Op 12 februari 2026, een datum die in de Belgische filmgeschiedenis zal worden gebeiteld als de dag waarop de lucht uit onze nationale cinema-illusie werd gezogen, vroeg Belga Films SA het faillissement aan bij de rechtbank van Nijvel. Samen met de dochtermaatschappij White Cinema Brussels SRL, de bioscoop in winkelcentrum Docks in Schaarbeek, tekende de oudste filmdistributeur van België die dag zijn eigen overlijdensakte. Liefst 33 mensen, 19 bij Belga Films en 14 bij White Cinema, mogen hun badgehouder inleveren. CEO Patrick Vandenbosch bevestigde het nieuws aan Le Soir. “Hallucinant,” noemde hij de situatie zelf.
White Cinema opende in 2016 in het Brusselse shoppingcenter Docks en bood bezoekers acht zalen en 950 zitplaatsen. In zijn korte bestaan groeide het uit tot een eigentijdse bioscoopervaring mét ambitie, maar ook een plek die al snel gebukt ging onder tegenvallende bezoekersaantallen en een reeks externe tegenvallers. Op de website staat nog steeds de cryptische mededeling “Bioscoop tijdelijk gesloten. Meer informatie volgt.” Die informatie is er ondertussen: de deuren gaan nooit meer open. Althans niet onder die naam. Ik moet bekeken, als iemand die geregeld de vestiging heb bezocht – ik zat er vaak met slechts een handvol mensen. Zelfs in de eerste weken van een grote filmrelease.
Opgericht in 1937 door Elyse Tobback, mag Belga Films zich met enige trots meten aan namen als Gaumont en Pathé. Bijna negentig jaar lang bracht het bedrijf films van producent naar bioscoopzaal in België en Luxemburg, en later ook in Nederland via de dochtermaatschappij Independent Films. In de jaren vijftig verspreidde toenmalig directeur Luc Hemelaer grote Franse en internationale klassiekers, en onder het latere bewind van kleinzoon Patrick Vandenbosch deed Belga Films deals met Lionsgate, EuropaCorp en A24. Ze verspreidden kassuccessen als de Hunger Games-reeks, Twilight en Taken. Hoe groots het was. Hoe bitter het einde.
Dit is een zware klap voor de Belgische filmsector, ik ga dit niet ontkennen. Want Belga Films was geen ééndagsvliegje dat het niet had zien aankomen. Het is een instelling, een monument, een bewijs dat continuïteit in de filmsector mogelijk was; tot het plots niet meer mogelijk was. En ja, het is allemaal begonnen met corona, de Hollywood-stakingen van 2023, en de daaromvolgende alomtegenwoordigheid van streamingdiensten die kijkers massaal van de bioscoopstoel naar de canapé hebben gelokt – vaak begeleid door de grote filmstudio’s die hun eigen films simultaan op hun eigen steaming server hadden uitgebracht in een reactie op de Amazon en Netflix diensten. Ze hebben ons lui en alles goedkoop gemaakt, en de bioscopen betalen de prijs.
Vandenbosch is echter niet van plan te zwijgen. In een interview met La Libre Belgique veegde hij stevig de vloer aan met het Brusselse mobiliteitsplan Good Move, dat hij (niet zonder sarcasme) “de slechtste politieke move ooit” noemde. Het winkelcentrum Docks, ooit gedacht als een bruisende stadsentree voor forensen van buiten Brussel, werd door jarenlange wegenwerken en de omvorming van meerbaanswegen tot één rijstrook omgetoverd tot een lokale buurtwinkel voor de inwoners van Schaarbeek. De bezoekers van White Cinema zakten van 175.000 in 2019 naar 117.000 in 2025, een daling van maar liefst 33 procent. Over tien jaar gerekend zelfs 40 procent. En nee: tijdens de coronaperiode kreeg White Cinema géén subsidies, in tegenstelling tot gesubsidieerde bioscopen elders. Dat wringt. Dat wringt stevig.
