Kraken (2026) *** op het BIFFF

Promotioneel is het een nachtmerrie wanneer een jaar voor de release van jouw film een andere film was met dezelfde titel, maar dat was het geval bij Kraken (2026) die vermoedelijk vaak zal verward worden met de Russische Kraken (2025). Gelukkig voor de Noren was deze Russische film nauwelijks het bekijken waard, en hebben ze hun titel niet aangepast voor het buitenland. Kraken is het soort film waarvoor je je zaterdag avond opoffert met een zak chips op schoot en hoge verwachtingen in het hart naar de bioscoop gaat. Monsterfilms zijn vaak spekltakelfilms die extra impact hebben op het witte doek. Regisseur Pål Øie – de man achter de degelijke rampenfilm The Tunnel (2019) – duikt hier de mythologie in en haalt het legendarische Noorse zeemonster boven water. Of toch gedeeltelijk. Want Kraken is tegelijk een ecothriller, een monstermovie, een melodramatisch liefdesverhaal en een pleidooi voor de Noorse natuur. Dat was ambitieus, maar spijtig genoeg was dit geen tweede Godzilla Minus One (2023).

© Nordisk Film Production AS

Korte inhoud: De marine bioloog Johanne (Sara Khorami), wordt naar het afgelegen dorpje Vangsnes gestuurd om een zalmkwekerij te inspecteren. Wat begint als een routineklus verandert al snel in een nachtmerrie: tieners sterven op mysterieuze wijze, er zijn verdachte experimenten met sonar en onderwatergolven, en op de bodem van Noorwegens diepste fjord roert iets reusachtigs. Iets met tentakels. Iets dat er al eeuwen zat te wachten op het moment dat een agressieve ceo wat te hard op zijn sonarsysteem begon te drummen.

Laat ons beginnen met wat werkt, want er is genoeg om enthousiast over te zijn. Øie opent de film met een briljant geconstrueerde scène die knipoogt naar Jaws (1975): een jetski, een fjord, en iets onzichtbaars dat er niet op gesteld is bezocht te worden. De man begrijpt hoe een creature feature werkt. Door het monster lang verborgen te houden, transformeert de fjord zelf in een personage; een adembenemend mooi, ijzig blauw decor dat bij elke shot de vraag opwerpt: is het nu al zover? Die spanning bouwt hij geduldig op, en wanneer de Kraken eindelijk in al zijn glorie verschijnt, levert Øie een shot af dat perfect thuishoort naast producties van grotere studiobudgetten. Het ziet er allemaal indrukwekkend uit, zoals eerdere Scandinavische films. De soundtrack van het Noorse black metal-collectief Vreid; die met hun instrumentale titeltrack diep in de Sognametal-traditie putten — draagt bij aan die sfeer van dreigende oeroude natuur. Dat een muziekleraar van de bandleden dertig jaar later met hen samenwerkt voor dit project, is het soort verhaal dat een film groter maakt dan hijzelf.

Maar dan belanden we in de tweede helft van de film. En die doet pijn. Kraken telt vier schrijvers naast Øie, en ik vermoed dat die 4 het niet met elkaar eens waren. Steinar Klouman Hallert speelt de ceo die ook een goede vader wil zijn, Ingvild Holthe Bygdnes vertolkt de agente-echtgenote-in-meervoud, en Mikkel Bratt Silset speelt een smachtende bioloog die zijn jeugdliefde tegenkomt; want ja, die was ook net terug in het dorp. Toevallig. Het script kraakt niet alleen in zijn voegen, het breekt ook compleet af van logica en fysica. Eén vrouwelijke agent als enige politie-aanwezige bij meerdere doden, geen journalisten, geen forensisch team; het is het soort scenario waarbij je even googelt of Noorwegen misschien per ongeluk zijn hele politiemacht heeft afgesloten voor budgetredenen. De CGI-integratie is bovendien wisselvallig: de achtergronden zijn zo vaag alsof iemand per ongeluk de vaseline-filter op de camera heeft gesmeerd, en de interactie tussen acteurs en effecten voelt aan als we naar een B-film naar het kijken zijn.

En toch. Wie bereid is om zich over te geven aan het traag kloppende hart van de film, de stilte van de fjord, de grimmige folktale-logica, de echo’s van Hayao Miyazaki in de manier waarop natuur en mensheid botsen, vindt hier iets onverwachts moois. Elementen van Roland Emmerich sijpelen door het verhaal heen, maar Øie geeft het geheel een Noorse sober-melancholische smaak die het net onderscheidt van goedkope imitaties. De finale is spectaculair voor Noorse verhoudingen, de Kraken zelf is imposant en dreigend wanneer je hem eindelijk te zien krijgt, en er is één IMAX-waardige shot die je de adem beneemt (ook al ga je deze niet kunnen zien op IMAX); als je althans door de wazige achtergrond ernaartoe heeft kunnen turen.

Kraken is geen geweldige film, maar hij is wel een eigenwijze, ambitieuze en eigenlijk vrij charmante poging om het Noorse landschap te verheffen tot kosmische horror. Voor wie geduld heeft, mooie natuur apprecieert en niet te moeilijk doet over logische consistentie, is dit een avond goed besteed. Voor de rest: neem een slaapmiddel mee. Dat leek in elk geval ook een optie. De film was te zien op het BIFFF op 12 april 2026.