Road House (1989) ***½ van Razzie tot cultklassieker

Er zijn films die de geschiedenis ingaan als meesterwerken. En dan zijn er films die de geschiedenis ingaan omdat ze zo subliem verkeerd zijn dat het onvergetelijk wordt. Road House (1989) behoort resoluut tot die tweede categorie, al heeft de tijd bewezen dat het onderscheid tussen beide categorieën veel dunner is dan critici in 1989 dachten. Regisseur Rowdy Herrington schonk de wereld een film die tegelijkertijd een slechte western, een matige vechtfilm, een bij de haren getrokken romantisch avontuur en een onbedoeld geniale filosofische meditatie over wat het betekent om een professionele uitsmijter te zijn in Missouri. En niemand is er slechter van geworden. Integendeel, de film werd een degelijk succes aan de box-office met een recette van 60 miljoen dollar op een productiebudget van 15 miljoen, maar maakte pas echt indruk op video en nadien op DVD.

© United International Pictures

Korte inhoud: Dalton (Patrick Swayze) is een legendarische “cooler” of buitenwipper die wordt ingehuurd om de beruchte kroeg The Double Deuce in het stadje Jasper, Missouri, te ontdoen van zijn imago als plek waar men naar verluidt na sluitingstijd de oogballen van de vloer veegt. Dalton is geen gewone uitsmijter: hij heeft een filosofiediploma van NYU en vecht met de precisie van een monnik en de elegantie van een balletdanser. Zijn credo luidt: “Always be nice, until it’s time to not be nice.”  Zijn grote vijand is Brad Wesley, gespeeld door Ben Gazzara, een rijke kwast die de hele stad in zijn greep houdt en blijkbaar zijn jagersogen op zeldzame dieren uit de zoo richt, alsook op zijn ex-liefje Dr. Elizabeth Clay (Kelly Lynch). Wil nu net dat tussen al dat geknok Dalton ook verliefd raakt op Elizabeth. Dalton krijgt hij hulp van zijn wijze, sexy mentor Wade Garrett (Sam Elliott) met zijn legendarische snor, in de hoop de bende van Wesley te kunnen weerstaan.

In 1989 ontving Road House maar liefst vijf Razzie-nominaties, waaronder Slechtste Film, Slechtste Regisseur en Slechtste Acteur voor Swayze. De critici waren niet mals. Velen vroegen zich hardop af of de film bedoeld was als parodie en anderen wezen op een film “vol gratuite geweld” met een “kwaadaardige, haast vuile toon.” Producer Joel Silver, het genie achter de Lethal Weapon-reeks, had groter gehoopt dat 60 miljoen en Swayze zelf was diep ontgoocheld met de kritiek en de Razzies. En toch kon je Road House jarenlang niet van de televisie af krijgen. Elke zaterdagavond, elk nachtprogramma, elke kabelzender: daar was Dalton weer, met zijn perfect geföhnde 80’s haardos en zijn gespierde torso. Want wat de critici in 1989 misten, en wat kijkers thuis onmiddellijk begrepen, is dat Road House draait op een heel specifieke alchemie van oprechtheid en waanzin. Herrington was zich bewust van de absurditeit van zijn materiaal; hij wou de gevechten opzettelijk “als een Keystone Cops-rel” laten aanvoelen, maar speelde het desalniettemin volledig recht. Geen knipoogje naar de camera. Geen zelfspot. Dalton zegt doodleuk “pain don’t hurt” en meent het. Wesley rijdt roekeloos rond in zijn cabriolet en zingt mee op “Sh-Boom Sh-Boom.” Er wordt een monstertruck door een Ford-dealer gereden. Dit soort dingen worden gepresenteerd alsof het heel gewone zaken zijn, en dat maakt ze des te hilarischer. Dit was de perfecte 70’s exploitation “drive-in film van de jaren 80, maar dan uitgebracht in 1989.

Swayze is de absolute sleutel tot het succes van Road House, en dit valt moeilijk genoeg te benadrukken. Alleen hij had het unieke pakket van talenten om Dalton geloofwaardig te maken: de fysieke gratie van een professioneel getrainde danser uit de Joffrey Ballet-school, de nonchalance van een geboren Texaan, de bereidheid om zijn eigen stunts uit te voeren tot het absurde toe. Tijdens de epische vijf dagen durende eindgevecht-opnames met Marshall R. Teague liep Swayze twee gebroken ribben, een beschadigd knie op en moest na afloop 2,5 ons vocht uit zijn linkerknie laten draineren. Dat is niet acteren, dat is toewijding op het niveau van een heilige. Of een masochist. Mogelijk beiden. Hij koos vervolgens voor Ghost (1990) als volgende project omdat zijn knieën simpelweg geen tweede Road House overleefden. Het pottenbakken met Demi Moore was duidelijk minder belastend voor de gewrichten. Gazzara gooit zich met zichtbaar plezier in de rol van Wesley, een personage dat losjes gebaseerd is op Ken McElroy, een echte dorpstiran in Skidmore, Missouri, die in 1981 werd neergeschoten terwijl tientallen getuigen beweerden niets gezien te hebben. Gazzara was er zelf ook mee ingenomen: van alle films die hij ooit maakte, claimde hij Road House het vaakst op televisie gezien te hebben. Sam Elliott, die de rol bijna weigerde omdat hij hem te gelijkaardig vond aan zijn personage in Mask (1985), bezorgt iedere scène waarin hij verschijnt een magnetisme dat wetten van de natuur lijkt te trotseren.

De soundtrack draagt uiteraard ook zijn steentje bij. Jeff Healey, de blinde Canadese gitarist die al op zijn derde gitaar speelde, vervult de rol van huisbandleider Cody met verve en zorgt voor een blues-rock ondergrond die de film een tijdloze, ruige sfeer geeft. De productieteam vond Healey, liet hem auditie doen, en de rest is geschiedenis. En dit is wat de film eigenlijk zo sterk maakte. Alles heeft iets authentiek. Geen peperdure cgi of green screen. In de gevechten vielen er rake klappen, en de Road House was één gigantische bar die speciaal voor de film was gebouwd en waar echt alles kapot kon worden geslagen. En deze film met zijn vele stunts en gigantische explosies bleef binnen de marges van het budget en binnen de afgesproken draaidagen. Het was een film gemaakt door mensen die hun vak door-en-door kenden en het resultaat is met enige terugblik toch indrukwekkend. De film vertegenwoordigt een genre dat vrijwel is uitgestorven. Niemand maakt nog kleine actiefilms. Tegenwoordig moeten actiehelden de wereld redden, worden er complete steden opgeblazen en is CGI niet optioneel maar verplicht. Road House gaat over één man die één kroeg in één klein stadje probeert te redden van één dwaas die eigenlijk gewoon de stad voor zichzelf wil. Dat is pure, ongecompliceerde, heerlijk lijnrechte cinema, en precies dat gemis maakt de film vandaag meer gekoesterd dan ooit. Dirty Dancing (1987) heeft Swayze gemaakt tot superster, The Big Lebowski (1998) heeft Sam Elliott en Ben Gazzara herbevestigd als culthelden, maar Road House is wat hen allemaal samenbrengt in één schitterende, onvergeeflijke cocktail van macho-nonsens. “Pain don’t hurt,” zei Dalton. En gelijk had hij. Road House kwam op 2 juni 2025 uit op 4k UHD.