Als je dacht dat alleen de Koreaanse cinema van vandaag weet hoe je een burgerlijk gezin op de meest venijnige manier kan laten ontploffen, dan heb je het goed mis. Veel te mis zelfs. Want lang voordat Bong Joon-ho met Parasite (2019) de wereld veroverde, en zelfs voordat Park Chan-wook met zijn luguber geweld cinefiele harten liet smelten, was er al Kim Ki-young. En meer bepaald zijn The Housemaid (1960), een film die zo gestoord, zo ruw en tegelijk zo briljant is dat hij zelfs na meer dan zestig jaar nog klappen kan uitdelen. En ja, het is compleet andere cinema dan The Housemaid (2025).
© Kim Ki-Young Production
Korte inhoud: Pianoleerkracht Dong-sik (gespeeld door Kim Jin-kyu) verhuist met zijn zwangere vrouw (Ju Jeung-nyeo) en twee kinderen naar een nieuw, groter huis. Omdat zijn vrouw het naaiwerk en het huishouden niet meer aankan, huren ze een dienstmeisje in. Maar die jonge vrouw, vertolkt door Lee Eun-shim, blijkt al snel een heel andere agenda te hebben. Ze begint het gezin te bespioneren, terroriseert de kinderen, en manipuleert zich langzaam maar zeker een weg naar de slaapkamer van de meester des huizes. Wat volgt is een neerwaartse spiraal van obsessie, chantage en pure waanzin die eindigt in een finale zo hilarisch macaber dat je niet weet of je moet lachen of huilen.
Kim Ki-young was geen regisseur die het zacht speelde. De man had zijn eigen productiebedrijf opgericht, draaide alles in de studio (toen iedereen nog op straat filmde), en gaf geen ene moer om conventies. Hij wilde een film maken die schopte, die schokte, die het publiek wakker hield. En dat lukte, met verve zelfs. The Housemaid is een bizarre cocktail van melo, horror, sociale satire en groteske komedie die allemaal door elkaar geklutst worden in een soort filmische blender die definitief op ‘pulveriseren’ staat. De film ziet eruit als een nachtmerrie in zwart-wit, met scherpe contrasten, beklemmende decors en een soundtrack die wisselt tussen suikerzoete deuntjes en akelig knarsende geluiden die je onder je huid kruipen.
En dan hebben we het nog niet eens over het huis zelf gehad. Kim filmt de woning als een levend organisme, met ruwe muren die eruitzien alsof ze bedekt zijn met een soort plantaardige korst. De trap die de benedenverdieping (waar de vrouwen werken aan naaimachines, tussen de ratten) scheidt van de bovenverdieping (waar de man piano speelt en sigaretten rookt) wordt een symbool voor de klassenstrijd die zich in dit huis afspeelt. De dienstmeid wil naar boven, wil deel uitmaken van die betere wereld, en ze zal letterlijk over lijken gaan om dat te bereiken. Kim Ki-young maakt van zijn film een Freudiaanse parabel over verlangen, macht en de gevaren van sociale stijging, maar doet dat op zo’n uitbundige, excessieve manier dat je je afvraagt of hij stiekem zit te grijnzen achter de camera.
Het wonderlijke aan deze film is dat hij eigenlijk bedoeld was als populair entertainment voor het vrouwelijk publiek van toen. Kim nam alle clichés van de melodrama’s die huisvrouwen graag zagen, en duwde ze zo hard door tot het absurde dat zijn toeschouwsters letterlijk uit hun stoelen sprongen en hysterisch riepen dat “die slet” moest sterven. Lee Eun-shim speelde de dienstmeid zo overtuigend demonisch dat ze na deze film nooit meer werk kreeg. Het publiek haatte haar personage zodanig dat niemand haar nog wilde casten. Tragisch eigenlijk, want haar vertolking is werkelijk hypnotiserend, ze verandert van een timide meisje in een kettingrokende, rattenvangend monster dat de familie langzaam maar zeker laat imploderen. Kim Ki-young wilde met The Housemaid ook een statement maken over de Zuid-Koreaanse samenleving in de jaren zestig. Het land was volop aan het “verwestersen”, de middenklasse groeide, en jonge vrouwen verlieten massaal het platteland om in de steden te werken, vaak in erbarmelijke omstandigheden. De scène waarin de textielfabriek wordt getoond, die je eerst voor een gevangenis aanziet, is daar een schrijnend voorbeeld van. Kim toont zonder gêne hoe vrouwen werden uitgebuit, hoe ze gevangen zaten tussen de naaimachine en de keuken, terwijl mannen in alle rust hun piano konden bespelen. De film is een aanklacht tegen het patriarchaat én tegen de meedogenloze hongertocht naar sociale status.
De invloed van deze film is niet te onderschatten. Toen Martin Scorsese via zijn World Cinema Foundation de restauratie ondersteunde, kreeg The Housemaid eindelijk de aandacht die het verdiende. En ja, zonder deze film had je waarschijnlijk geen Parasite gehad. Bong Joon-ho heeft meermaals gezegd dat The Housemaid essentieel huiswerk was tijdens de voorbereiding van zijn eigen meesterwerk. Ook Im Sang-soo was zodanig onder de indruk dat hij in 2010 een remake maakte (eveneens getiteld The Housemaid), al kon die de morbide charme van het origineel nooit helemaal evenaren. The Housemaid is geen perfecte film. Het is misschien wat te ruw, te wild, te weinig gepolijst om als klassiek meesterwerk door het leven te gaan; maar precies dat maakt hem zo onweerstaanbaar. Dit is pure, onversneden cinema die geen enkele regel volgt behalve die van Kim Ki-young zelf. Een film die flirt met horror, komedie, satire en melodrama, en die allemaal met evenveel verve benadert. Het einde, waarin de overspelige echtgenoot rechtstreeks in de camera kijkt en de kijker de les spelt over trouw en moraal, is zo absurd dat je bijna vergeet dat je net anderhalf uur lang getuige was van een familiedrama dat langzaam escaleerde tot een bloederige farce. Dus ja, The Housemaid is essentiële kijkvoer voor iedereen die denkt dat Koreaanse cinema pas de laatste twintig jaar interessant werd. Kim Ki-young heeft in 1960 al bewezen dat je een publiek kunt shockeren, vermaken én een spiegel kunt voorhouden zonder ook maar één concessie te doen aan goede smaak of conventies. En dat verdient, meer dan zestig jaar later, nog altijd een staande ovatie. De film werd uitgebracht op Blu-ray vanaf 15 augustus 2012.
Review The Housemaid (1960)
Recensie door Dave op 28 januari 2026
Geen enkele versie gezien, ben benieuwd