Taxi Driver (1976) **** kwam 50 jaar geleden uit

Als Robert De Niro een ding snapt, dan is het wel hoe je een psychopaat speelt die je toch niet helemaal wilt haten. In Taxi Driver (1976) kruipt hij in de huid van Travis Bickle, een Vietnam-veteraan die ’s nachts door New York rijdt omdat slapen toch niet lukt. En kijk, dat is niet omdat de man last heeft van een slecht matras. Nee, Travis zit mentaal zo diep in de shit dat je als kijker niet weet of je medelijden moet hebben of gewoon stilletjes moet weglopen. Regisseur Martin Scorsese doet wat hij het best kan: hij neemt je mee in het hoofd van een gestoorde kerel en laat je er niet meer uit totdat de aftiteling loopt. Scriptschrijver Paul Schrader schreef dit scenario terwijl hij zelf in een diepe depressie zat, alleen in Los Angeles, en dat voel je. Dit is geen feelgood-movie, zoveel is duidelijk. Twee dagen geleden op 8 februari 2026 was het precies 50 jaar geleden dat de film is uitgekomen in de States.

© Sony Pictures Home Entertainment

Korte inhoud: Travis Bickle rijdt met zijn taxi door het nachtelijke New York, een stad die in 1976 letterlijk stinkt (er was tijdens de opnames een vuilnisstaking, dat was geen artistieke keuze maar kwam het verhaal ten goede). Hij wordt verliefd op Betsy (Cybill Shepherd), die een campagnemedewerkster speelt die veel te proper is voor zijn wereld. Hun date eindigt catastrofaal wanneer Travis het geniaal idee heeft om haar mee te nemen naar een pornobioscoop. Dat viel niet in de smaak. Ondertussen probeert Travis ook de twaalfjarige prostituee Iris (Jodie Foster), te redden van haar pooier Sport (Harvey Keitel). Het eindigt allemaal in een bloederig bloedbad dat zo grafisch was dat de MPAA de kleuren moest laten desatureren om een R-rating te krijgen.

Wat Taxi Driver zo briljant maar ook zo verontrustend maakt, is dat we Travis Bickle zien als een soort antiheld of nog een volksheld. Een idee dat Todd Phillips later wou hergebruiken met zijn Joker (2019) film.  Zijn “You talkin’ to me?”-monoloog – volledig geïmproviseerd door De Niro voor een spiegel – is een iconisch moment geworden dat studenten op hun studentenkamers nabootsen. Maar vergeet niet dat dit een man is die een presidentskandidaat probeert te vermoorden en die zijn haren in een mohawk knipt voordat hij op moordtocht gaat. Dit is geen held, dit is een tikkende tijdbom. Scorsese speelt hier een geniaal spelletje: hij laat je door Travis’ ogen kijken, waardoor je zijn waanzin bijna begrijpt. Bijna. De voice-over voelt aan als een dagboek van iemand die langzaam de grip op de realiteit verliest, en De Niro speelt het zo intens dat je soms vergeet dat dit fictie is.

De film zit vol kleine briljante momentjes die makkelijk over het hoofd worden gezien. Die scène waarin Travis Betsy belt en zij hem afwijst? Scorsese laat de camera wegdraaien, naar een lege gang, alsof we niet kunnen aanzien hoe pijnlijk dit voor Travis is. Later, wanneer hij op een moorddadige rage gaat, krijgen we slow motion zodat we elke gruwelijke seconde in detail kunnen zien. Scorsese vindt de afwijzing blijkbaar pijnlijker dan de moorden, en dat zegt alles. Ook Albert Brooks is fantastisch in zijn filmdebuut als de zenuwachtige campagnemedewerker Tom. Die scènes voelen aan als een Albert Brooks-film avant la lettre. En dan is er die bizarre epiloog, waarin Travis plotseling een held wordt nadat hij een bloedbad heeft aangericht. Is het een fantasie? Een hallucinatie van een stervende man? Scorsese zegt van niet, maar veel kijkers geloven hem niet.

© Sony Pictures Home Entertainment

De soundtrack van Bernard Herrmann – zijn laatste werk, voltooid uren voordat hij stierf op kerstavond 1975 – is een jazzachtig meesterwerk dat zowel sensueel als apocalyptisch aanvoelt. De film is opgedragen aan hem, en terecht. Die saxofoon is zalig. Taxi Driver is ook een cultureel ijkpunt geworden, of we het nu willen of niet. John Hinckley Jr. probeerde president Reagan te vermoorden in 1981 omdat hij geobsedeerd was door Jodie Foster en deze film. De lijn tussen fictie en realiteit vervaagde op een angstaanjagende manier. Tyler Durden uit Fight Club, Rorschach uit Watchmen, Charles Bronson in zijn Death Wish films en zoals reeds aangehaald Arthur Fleck in Joker, ze komen allemaal voort uit Travis Bickle. We leven in de wereld die Taxi Driver voorspelde: een wereld waarin eenzaamheid en vervreemding kunnen ontploffen in geweld, en waarin die daders dan ook nog eens gevierd worden.

Is Taxi Driver nog steeds relevant? Absoluut. Misschien zelfs meer dan ooit. De eenzaamheid die Travis voelt, die woede die nergens naartoe kan, die obsessie met geweld als oplossing; dat alles herkennen we nog steeds. Scorsese maakte geen film over een taxichauffeur in New York; hij maakte een film over de moderne man die volledig losgeslagen is van de samenleving en niet weet hoe hij zich weer moet verbinden. Travis Bickle is Gods eenzame man, maar zoals de film suggereert: zijn we dat niet allemaal een beetje? Het is een meesterwerk, geen twijfel mogelijk. Een ongemakkelijk, pijnlijk, briljant meesterwerk dat je onder de huid kruipt en daar blijft zitten, lang nadat de aftiteling is gestopt. En dat allemaal met een budget van amper 1,9 miljoen dollar. Respect.