Foxy Knoxy vs. de rest van de wereld in The Twisted Tale of Amanda Knox

Er zijn van die momenten in de televisiegeschiedenis waarop je je afvraagt hoe het mogelijk is dat zoiets zo lang heeft geduurd. “The Twisted Tale of Amanda Knox” (2025) is zo’n moment. Bijna twintig jaar nadat de Amerikaanse uitwisselingstudente Amanda Knox plots het middelpunt werd van een internationale mediaheksenjacht, krijgt ze eindelijk de kans om haar eigen verhaal te vertellen. En dat doet ze, samen met medeprodutrice Monica Lewinsky, op een manier die zowel confronterend als cathartisch is. De twee vrouwen kennen elkaar goed vanuit wat Knox wrang de “sisterhood of ill repute” heeft genoemd: twee vrouwen die wereldwijd werden platgewalst door een mediamachine die veel meer geïnteresseerd was in sappige verhalen dan in de waarheid.

© 20th Century Fox Television / Hulu

Korte inhoud: In november 2007 werd de Britse uitwisselingstudente Meredith Kercher dood aangetroffen in haar appartement in Perugia, Italië. Haar Amerikaanse kamergenote Knox en haar Italiaanse vriend Raffaele Sollecito werden al snel verdacht, voornamelijk omdat Knox zich “bizar gedroeg” en (jawel) een vibrator in haar toilettas had, ze yoga deed in het politiebureau (al dan niet op vraag van een agent) en eens haar vriendje kuste op het verkeerde moment nabij hun kot. Wat volgde was een kafkaësk juridisch circus van acht jaar, vier jaar gevangenis, meerdere veroordelingen (waaronder een veroordeling van 26 jaar én een mogelijke veroordeling in beroep van levengslang) én vrijspraken (gelukkig was er er een hoog gerechtshof in Italië met verstand van zaken in onderzoeksmethodologie), en een wereldwijde slut-shamingscampagne die haar de bijnaam “Foxy Knoxy” opleverde (voornamelijk door Britse tabloids). De echte dader, Rudy Guede, wiens DNA en vingerafdrukken overal op de plaats van het misdrijf lagen, raakte ondertussen bijna volledig uit het collectieve geheugen. Hij kreeg slechts 16 jaar waarvan hij er maar 13 uitzat. Zijn naam klinkt vandaag niemand nog echt bekend in de oren. Die van Knox wel. Zegt dat iets? Dat zegt alles.

In vele opzichten kan je deze serie ook vergelijken met de film In the Name of the Father (1993)  waarin de onschuldige Gerry Conlon 15 jaar in de cel ging omdat hij onder zware druk van de politie en zonder advocaat tot bepaalde verklaringen overging. De ordediensten wilden snel een schuldige aan de slachtoffers pinnen en gingen bijgevolg driest te werk zonder rekening te houden met onomstotelijk bewijsmateriaal. Gerry was ook 20 toen de feiten zich afspeelden die hem ten laste werden gelegd (de Guildford pub bombings). Maar in tegenstelling tot Knox was hij veel meer van een delinquent. Hij was ook een druggebruiker en net voor de feiten had hij nog ingebroken in een huis en geld gestolen. Toch is er niet zo’n media-hetse geweest rond zijn figuur en werd hij gewoon gezien als een onschuldige Ierse jongen. Amanda werd door het slijk gehaald in de media en elk detail uit haar privéleven werd uitvergroot en in een seksueel, satanistisch, losbandig kader geplaatst om magazines te verkopen. Het is afschuwelijk wat haar is overgekomen en tot op vandaag lopen nog steeds mensen rond met de gedachte dat zij wel iets met de moord te maken had.

