150 miljoen dollar en toch bijna niemand die zit te wachten op Desert Warrior

Er zijn films die je met spanning tegemoet ziet, films die je vergeet voor je de bioscoop uitloopt, en dan is er Desert Warrior (2025); een film die vijf jaar lang meer in het nieuws was vanwege zijn moeizame totstandkoming dan vanwege zijn inhoud. Regisseur Rupert Wyatt, de Brit die ooit de apen liet opstaan in Rise of the Planet of the Apes (2011), dook de Saoedische woestijn in met een budget van 150 miljoen dollar, een handvol Hollywoodsterren, en de ambitie een Oscarfilm af te leveren. Wat volgde, was een soap die zijn eigen scenario naar de kroon stak: creatieve ruzies, oneindig vele edits, een regisseur die vertrok en terugkeerde, publiek-screentests die rampzalig uitdraaiden, en Iraanse staatsmedia die de film aanklaagden voor historisch revisionisme. En nu, vier jaar na de opnames, verschijnt “het ding” dan toch in Amerikaanse zalen op 24 april 2026, verspreid door het distributiehuisje Vertical. Zet jullie maar schrap.

© MBC Studios / Verical

Korte inhoud: Het verhaal zelf is op papier tamelijk helder. We schrijven de zevende eeuw. Het Arabisch schiereiland is een lappendeken van ruziënde stammen. Keizer Kisra, gespeeld door Oscar-winnaar Ben Kingsley, heeft de gewoonte om vrouwen te eisen als bijvrouw voor zijn hofhouding. Prinses Hind, vertolkt door de Brits-Libanese actrice Aiysha Hart, weigert dat lot te aanvaarden en vlucht met haar vader de woestijn in. Onderweg slaat ze haar krachten samen met een mysterieuze bandiet, gespeeld door Anthony Mackie, waarna ze langzaamaan uitgroeit van vluchteling tot strijder en de stammen verenigt voor de legendarische Slag van Dhi Qar; een werkelijk historisch treffen waarbij Arabische stammen het machtige Sassanidische Perzische Rijk versloegen. Klinkt groots, cinematografisch zelfs. Het probleem is dat de weg van script naar scherm allesbehalve recht liep.

De productie begon in 2021 als het vlaggenschip van MBC Studios, onderdeel van het Saoedische omroepimperium MBC, met de zegen en het geld van het hof van Mohammed bin Salman. Het was meteen ook de eerste grote productie in Neom, de futuristische stad die Saudi-Arabië midden in de woestijn aan het bouwen is en waarvoor arbeiders op industriële schaal worden ingezet onder omstandigheden die meermaals kritisch werden bevraagd. Ondertussen is de 170 km lange Line omgezet tot een 2,5 km project en zijn er overal drastische wijzigingen in het megalomane project dat het nog maar de vraag is of het er ooit van zal komen. Zeker nu iedereen in de klappen deelt door Iran. Producent Jeremy Bolt, beter bekend van de Resident Evil-franchise, omschreef de opnames later als de zwaarste van zijn carrière: geen infrastructuur, geen lokale crew, geen apparatuur; alles moest worden ingevoerd, soms vanuit andere landen. Er werden wegen aangelegd om materiaal te vervoeren. Men bouwde een geluidsscène in een tent. En ondertussen filmde Wyatt prachtbeelden in de verzengende hitte, terwijl Mackie en Hart worden geprezen voor hun vertolkingen. Alles was aanwezig voor een episch epos. Of toch bijna alles.

Want dan begint de echte film pas. Na de opnames bleek het post-productieproces een slagveld op zich. MBC wilde de oorspronkelijke montage van 155 minuten met zo’n twintig procent inkorten om contractuele verplichtingen na te komen. Wyatt, die streefde naar een gelaagde, auteursgevoelige film, en MBC, dat eerder een Braveheart-achtige actiefilm voor ogen had, botsten stevig. Wyatt stapte op of werd de laan uitgestuurd, afhankelijk van wie je gelooft. MBC huurde vervolgens Black Panther: Wakanda Forever-editor Kelley Dixon in om de film volledig opnieuw te monteren. Het resultaat werd in februari 2024 in vertrouwelijke screenings gepresenteerd aan Sony Pictures Entertainment en Apple TV+, maar die bleken allebei niet overtuigd, mede vanwege de gevoelige timing in de context van het escalerende conflict in het Midden-Oosten na de aanvallen van 7 oktober 2023. Eerder al, in juli 2023, werd een onafgewerkte versie getest op een Las Vegas-publiek: slechts 25 procent van de aanwezigen bleef geboeid, en de reacties wezen op verwarring over de motivaties van de hoofdpersonages en een traag ritme dat de film deed vastlopen als een jeep in droog zand.

