijks alsof het leven ervan afhangt. Eisenberg lijkt dat besef in elke scène te verwerken, zonder het al te nadrukkelijk uit te leggen, en dat is precies waar zijn scenario’s altijd sterk in zijn geweest. Vergeet ook niet dat Eisenberg zelf ooit de andere kant van de camera bewandelde als acteur die door een gerenommeerd regisseur tot het uiterste werd gedreven, in The Social Network (2010) van David Fincher. Die ervaring lijkt nu terug te komen, maar dan omgedraaid: hij is niet langer de jonge acteur die getest wordt, maar de architect die anderen test. Met A Real Pain (2024), waarin Kieran Culkin een Oscar binnenhaalde, bewees hij al dat hij weet hoe je emotionele chaos in een strak verhaal kan gieten. The Debut voelt aan als een logische, maar meer dappere volgende stap.
Op basis van wat de trailer toont, durf ik nu al te stellen dat dit Eisenberg’s meest gewaagde project is sinds hij achter de camera kroop, en gewaagd betekent hier niet automatisch geslaagd, maar wel de moeite waard om serieus te nemen. Een musical over een huisvrouw die haar verstand verliest in dienst van community theater klinkt op papier als een grap, maar wie de beelden ziet, merkt dat Eisenberg die grap volledig serieus neemt, en dat is precies waarom het zou kunnen werken.
Whiplash is zo’n fan-favoriet van mij en hier hebben we klasbakken van acteurs.