De terugkeer van Daniel-Day Lewis met Anemone

Na acht jaar radiostilte keert Daniel Day-Lewis terug naar het grote scherm, en natuurlijk draait de hele filmwereld collectief door. De drievoudig Oscarwinnaar die zich in 2017 met Phantom Thread (2017) uit het acteerwereldje terugtrok om … schoenen te maken in Italië (!), laat zich nu verleiden door zijn eigen zoon. Ronan Day-Lewis maakt met Anemone (2025) zijn regiedebuut, en wie kon er nu beter de hoofdrol spelen dan papa zelf? Het resultaat is een film die zowel een reünie als een introductie is, een generatiedrama dat even fascinerend als frustrerend kan zijn.

© Universal Pictures

Korte inhoud: Ray Stoker (Daniel Day-Lewis) is een voormalige Britse soldaat die zich decennialang heeft teruggetrokken in de bossen van Noord-Engeland. Zijn broer Jem (Sean Bean), moet hem opsporen om hem terug te brengen naar de bewoonde wereld. De reden? Rays zoon Brian (Samuel Bottomley), vertoont dezelfde gewelddadige trekjes als zijn vader en dreigt af te glijden. Moeder Nessa (Samantha Morton), denkt dat alleen Ray de jongen kan redden van zijn eigen destructieve pad.

Laat ons eerlijk zijn: je hoort Daniel Day-Lewis voordat je hem ziet, en dat is meteen een statement. De openingsscène toont kindertekeningen van soldaten en conflicten, Ierse vlaggen en brandende pubs, lijken die van hun ledematen gescheiden zijn. Dan volgt een landschap dat idyllisch zou zijn als de grijze luchten niet zo dreigend waren. En daar hoor je hem dan: het geluid van zware arbeid, een gebogen figuur die wortel na wortel uit de steenachtige grond trekt. De symboliek druipt ervan af, maar goed, subtiliteit was nooit het sterkste punt van familiedrama’s over generatietrauma. Wat Anemone onderscheidt van een gewone “kijk mij eens acteren”-film is dat Ronan Day-Lewis meer ambitie heeft dan zijn vader simpelweg te laten stralen. De jonge regisseur, die ook als schilder en beeldhouwer actief is, brengt zijn artistieke achtergrond mee naar het scherm. Het resultaat is een film die tussen kitchen sink realism – realisme (iets waar we in België op filmvlak in uitblinken) en Lynchiaanse hyperrealiteit pendelt, met hallucinerende tussenstukken waarin glimmende engelen boven bedden zweven en bizarre wezens met menselijke gezichten en kleine penis opdoemen. Dat laatste beest zou gebaseerd zijn op een sculptuur die Ronan in 2023 maakte en “The Creature” noemt, een terugkerend motief in zijn werk dat hij haalde uit foto’s van Flickr uit de vroege jaren 2000.

De film balanceert voortdurend tussen verschillende registers, en dat is zowel zijn kracht als zijn zwakte. Net als je denkt dat je een sobere Beckett-achtige two-hander zit te kijken over twee broers die elkaar voorzichtig proberen te benaderen, gooit de film er plots een scatologisch verhaal tegenaan dat even hilarisch als weerzinwekkend is. Daniel Day-Lewis vertelt een anekdote over wraak waarbij curry en Guinness een hoofdrol spelen, en het is paradoxaal genoeg een meesterklasse in monologeren. Het is het soort scène waarbij je je afvraagt of de acteur geïmproviseerd heeft tijdens de schrijfsessies met zijn zoon, en of Ronan vervolgens dacht: “Ja, dit past perfect in mijn film over masculiene gevangenschap en generatietrauma.” En weet je wat? Hij heeft gelijk. Wat opvalt is dat de film nooit een showcase wordt voor enkel Daniel Day-Lewis, hoe verleidelijk dat ook moet zijn geweest. Sean Bean, die we gewend zijn te zien sterven in elke productie waar hij in meespeelt, houdt wonderwel stand als de broer die als boodschapper tussen twee werelden moet functioneren. Hij is de ballast die de film nodig heeft, de pragmatische tegenpool voor Rays existentiële gekweldheid. Samantha Morton krijgt helaas weinig schermtijd, maar wat ze krijgt gebruikt ze fenomenaal. Ze is wat in het vak een “6-inch performer” genoemd wordt: plaats de lens 6 inch van haar gezicht en ze kan een hele stemming overbrengen zonder woorden. Samuel Bottomley speelt de gesloten jongeman met dezelfde genuanceerde intensiteit.

