Vrijdag 7 november 2025 overleed Lee Tamahori, en daarmee verliest de filmwereld één van die zeldzame regisseurs die zowel Hollywood als zijn eigen roots kon bedienen zonder compleet zijn ziel te verkopen. De Nieuw-Zeelandse filmmaker, die op 75-jarige leeftijd thuis overleed na een gevecht met Parkinson, laat een legacy na die je niet zomaar in een hokje kan steken. Van Ngāti Porou afkomst en geboren in het saaie Tawa bij Wellington, begon Tamahori zijn carrière niet bepaald glamoureus: als boom operator, de gast die met die lange microfoonpaal staat te zwaaien. Maar goed, iedereen moet ergens beginnen, toch?
Zijn debuutfilm Once Were Warriors (1994) deed precies wat een goede eerste film hoort te doen: iedereen de mond laten openvallen. Het verhaal van Jake “The Muss” Heke en zijn familie, die worstelen met geweld, armoede en de ontmanteling van de Māori-gemeenschap in Auckland, was zo rauw dat je er buikpijn van kreeg. Temuera Morrison speelde Jake met zo’n intensiteit dat mensen hem achteraf op straat uitdaagden voor een gevecht – alsof hij echt die gewelddadige klootzak was. De film werd Nieuw-Zeelands grootste kassakraker en brak internationaal door, wat nogal knap is voor een film met een budget van amper 1,6 miljoen dollar.
En dan doet Hollywood natuurlijk wat Hollywood altijd doet: ze zagen talent en haalden hem binnen. Zijn eerste Amerikaanse film, Mulholland Falls (1996), was een stijlvolle noir met Nick Nolte die ondanks een sterrencasting de box office niet bepaald deed ontploffen. Maar Tamahori bewees dat hij een visuele stijl had die Hollywood kon gebruiken. Daarna kwam The Edge (1997), waarin Anthony Hopkins en Alec Baldwin tegen een beer vochten in Alaska – geschreven door niemand minder dan David Mamet. Het was een solide survival thriller die bewees dat Tamahori spanning kon creëren zonder te vervallen in cheap tricks.
En toen kreeg hij zijn grootste klus: Die Another Day (2002), de twintigste Bond-film en het laatste optreden van Pierce Brosnan als 007. Deze Bond-film was verschrikkelijk over-the-top en misschien wel dé slechtste film uit de gehele reeks. Die onzichtbare auto? Halle Berry in dat oranje bikini dat meer screentime kreeg dan sommige acteurs? Het was allemaal een beetje te veel van het goede, en de critici waren uiteraard ook niet mals. Maar het publiek trok wel naar de cinema – 432 miljoen dollar wereldwijd is niet niks. Tamahori zelf gaf later toe dat de Bourne-franchise de Brosnan-era oud deed lijken, maar hij maakte geen excuses. Hij had zijn job gedaan: een spectaculaire actiefilm afleveren voor het 40-jarig jubileum van Bond.
Daarna volgden meer Hollywood-klussen: xXx: State of the Union (2005) met Ice Cube nadat Vin Diesel afhaakt, Next (2007) met Nicolas Cage, en The Devil’s Double (2011) over Saddam Husseins zoon Uday en zijn bodyouble. Niet allemaal meesterwerken, laten we eerlijk zijn, maar Tamahori bleef werken. En toen, in 2006, kwam er een incident dat voor enorme ophef zorgde in Nieuw-Zeeland maar in Hollywood amper een wenkbrauw deed optrekken: hij werd gearresteerd in Los Angeles, verkleed als vrouw, voor het aanbieden van seksuele diensten aan een undercoverpolitieagent. Hij kreeg drie jaar voorwaardelijk en moest 15 dagen gemeenschapsdienst doen, inclusief de straten van Hollywood schoonvegen. Zelf zei hij later dat het in Amerika niemand echt interesseerde.
Maar het mooiste van Tamahori’s verhaal is misschien wel zijn terugkeer naar huis. Na jaren van Hollywood-blockbusters ging hij terug naar Nieuw-Zeeland om verhalen te vertellen die er echt toe deden voor hem. The Patriarch (2016), was gebaseerd op Witi Ihimaera’s roman Bulibasha en herenigde hem met Morrison. Hij schoot de film als een western uit de jaren vijftig, en ook al flopte het in de Nieuw-Zeelandse bioscopen, Tamahori stond achter zijn artistieke keuzes. “Het is een periodestuk over een vervlogen tijd en het gaat over de oudere generatie, dus jonge mensen kwamen niet kijken,” zei hij nuchter. Geen gemekker, gewoon de feiten. Zijn laatste film, The Convert (2024), met Guy Pearce als een Britse missionaris die verzeild raakt in geweld tussen Māori-stammen in de 19e eeuw, bevestigde zijn terugkeer naar verhalen geworteld in whakapapa en identiteit. In april 2024, al ziek door Parkinson, vertelde hij aan Whakaata Māori: “Mentally, I still have my marbles in my head.” Een typische Tamahori-opmerking: geen zelfmedelijden, gewoon vooruit kijken.
Wat Tamahori uniek maakte, was dat hij nooit vergat waar hij vandaan kwam, zelfs toen Hollywood hem verleidde met grote budgetten en sterren. Hij bleef Māori-talent promoten, zowel voor als achter de camera. Zijn familie schreef in hun verklaring: “A charismatic leader and fierce creative spirit, Lee championed Māori talent both on and off screen.” En dat klopt. Hij was een brug tussen twee werelden: de inheemse Nieuw-Zeelandse cinema en de Hollywood-machine. Niet veel regisseurs kunnen zeggen dat ze beide met succes hebben bediend. Natuurlijk, zijn Hollywood-films waren niet allemaal meesterwerken. Sommige waren ronduit slecht. Maar Tamahori bleef een vakman die wist hoe je spanning creëert, hoe je acteurs regisseert, en hoe je een verhaal visueel vertelt.
Geen regisseur die me zal bijblijven maar desondanks heeft hij zijn stempel gezet
Sorry, maar A View To A Kill is slechter dan Die Another Day
The Edge was een spannende film met twee klasbakken van acteurs. Echt een aanrader!
Hij zag er al super oud uit op zijn 65e
De muziek van Madonna hebben de film gedegradeerd. Hadden ze een betere muziekscore dan was dit nog wel een ok Bondfilm.
Once were warriors blijf ik goed vinden
Rauw en echt
De soundtrack is ook geweldig
Vooral de opening