Netflix heeft Warner Brothers gekocht voor 83 miljard dollar, en prompt gaat iedereen met beschuldigende vingers wijzen naar de streamingdienst. De bioscoop sterft! De filmkunst wordt vermoord! Ted Sarandos en Greg Peters zijn de schuldigen! Maar wacht eens even. Laten we ons afvragen: waar waren jullie toen Christy (2025) in de zalen draaide? Juist ja, niet in de bioscoop. En zo is een waslijst aan films die dit jaar hun quota niet hebben gehaald ondanks de kwaliteit van de films. Het zijn de studio’s die met Covid de bioscoopbezoekers hebben geleerd om nieuwe films thuis te kijken en ze hebben zich daar nu ook in genesteld. Komt daar nog bij dat de nieuwe generatie geen zin heeft in wat Hollywood hen voorschotelt. Mensen lijken enkel nog naar de bioscoop te gaan voor event-films.
We krijgen precies de filmcultuur die we verdienen. Netflix koopt Warner Brothers niet omdat ze gemeen zijn of omdat ze een duivels masterplan hebben om de cinema te vernietigen. Ze doen het omdat wij, het publiek, hebben laten zien wat we willen. We willen op de bank blijven zitten. We willen niet betalen voor parking, popcorn die je een flinke duit kost, of luisteren naar het gekraak van iemand anders chipszak of de lichtflitsen van hun smartphone. We willen de film kunnen pauzeren als we moeten plassen. We willen in onze pyjama naar films kijken. En nu zijn we verrast dat er bedrijven zijn die ons precies dat aanbieden?
Als we de cijfers bekijken is er zeker een terugval van de bioscoopbezoeken, en het resultaat is dat het ticketprijs hoger moet om alle lichten en de verwarming aan te houden. We klagen over het gebrek aan originele, kwaliteitsvolle cinema, maar wanneer iemand zo’n film maakt, blijven we thuis. En dan zijn we verbaasd dat de studio’s zich richten op superhelden en sequels. Het is een zelfrealiserende profetie. Netflix is niet de moordenaar van de cinema. Netflix is de detective die ons gedrag heeft bestudeerd en conclusies heeft getrokken. Ze hebben gezien dat we liever twee uur op onze telefoon zitten te scrollen dan naar de bioscoop te gaan. Ze hebben genoteerd dat we meer opwinding voelen bij het krijgen van een TikTok-notificatie dan bij het zien van een filmtrailer. Ze hebben geconcludeerd dat gemak belangrijker is dan ervaring. En nu geven ze ons wat we blijkbaar willen, en dat moet ons niet verbazen. Mensen kopen ook steeds minder DVD’s en Blu-rays en net zoals de LP plaat wordt zoiets een rariteit.
Dit betekent niet dat de bioscoop dood is, maar ze zal een moeilijke periode doormaken. En wij geloven dat er nog ruimte is voor bioscoopfilms maar we zullen het anders moeten aanpakken. De cinema zal moeten evolueren of sterven, dat is de harde realiteit. Als we kijken op Vlaams niveau merken we dat films die iets commerciëler van aard zijn nog steeds volk kunnen lokken naar de bioscoop mits er promotie wordt gemaakt. Zillon (2022) trok 700’000 bezoekers en zelfs de films van Adil El Arbi halen meer dan 200’000 bezoekers naar de bioscoop, maar daarnaast merk je dat zowat alle andere Vlaamse films nauwelijks 100’000 bezoekers halen, en velen zelfs moeite hebben om 50’000 bezoekers te overtuigen. Moet het VAF misschien meer commerciële projecten toelaten in plaats de zoveelste Fien Troch film, misschien wel. Het is de bedoeling om meer mensen naar de bioscoop te halen, en dit gaan we niet bekomen met sociale drama, dan wel met event-films of met humor. Dit wil uiteraard niet zeggen dat sterke verhalen geen kans meer moeten krijgen, uiteraard niet. Maar we zullen alles moeten herbekijken willen we de nieuwe generatie nog warm maken voor een bioscoopfilm.
Maar laten we zelf ook meer naar de bioscoop gaan. Verras uzelf. Ga eens naar de bioscoop en kies een film uit eenmaal je er bent. Misschien niet meteen kiezen voor de nieuwe Avatar film, maar geef eens de kans aan een film als Hamnet (2025). Dit is ook het soort film dat op een groot scherm gezien kan worden, met zijn weelderige beelden en emotionele kracht. Dit is een film die je niet kunt pauzeren om even naar de koelkast te lopen. Dit is een film die je moet ondergaan, samen met anderen in een zaal, waar elke snik en elke stilte wordt gedeeld. Als we dit soort cinema willen blijven zien, moeten we er ook naartoe gaan. Want anders krijgen we straks enkel wat we verdienen: een catalogus vol algoritmes en geen enkele ontdekking meer.
Dit heb ik ook al een tijd zien aankomen. De bioscoop vind ik fantastisch voor de mega actiefilms. Ik wil daar een Star Wars zien, een Dune, een James Bond film. Maar verder dan dat ga ik ook niet meer. Een bioscoop uitstap met drankje en iets om te knabbelen kost mij gauw 25 EUR, da’s niet meer goedkoop. De tijden zijn veranderd, maar ik ging vroeger voor 80 belgische frank (2 EUR) als teenager naar de bioscoop, en ik bingde soms 3 films na mekaar. Dat zou ik nu nooit meer doen.
Je moet al een grote filmfan zijn om die stap naar de bioscoop nog te zetten, of het moet echt een niet te missen film zijn. Van dat laatste heb ik er in de laatste decennia nog maar bitter weinig gezien. Mijn top 10 zijn allen films van het jaar 2000 of ervoor. De meeste mensen zijn ook geen echte filmfans, maar willen gewoon goed entertainment, en daar heeft streaming volledig antwoord op gegeven. Het is zeer goedkoop, je hebt zeer ruime keuze, je kijkt vanuit het comfort van je thuis, waar je ook nog eens kan pauzeren wanneer je wil. Als je ook nog eens een 70-inch scherm hebt met een surroundsysteem, tja…
Het is een keerpunt, en misschien voelen we hier al een zekere nostalgische bui hangen, maar de jonge generaties zullen dit niet missen, integendeel ze bekijken films op hun iphone en wij zullen dat nooit begrijpen.
Ik ben heel grote filmfanaat maar tegenwoordig moet je geluk hebben als je in een cinemazaal niets van last hebt van bv. luidruchtige jongeren, GSM-kijkende ‘boomers’, laatkomers die met hun zaklamp net niet in je ogen schijnen.
Een maand en half geleden ben ik na een kwartier weggelopen van ‘Black Phone 2′ omdat zo’n bende jongeren dachten dat ze op café zaten en toen heb ik besloten: ik koop mijzelf een 98′ inch TV en kijk mijn films op mijn gemak thuis, zonder kans op onrespectvolle ‘medekijkers’.
En net dat is het probleem van de cinema, niet meer gewoon kunnen genieten!