Het is verleidelijk om Anemone af te doen als een arthouse film die af en toe te hard probeert om diepzinnig te zijn. De invloeden zijn overduidelijk aanwezig, een beetje Lynch, een snufje Beckett, een flinke scheut Ierse conflicttrauma, en soms voelt het alsof Ronan Day-Lewis zijn Yale-diploma in kunst wil rechtvaardigen met elke scène. Maar tegelijkertijd is er iets oprechts in de manier waarop vader en zoon hier samen iets hebben gecreëerd dat groter is dan hun individuele bijdragen. De film gaat uiteindelijk over wat er gebeurt als je probeert te leven met trauma dat je niet kunt verwerken, over de stiltes tussen familieleden die te veel hebben meegemaakt om nog gewone gesprekken te voeren. De cinematografie van Ben Fordesman verdient een aparte vermelding. Hij vangt de bossen van Noord-Engeland op een manier die zowel schilderachtig als benauwend is, waarbij elke schaduw een bedreiging lijkt in te houden. De productie-ontwerpen van Chris Oddy en de kostuums van Jane Petrie dragen bij aan een wereld die zich net buiten de moderne tijd lijkt af te spelen, ergens tussen verleden en heden hangend – net als de personages zelf.

Is Anemone een perfecte film? Absoluut niet. De film struikelt soms over zijn eigen ambities, en er zijn momenten waarop je je afvraagt of alle kunstzinnige uitstapjes echt nodig waren. Het slot is misschien te netjes ingepakt voor een verhaal dat gedurende anderhalf uur juist de rauwe randen opzoekt. Maar dat neemt niet weg dat dit een opmerkelijk debuut is van een regisseur die duidelijk zijn eigen stem heeft. Ronan Day-Lewis is geen nepotisme-product dat zich verschuilt achter vaders naam; hij is een kunstenaar die zijn vader wist te overtuigen om uit pensioen te komen voor een project dat blijkbaar ook Daniel zelf raakte. De vraag die nu op ieders lippen brandt is natuurlijk: blijft Daniel Day-Lewis nu acteren, of was dit een eenmalige uitstapje? De acteur zelf heeft laten weten dat de samenwerking met zijn zoon “de sterke drang die hij ooit voor acteren had, opnieuw heeft aangewakkerd.” Maar of dat betekent dat we hem vaker gaan zien, of dat hij weer terugkeert naar zijn schoenmakersatelier in Italië, dat blijft koffiedik kijken. Wat we wel weten is dat Anemone laat zien waarom zijn afwezigheid het medium armer heeft gemaakt. Die specifieke alchemie tussen acteur en camera, die momenten waarop een blik meer zegt dan een heel script; daar is hij de absolute meester in.

Focus Features en Universal Pictures brengen de film uit, eerst beperkt en dan breder, in de hoop dat de combinatie van een legendarische acteur en een veelbelovende jonge regisseur publiek trekt. Of dat zal lukken is maar de vraag. Dit is geen popcornfilm, en de mix van kitchen sink realism en surrealistische uitstapjes zal ongetwijfeld sommige kijkers afschrikken. Maar voor wie openstaat voor cinema die durft te experimenteren, die niet bang is om ongemakkelijk te zijn, en die geïnteresseerd is in hoe familietrauma zich door generaties heen voortsleept, is Anemone absoluut de moeite waard. Uiteindelijk is dit een film over anemonen die hun blaadjes sluiten als er een storm aankomt, over mannen die niet weten hoe ze hun pijn moeten uiten, en over een vader en zoon die via kunst proberen te begrijpen wat woorden niet kunnen vatten. Het is rommelig, ambitieus, soms pretentieus, maar ook eerlijk en verrassend ontroerend. Ronan Day-Lewis heeft bewezen dat hij meer is dan “de zoon van”; hij is een filmmaker met visie. En Daniel Day-Lewis? Die laat zien dat acht jaar afwezigheid zijn talent geen millimeter heeft aangetast. Of dit nu het begin is van een nieuwe fase of een prachtige eenmalige reünie, Anemone verdient het om gezien te worden voor wat het is: een ongewone, fascinerende film over de littekens die families elkaar toebrengen, en de moeizame pogingen om die te helen. De film komt op 10 oktober 2025 uit in de States, wij wachten nog op een release voor België.