En dan is er nog het ambitie-dossier. Want Belga Films was niet van plan kleintjes te eindigen. Integendeel: het bedrijf zat midden in de productie van een reeks grootschalige projecten. Zo was er de samenwerking met regisseur Jaco Van Dormael voor The Magician of Auschwitz, een Engelstalige speelfilm over een Portugese soldaat, een Russisch meisje en een Joodse goochelaar in het concentratiekamp Auschwitz, gebaseerd op authentieke manuscripten van Sonderkommando-gevangenen. Van Dormael, gekend van meesterwerken als Le Tout Nouveau Testament (2015) – een absurdistische komedie waarin God als een wrede huistiran in Brussel woont, zijn dochter de wereld inzendt om een nieuw testament te schrijven, en Catherine Deneuve een romance aangaat met een gorilla – bewees daarmee eens te meer dat Belgische cinema de wereld aandurft.
Maar het pronkstuk was ongetwijfeld de verfilming van Blake & Mortimer: The Yellow M, gebaseerd op de iconische stripreeks van de Brusselse tekenaar Edgar P. Jacobs. Met een casting die doet watertanden: Vincent Cassel – de Fransman die iedereen kent van zijn sinistere rollen – kruipt in de huid van de sluwe schurk Professor Septimus. Phil Dunster, de Brit die miljoenen harten veroverde als de arrogante voetballer Jamie Tartt in Ted Lasso (2020), speelt Professor Mortimer. Corey Mylchreest, die indruk maakte als jonge King George in Queen Charlotte: A Bridgerton Story (2023), vertolkt kapitein Blake. En Rupert Friend, bij het grote publiek bekend als de koelbloedige titelheld in Hitman: Agent 47 (2015), geeft het gezicht aan de meedogenloze Olrik. Kortom: Belga Films had zichzelf opgewerkt tot een potentiële Europese filmspeler van formaat. En net op dat moment klapte de boel in mekaar.
Gelukkig is het verhaal nog niet helemaal afgelopen. Vandenbosch heeft samen met de productiegroep Umedia een doorstart gepland: hij neemt Belga Studios over en wordt meerderheidsaandeelhouder van Independent Films in Nederland. Het doel blijft om pakweg vijftien films per jaar te distribueren voor een breed publiek. De producties van Blake & Mortimer en The Magician of Auschwitz worden naar verluidt verdergezet. De dochtermaatschappijen Belga Studios, Independent Films en animatiestudio nWave Pictures hebben voorlopig zelf geen faillissement aangevraagd. Er is dus hoop. Bescheiden, voorzichtige, typisch Belgische hoop.
Maar wat dit faillissement ons leert, is pijnlijk simpel: in een wereld waar streamingdiensten de klok slaan en steden hun mobiliteitsplannen als wilde experimenten op winkelcentra loslaten, is zelfs bijna negentig jaar filmgeschiedenis geen garantie voor voortbestaan. Belga Films was de onmisbare brug tussen filmmakers en publiek; de schakel die zorgt dat een film zijn weg vindt van de regisseursstoel naar de bioscoopzetel. Die brug is er nu niet meer. En het publiek dat 40 procent minder naar de bioscoop trekt? Dat kijkt gewoon thuis verder. Op Netflix. Op een scherm van vijftien inch. En samen met de intrede van steeds maar meer verbluffende AI videos die gemaakt worden door een enkeling zonder verstand van cinema. Al jaren hoor ik dat we het einde van de cinema nabij zijn, wel, het begint er steeds meer op te trekken.
De cinema zal hopelijk wel overgenomen worden want de zalen zijn in perfecte staat. Feit dat Belgische films gewoon geen geld opbrengen of bezoekers kunnen lokken ligt volgens mij aan het filmbeleid die vooral mikt op éénb genre film.
Dit zat er aan te komen en corono heeft het proces versneld
Wel spijtig maar misschien moeten ze gewoon samengaan met Nederland en zo een groter Nederlandstalige huis
De White Cinema zal maar beter blijven bestaan want ik ben wel een maandelijkse bezoeker