De achtdelige miniserie, gemaakt door showrunner K.J. Steinberg, wordt gedragen door een ronduit buitengewone centrale vertolking van Grace Van Patten. Ze nam de rol over van Margaret Qualley, die zich om planningsproblemen had teruggetrokken, en leverde vervolgens het werk van haar carrière. Van Patten spreekt een indrukwekkende hoeveelheid Italiaans, aarzelend en gebrekkig in de vroege afleveringen, vloeiend en zeker aan het einde van Knox’ gevangenisperiode, en dat is geen klein detail. Het is een cruciale dramatische keuze, want de taalbarrière is één van de meest onderschatte factoren in de reële zaak. Knox begreep haar ondervragers vaak maar half, en zij begrepen haar nog minder (wanneer ze een sms stuurde van ‘see you later’ werd dit in het Italiaans niet gezien als ‘ciao’ maar als effectief een bevestiging dat je iemand later zal zien; en dit kan een wereld van verschil maken in een rechtszaak). In die kloof viel een onschuldige vrouw, en Van Patten maakt je dat op een haast lichamelijke manier voelen. Wanneer ze in de tweede aflevering urenlang wordt ondervraagd in een taal die ze nauwelijks beheerst, met misleidende suggesties en psychologische druk, begrijp je hoe een vermoeide, bange twintigjarige uiteindelijk een valse bekentenis ondertekent. Het is geen zwakte. Het is menselijkheid onder onmenselijke omstandigheden.

Al bij al heel wat sterke nevenpersonages. Sharon Horgan speelt Knox’ moeder Edda Mellas, en hoewel haar Amerikaans accent niet altijd overtuigt, is haar emotionele aanwezigheid onmiskenbaar. Dat er soms wat rommelige expositie dialoog aan haar wordt opgehangen, is meer een scriptkwestie dan een acteerkwestie (9 scenaristen is veel, misschien wel teveel). Echt opvallend is het werk van Francesco Acquaroli als openbaar aanklager Giuliano Mignini. Hij had een karikatuur kunnen worden – de religieus gedreven, vrouwonvriendelijke Italiaan die een seks-spelletje-fout-gelopen theorie boven harde forensische bewijzen verkoos – maar Acquaroli geeft hem echte, pijnlijke menselijkheid. Een man die zichzelf gelooft. En dat is, op een heel specifieke manier, de meest angstaanjagende prestatie van de hele serie. Je voelde woede tegenover hem, maar op het einde had je medelijden. Mignini leek een relic uit een ver verleden als aanklager, iemand die de basis van modern forensisch DNA-onderzoek grotendeels had gemist. Want dat is precies de centrale boodschap van The Twisted Tale of Amanda Knox: het kwaad hoeft geen monster te zijn. Het heeft soms een snor, een pijp en een oprecht geloof in zijn eigen gelijk.

Het Italiaanse rechtssysteem dat Knox veroordeelde, deed dat niet uit pure misdadige kwade wil; al waren er wel degelijk systematisch wangedrag. Zo was er de ijzingwekkende scene in de gevangenis van Capanne in Perugia waarin gevangenisbewaker  Raffaele Argiro haar ’s nachts bij zich riep voor “praatjes” op zijn kantoor. Volgens Knox die dit uitvoerig besprak in haar boek was hij geobsedeerd door haar seksleven, hij vroeg naar partners, voorkeuren, ondergoed en of ze met hem naar bed zou gaan; waardoor een machtsongelijkheid en intimiderende situatie ontstond. Zij was 20 hij was er vermoedelijk 40-50. En uiteraard was er de rommelige recherche op de plaats van de misdaad die door een cameraman gelukkig werd vastgelegd. Amanda kwam terecht in een perfecte storm  waarin vooroordelen, genderveronderstellingen, katholieke moraal over “abnormaal seksgedrag” en een mediamachine die alleen maar wilde dat het verhaal klopte over een Amerikaans meisje wiens gedrag niet werd gesmaakt. Een vibrator werd bewijsmateriaal. Yoga werd een antisociale persoonlijkheidsstoornis. Een kus na een traumatisch nieuws werd psychopathische koelbloedigheid verweten en een valse getuigenis van een zwarte werkgever (Patrick Lumumba) nadat dit door de agenten letterlijk was gesuggereerd alsof hij de dader zijn geweest van de aanval op Meredith, tijdens een urenlange ondervraging zonder advocaat; dit was meteen een bewijs dat Amanda een “racist” was. Het enige wat dit echter bewees is dat ze niet wist wie in het huis aanwezig was omdat ze er tijdens het gebeuren zelf niet was – en dat de Italiaanse politie in deze misschien zelf racistisch waren. Dat Knox daarna ook nog eens vals positief getest zou zijn op hiv – een leugen die de politie gebruikte om haar een lijst van seksuele partners te ontfutselen die vervolgens uitlekte naar de pers – grenst aan het onbeschrijfelijke. Maar het is precies zoals het is gegaan.

