The Negotiator (1998) ***½ Blu-ray recensie

The Negotiator (1998) van regisseur F. Gary Gray had alle ingrediënten in huis om een slaapverwekkende actiefilm te worden die je na tien minuten al doet wegzappen naar een herhalingaflevering van “Friends”. Maar dankzij twee acteurs die zelfs in hun slaap nog charismatischer zijn dan de meeste mensen op hun beste dag, was dit een thriller die je van begin tot eind in zijn greep houdt. En het is een goede zaak dat Netflix deze maand nog eens uitpakt met deze film met Kevin Spacey die ze een paar jaar geleden nog hebben geweerd uit één van de beste series ooit gemaakt. Het is een eerste stap, hopelijk komen er nog meer.

© Dutch FilmWorks

Korte inhoud: Danny Roman (Samuel L. Jackson), een toponderhandelaar bij de politie van Chicago, wordt erin geluisd voor de moord op zijn partner en fraude met pensioengelden. Wanneer hij beseft dat niemand hem nog vertrouwt en de waarheid begraven dreigt te worden, neemt hij in wanhoop zijn toevlucht tot een drastische maatregel: hij gijzelt een hele afdeling van Interne Zaken en eist dat Chris Sabian (Kevin Spacey), een andere onderhandelaar, met hem komt praten. Wat volgt is een mentaal schaakspel tussen twee meesters van het vak, waarbij de grenzen tussen goed en kwaad steeds vager worden.

Het interessantste aspect van The Negotiator is hoe het film de regels van het gijzelingsspel omkeert. Roman kent het spelboek van onderhandelingen beter dan wie ook. Hij weet precies hoe zijn collega’s te werk gaan, welke tactieken ze zullen gebruiken en hoe hij daar op voorhand op kan anticiperen. Dit zorgt voor een fascinerende dynamiek waarin de gijzelnemer eigenlijk de situatie beheerst door zijn expertise. Jackson speelt dit meesterlijk uit, waarbij hij Roman neerzet als iemand die tegelijkertijd wanhopig en berekend is, iemand van wie je nooit helemaal zeker weet of hij zijn dreigementen ook werkelijk zal uitvoeren. Het echte genie van de film schuilt echter in de casting van Spacey als Sabian. Waar Jackson de emotionele intensiteit levert, brengt Spacey die typische koelbloedigheid die hem tot één van de meest intrigerende acteurs van zijn generatie maakt. Zijn Sabian is een raadsel in een pak: rustig, intelligent, maar met die onderhuidse spanning die suggereert dat er meer aan de hand is dan hij laat blijken. Het is precies die ambiguïteit die Spacey zo meesterlijk beheerst. Je weet nooit zeker aan welke kant hij staat, en dat maakt elk gesprek tussen hem en Jackson tot een kleine thriller op zich.

Wat de film onderscheidt van andere gijzelingsthrillers is de aandacht voor de psychologie van onderhandelen. Gray toont ons niet alleen de standaardtactieken – het opbouwen van vertrouwen, het zoeken naar zwakke punten, het beheersen van informatie, maar laat ook zien hoe deze wapens tegen je gebruikt kunnen worden wanneer je tegenover iemand staat die hetzelfde spelboek heeft gelezen. De dialogen tussen Jackson en Spacey zijn scherp en intelligent geschreven, vol subtiele psychologische manipulatie die even boeiend is als elke actiesequentie.

Natuurlijk heeft The Negotiator zijn zwakke punten. Het script van James DeMonaco en Kevin Fox valt soms terug op voorspelbare wendingen, en sommige personages zijn wat dunnetjes uitgewerkt. J.T. Walsh, in zijn laatste rol voor zijn overlijden, speelt de slechterik zo overtuigend dat je al van in de eerste scène weet dat hij deel uitmaakt van de samenzwering. Ook Ron Rifkin en David Morse bewegen zich binnen de lijntjes van hun stereotiepe rollen. Dit in schril contrast met die andere Spacey film, L.A. Confidential (1997). Maar wat The Negotiator redt van de middelmaat is de manier waarop Gray erin slaagt om spanning te creëren uit conversatie. In een tijd waarin actiefilms vooral proberen te imponeren met steeds spectaculairder geweld en effecten, durft deze film wedden op de kracht van goed acteerwerk en intelligente dialogen. De meeste spanning komt niet uit explosies of achtervolgingtaferelen, maar uit de mentale strijd tussen twee even getalenteerde tegenstanders die elkaars zwakke punten proberen te vinden.

