Clint Eastwood in Zijn Eigen Woorden … en hij heeft nog een hoop te zeggen

Er zijn maar weinig mannen in Hollywood die zowel mythe als vakman zijn, en Clint Eastwood is er zo één van. Maar mythe of niet, de man heeft nooit lekker in de spotlight gestaan, en dat is precies waarom Clint Eastwood – In Zijn Eigen Woorden, het nieuwe boek van de onuitputtbare filmjournalist Jean-Paul Chaillet, zo een buitengewoon prettige verrassing is. Chaillet, langdurige Hollywood-correspondent voor publicaties zoals L’Express, Première en Le Figaro, heeft over meer dan 35 jaar een benadering tot stand gebracht die het meeste Hollywood-journalisme nooit wist te evenaren: hij mocht Eastwood in huis, op set, en gewoon laten praten. Het resultaat is geen droge biographie; het is een spiegel, en die spiegel kijkt terug met een halve glimlach.

© Kosmos Uitgevers

Het boek is in de grond genomen een verzameling van gesprekken en observaties die Chaillet heeft opgebouwd sinds 1987, wanneer hij voor het eerste op een Eastwood-set verzeilde. Tussendoor geeft hij een korte maar scherpe sketch van het oeuvre die Eastwood in de loop van zijn carrière heeft gemaakt: van de wilde Italiaanse woestijnen van A Fistful of Dollars (1964) tot de duistere, dichtbezette wereld van Mystic River (2003) en Million Dollar Baby (2004), films die niet alleen Oscars hebben gewonnen, maar ook bewezen dat Eastwood als regisseur misschien nog groter is dan als acteur. Chaillet tekent deze reis niet als een tijdlijn maar als een spiegelbetrekking: hij vertelt wat hij zag, Eastwood vertelt wat hij bedacht, en samen vormen ze een portret dat geen andere journalist in slaagt te maken.

Wat direct opvalt in In Zijn Eigen Woorden is de manier waarop Chaillet Eastwood uit de hoek van de mythe haalt zonder hem te beschadigen. Want de mythe is groot: de man die Sergio Leone overtuigde om hem te casten in A Fistful of Dollars (1964) voor nauwelijks $15.000 – terwijl de toenmalige agent hem waarschuwde dat het een mal paso zou zijn, een slechte cast. Eastwood deed het toch, en het boek toont hoe die beslissing niet uit hybris maar uit een soort nuchterheid voortkwam: hij wilde werken, punt. Diezelfde nuchterheid duikt op bij elk groot thema in het boek. Eastwood vertelt over het afslaan van de rol van James Bond in Live and Let Die; hij dacht dat Bond een Engelsman moet zijn, en over het afzeggen van Superman, allemaal met de droge terloopsheid van een man die nooit een moment twijfelde of hij het goed deed. Chaillet laat deze verhalen ademen, zonder ze te overdekken met commentaar dat er niet hoort bij te zijn.

Het meest openbarende deel van het boek draait rond Eastwood als regisseur, en daar is waar In Zijn Eigen Woorden pas werkelijk groot wordt. Eastwood staat bekend om een stijl die Hollywood nooit volledig heeft begrepen: hij zegt nooit “action” of “cut”, maar gewoon “okay”. Hij drukt eerste takes af. Hij laat acteurs nauwelijks make-up plakken op hun gezichten. Films die door andere regisseurs een jaar duren, voltooit hij in weken. Hij is een beetje aan de compleet andere kant van het spectrum van David Fincher die misschien wel 100 takes zal nemen en enkel de laatste bewaren. Chaillet was er bij; bij over twintig sets, om precies te zijn, en hij beschrijft deze werkwijze niet als een truc maar als een filosofie. Eastwood gelooft dat een scene leeft in de eerste poging, en dat alles daarna een beetje de magie kwijt wordt. Diezelfde filosofie vertaalt zich naar grotere dingen: het boek toont een man die nooit een test-screening heeft toegestaan voor één van zijn films, en die volledig overtuigd is dat het publiek het werk moet ontdekken, niet andersom. Dit is geen arrogantie – het is een soort rust die maar weinigen in Hollywood nog kennen.

Chaillet is op zijn beste wanneer hij Eastwood op The Good, the Bad and the Ugly (1966) en For a Few Dollars More (1965) laat reflecteren: de films die hem maakten, maar die hij lange tijd beschouwde als meer Leone dan Eastwood. Terwijl het boek vooruit kronkelt naar later werk, wordt de toon opvallend persoonlijker. Bij Dirty Harry (1971) – de film die Frank Sinatra oorspronkelijk zou hebben gespeeld als hij niet gewond was – toont Eastwood een man die precies weet dat hij een cultureel fenomeen aanspeelt, maar die het nooit als zodanig beschouwt. Bij Unforgiven (1992), de film die twee Oscars voor Beste Film en Beste Regisseur heeft binnengesleept, wordt het boek pas werkelijk onthullend: hier praat Eastwood over geweld niet als spektakel maar als een soort ziekte die hij in ons allemaal herkent, en die hij in film wil blootstellen in plaats van te verheerlijken (waarvan Quentin Tarantino wel eens van wordt beschuldigd). En bij Gran Torino (2008) – de film die door veel critics als afscheid was bedacht – praat hij met een toon die bijna poëtisch is over wat het betekent om oud te worden in een wereld die je niet meer herkent, zonder dat het ooit sentimenteel wordt.

Het boek heeft ook zijn zwakkere punten, om eerlijk te zijn. Sommige passages voelen iets te netjes afgerond aan, alsof Chaillet de ruwe randen van een gesprek heeft afgevijld om de tekst te laten vloeien. En er zijn plekken waar je als lezer meer wilt weten dan Eastwood bereid is te geven; hij blijft, zelfs over 35 jaar heen, een man die precies bepaalt wat hij toont en wat hij houdt. Er wordt ook niet echt ingegaan op zijn politieke passage met zijn cringe optreden met de stoel (tevens een speech die hij grotendeels on the spot heeft geïmproviseerd) of zijn zoon Scott Eastwood. Maar dit is ook wat het boek groot maakt: Chaillet heeft nooit geprobeerd Eastwood te forceren, en het resultaat is een tekst die ademt naar het ritme van een man die nooit haast heeft, zowel op set als in het leven. Voor filmliefhebbers en voor wie zich afvraagt hoe Hollywood eigenlijk werkt als je je niet wil onderwerpen aan de vele conventies, is Clint Eastwood – In Zijn Eigen Woorden een boek die ik zeker kan aanraden. Jazz, golf, paarden die je allergisch maken, en een carrière die over meer dan vijftig jaar strekt, allemaal bij elkaar is het portret van een man die nooit liet bepalen hoe hij de wereld aanschouwt. Het boek is op 27 januari 2026 verschenen (ISBN: 9789043942355 | Prijs: €22,99).