© 20th Century Fox Television / Hulu

Is de serie partijdig? Natuurlijk. Knox is uitvoerend producente en schreef uiteraard mee aan de serie. Dat had niemand anders verwacht en het zou hypocriet zijn om haar dat kwalijk te nemen. Iedereen heeft haar verhaal al verteld – journalisten, documentairemakers, Matt Damon met zijn Stillwater (2021) die duidelijk geïnspireerd was om het Knox verhaal met een hoofdpersonage die een migrant had aangesproken om haar kotgenote te verdrijven maar na een spraakverwarring had hij de kotgenote vermoord. Iedereen had al jaren aan een stuk met modder zitten gooien, dus ja, geef verdomme Amanda zelf ook eens het woord. En voor wie beweert dat Knox’ betrokkenheid de zaak ondermijnt: de feiten staan al decennia vast. Je kan alles gaan dubbelchecken en zelfs AI vragen om de zaak opnieuw te behandelen. Er is geen enkel forensisch bewijs dat Knox verbindt aan de misdaadscene. Mignini en zijn collega Napoleoni werden later zelf veroordeeld voor andere ambtsmisdrijven. Rudy Guede is de enige wiens DNA overal lag. Dit is geen mysterie plot! De zaak is al zo klaar als een klontje. Dit was nooit een whodunit. Dit was een evidente zaak die bezoedeld werd door incompetente of corrupte onderzoekers en een Britse en Italiaanse pers die liever de sappige versie publiceerde dan de waarheid. Dat sommige critici (nota bene voor Britse publicaties) nog steeds de “beide kanten”-kaart willen trekken, zegt meer over de rol van die pers in dit verhaal dan over de serie zelf.

Ik respecteer Amanda als producente en co-scenarsite van de film, maar het is geen docu die prijzen zal winnen (en dat hoeft ook niet). De Amélie verwijzingen in de film blijven voor mij wat op de vlakte, de visuele grappen met ronddraaiende oren en gloeiende brieven zijn verkeerde regie-keuzes die de authenticiteit ontkrachten (dit is geen Amélie film en moest dat in geen geval worden), de Wes Anderson-lite esthetiek: het is een bewuste keuze om Knox’ jeugdige zotheid en naïviteit te illustreren, maar het zit soms wat ongemakkelijk naast de rauwe horror van de verhoorsscènes. En ja, de voiceover bevat hier en daar passages die beter op papier dan op scherm werken en ik denk dat een miniserie met 6 episodes iets strakker had aangevoeld dan 8 episodes. Maar dit zijn randproblemen bij een serie die in haar kern doet wat ze moet doen: ze laat je een onschuldige vrouw kennen als mens, niet als krantenkop. En in het finale uur, wanneer Knox Mignini confronteert, beseffen we iets onverwachts; dat vergeven misschien niet betekent dat je het begrijpt, maar dat je het loslaat. Dat is niet sentimenteel. Dat is volwassen. The Twisted Tale of Amanda Knox is geen perfecte televisie. Maar het is belangrijke televisie. De serie werd op 20 augustus 2025 uitgebracht en is momenteel te zien op Disney+.