Bijzonder interessant is ook hoe de film omgaat met moraliteit. Roman mag dan de held van het verhaal zijn, zijn methodes zijn allesbehalve heroïsch. Hij houdt onschuldige mensen gegijzeld, bedreigt hen met geweld en manipuleert de situatie naar zijn eigen voordeel. Toch slaagt Jackson erin om ons aan zijn kant te krijgen, niet door zijn acties te rechtvaardigen, maar door ons te laten geloven in zijn wanhoop en zijn overtuiging dat hij geen andere keuze heeft. Het is een moreel genuanceerd portret dat zeldzaam is in het actiegenre. De film profiteert ook van een uitstekende supporting cast. Paul Giamatti levert een memorabele bijrol als Rudy, een kleine crimineel die op het verkeerde moment op de verkeerde plaats is en als gijzelaar wordt meegenomen in Romans plan. Zijn nerveuze energie vormt een perfect contrast met de koelbloedigheid van de hoofdrolspelers. Ook John Spencer is overtuigend als de politiecommandant die tussen de druk van bovenaf en zijn loyaliteit jegens Roman wordt verscheurd.

Waar The Negotiator uiteindelijk mee wegkomt, is dankzij de chemie tussen Jackson en Spacey. Hun scenes samen, of het nu face-to-face is of via de telefoon, bruisen van de spanning. Beide acteurs begrijpen perfect hoe je subtiliteit kunt combineren met intensiteit, hoe je dreiging kunt uitstralen zonder je stem te hoeven verheffen. Het is acteerwerk van het hoogste niveau, dat een relatief eenvoudig verhaal transformeert tot een psychologische thriller waar je geen seconde je aandacht verliest. Gray verdient ook lof voor zijn regie. Hoewel hij voornamelijk bekend was van videoclips en kleinere projecten zoals Set It Off (1996), toont hij hier aan dat hij perfecte controle heeft over een grootschalige Hollywoodproductie. Hij weet wanneer hij de camera stil moet houden om de spanning in een gesprek te laten voelen, en wanneer hij beweging moet toevoegen om de urgentie van de situatie te benadrukken. Zijn Chicago voelt authentiek aan, met gebouwen die net hoog genoeg zijn om claustrofobisch aan te voelen wanneer je opgesloten zit op de 21e verdieping.

Het slot van The Negotiator mag dan voorspelbaar zijn, toch slaagt de film erin om je tot het einde toe betrokken te houden. Dat komt vooral door de manier waarop Spacey zijn laatste scenes speelt, waarbij hij met een enkele blik en een subtiele verandering in houding plots alle voorgaande gebeurtenissen in een nieuw licht plaatst. Het is een meesterklasje in filmacteerwerk dat alleen al de hele film de moeite waard maakt. The Negotiator is uiteindelijk precies wat een goede B-film moet zijn: slim genoeg om je te boeien, spannend genoeg om je aan het scherm te kluisteren, en gespeeld door acteurs die goed genoeg zijn om je doen vergeten dat je eigenlijk naar een tamelijk voorspelbaar verhaal kijkt. Het is geen meesterwerk, maar wel een thriller die laat zien dat Hollywood zo’n 25 jaar geleden, wanneer het de juiste ingrediënten samenwerpt, goede films kon maken die je van begin tot einde entertainment bieden zonder je intelligentie te beledigen. En in tijden waarin actiefilms steeds luider en dommer lijken te worden, is dat op zich al een kleine overwinning. De film is vanaf 9 september 2025 te zien op Netflix.