En dan, in een plottwist die zelfs de meest doorgewinterde Hollywoodwatcher deed opkijken: MBC smeekte Wyatt terug. In mei 2024 werd een deal gesloten om hem opnieuw aan het roer te zetten, en hij bezorgde de filmmaatschappij uiteindelijk zijn versie, korter dan zijn oorspronkelijke cut, iets onder de twee uur, maar naar eigen zeggen trouw aan zijn artistieke visie. Die versie ging in wereldpremière op het Filmfestival van Zürich in september 2025, gevolgd door een vertoning op het Red Sea Film Festival in Jeddah in december. De kritieken waren mild tot gemengd: de cinematografie en de acteerprestaties werden geprezen, maar het script werd omschreven als rommelig en inconsequent. Variety noemde het “strikingly photographed, if narratively run-of-the-mill.” Deadline was iets genadelozer en omschreef hoe de film begint als een lean, vermakelijke B-film in Sergio Leone-stijl  met Sharlto Copley als bloeddorstige huurling Jalabzeen; maar gaandeweg verzandt in een stodgy, sprawling avontuur zonder vurigheid. Dat is, eerlijk gezegd, een omschrijving die zowel vermakelijk als vernietigend is.

Wat Desert Warrior zo fascinerend maakt als cultureel fenomeen, is de gelaagdheid van de belangen die erin verwikkeld zijn. Saudi-Arabië gebruikt film als soft power, als onderdeel van een bredere strategie om zijn imago in het Westen te polijsten en tegelijkertijd een eigen filmindustrie uit de grond te stampen. Desert Warrior was het pronkstuk van die ambitie. En toch bleek het verhaal van een vrouwelijke held die haar lot in eigen handen neemt; en een Arabische overwinning op een imperialistisch regime viert, een moeilijk te verkopen product in een wereld die in brand stond. Iraanse staatsmedia beschuldigden de film van historisch revisionisme, want het Sassanidische Perzische Rijk dat in de film als schurk wordt afgeschilderd, is voor veel Iraniërs een bron van nationale trots. MBC zag daarin geen punt, maar de polemiek had er al voor gezorgd dat potentiële distributeurs voorzichtig werden. En dan was er nog de vraag die op de set zelf meermaals werd gesteld: is het wel opportuun dat een grotendeels Westers creatief team, met amper Arabische acteurs in de hoofdrollen, het verhaal vertelt van een historisch cruciale episode in de Arabische geschiedenis?

Uiteindelijk is Desert Warrior een film die je wil bewonderen, maar die je ook frustreert. De beelden zijn onmiskenbaar indrukwekkend – de Saoedische woestijn wordt gefotografeerd met een grandeur die aan Lawrence of Arabia (1962) doet denken – en de acteerprestaties zijn solide, al wordt Mackie in meerdere besprekingen omschreven als terughoudend voor wat toch zijn grote spectaculaire rol buiten het Marvel-universum moet zijn. Hart daarentegen steelt de show als de eigenzinnige Hind, en die prestatie alleen al maakt de film het bekijken waard. Maar het script, geschreven door Wyatt samen met Erica Beeney en David Self, met bijdragen van Gary Ross, lijkt gebukt te gaan onder de ontelbare rewrites en creatieve conflicten die eraan voorafgingen. De religieuze en mythologische context van het pre-islamitische Arabië, die zo essentieel zou zijn voor het begrijpen van de personages, ontbreekt vrijwel volledig. En dat is jammer, want de Slag van Dhi Qar is een verhaal dat de wereld verdient te kennen; en dat meer verdient dan een door commissies goedgekeurd compromis.

Desert Warrior is vanaf 24 april 2026 te zien in Amerikaanse en Britse zalen via Vertical. Of het ook zijn weg vindt naar Belgische bioscopen, is vooralsnog onduidelijk. Maar voor wie zijn tanden wil zetten in een van de meest turbulente productiegeschiedenissen van het afgelopen decennium, mét prachtige woestijnbeelden als troostprijs, is dit alleszins de moeite waard. En wie weet: misschien is het net die rauwe energie van een film die bijna niet gemaakt werd, die hem uiteindelijk de moeite waard maakt.