The Running Man (1987) *** recensie

Lang voor “Squid Game” (2021) of The Hunger Games (2012) bestond er al een dystopische kijksport, met name: The Running Man (1987), gebaseerd op een roman van Stephen King (onder de pseudo Richard Bachman). Een film die vandaag nog steeds voelt als een visionair klapperboek over waar reality-tv naartoe zou gaan, maar die destijds vooral werd bekeken als een excuus om Arnold Schwarzenegger nog wat meer spieren te laten rollen en één-liners te laten spuien. Het verhaal krijgt dit jaar trouwens een reboot met The Running Man (2025) die naar verluidt dichter aansluit bij het boek van King.

© Tri-Star Pictures

Korte inhoud: In een dystopisch Amerika van 2017 is de economie ingestort en heeft de staat de controle overgenomen via televisie-entertainment. De totalitaire regering houdt het volk rustig met dodelijke game shows, waarvan The Running Man het meest populaire programma is. Veroordeelde criminelen krijgen de kans om hun vrijheid te verdienen door te ontsnappen aan psychopathische jagers in een dodelijk parcours, gepresenteerd door de sluwe televisiehost Damon Killian (Richard Dawson). Wanneer ex-politieagent Ben Richards (Schwarzenegger) ten onrechte wordt veroordeeld voor het afslachten van onschuldige burgers, wordt hij gedwongen deel te nemen aan deze televisuele mensenslacht.

Het cynische genie van The Running Man zit hem niet zozeer in de actie – hoewel die er zeker is, met jagers die luisteren naar namen als Buzzsaw, Dynamo en Captain Freedom – maar in de manier waarop het de kern van televisievermaak blootlegt. “Starsky & Hutch” acteur Paul Michael Glaser, regisseerde dit en dat was misschien niet meteen de beste keuze. Glaser had al heel wat ervaring met het regisseren van tv-series maar deze film had meer indruk kunnen maken in de handen van een John McTiernan. Meer nog, Rob Cohen, misschien wel de meest waardeloze executive producer in Hollywood had een bekwaam regisseur (Andrew Davis) ontslaan omdat hij achter liep op de planning en naar verluidt 8 miljoen over budget was na 8 dagen shoot. Het productiebudget van de film was 27 miljoen dollar nota bene. Het is uiteraard maar al te simpel om de schuld in de schoenen te duwen van de regisseur maar een uitvoerend producent moet overzicht houden op de productie en je kan je afvragen of Rob Cohen niet diegene was die zijn rekeningen niet op orde kreeg. DE man heeft tientallen films op zijn naam staan en geen enkele is het bekijken waard. Om zich in te dekken huurde Cohen dan maar een goedkopere tv-regisseur die met 2 dagen (!) prep al op de set stond. Van een productionele puinhoop gesproken. Het resultaat voelde uiteraard aan als een tv-aflevering met een veel te klein filmbudget. Maar gelukkig was er Arnold en hij heeft deze film alsnog op zijn schouders gedragen, ook al was hij helemaal niet tevreden met de regisseurswissel. En neen, het was NIET Rob Cohen die de rechten aankocht voor het boek, wel producer George Linder.

Schwarzenegger levert hier niet zijn beste acteerwerk. Toch begrijpt perfect wat voor type film dit is geworden. Ben Richards is geen complexe antiheld, hij is een mythisch figuur in een moderne gladiatorenring. Zijn one-liners zijn bewust slecht (“Here’s Subzero, now plain zero!”), zijn spieren bewust overdreven, zijn acteren bewust cartoonachtig. Dit is geen Shakespeareaans drama, dit is American wrestling in filmvorm, compleet met grotere-dan-het-leven karakters en voorspelbare maar bevredigende uitkomsten. De echte kracht van Schwarzenegger ligt niet in subtiliteit, maar in zijn vermogen om archetypes te belichamen, en de onverschrokken rebel die het systeem omverwerpt is er daar een van. Richard Dawson is de stille held van deze film (hij werd getipt voor de rol door Arnold). Ik ben niet zeker of Christopher Reeve een betere vertolking had kunnen brengen (die erder was getipt voor de rol), maar hij koos voor Superman IV, zowat de grootste vergissing in zijn carrière. Als Damon Killian, de glimmende presentator van The Running Man, voert hij een meesterlijke balanceeroefening uit tussen charme en pure kwaadaardigheid. Dawson, die in het echte leven Family Feud presenteerde, wist precis hoe vals een televisieglimlach kon zijn. Het is een vertolking die je doet rillen omdat je weet dat het niet ver van de werkelijkheid af staat. De manier waarop hij zijn publiek opzweept, de manipulatieve montage van beelden, het constant liegen tegen kijkers; dat alles voelt vandaag minder als sciencefiction en meer als een documentaire over mediamanipulatie. Maria Conchita Alonso als Amber Mendez krijgt weinig meer te doen dan achter de held aan rennen en af en toe opstandig kijken.

De film werd destijds weggezet als dom entertainment, en dat is het eigenlijk ook, ook al probeert het maatschappij kritisch te zijn. Kijk naar de nep-nieuwsberichten, de manipulatieve montage, de manier waarop de staat entertainment gebruikt om onvrede weg te nemen. The Running Man voorspelde niet alleen de opkomst van reality-tv, maar ook de manier waarop politieke misdadigers zouden worden weggewerkt door ze op te voeren als prooien. Het voorspelde hoe waarheid zou vervagen in spektakel, hoe protest zou worden omgevormd tot vermaak. In een tijd waarin politici influencers zijn geworden en nieuws entertainment, voelt The Running Man als een blik op de toekomst.

De actie voelt vaak meer televisueel dan cinematografisch, wat niet verrassend is gezien Glasers achtergrond. En ja, sommige special effects zijn zodanig gedateerd dat ze bijna charmant worden. Wat maakt The Running Man zo ongemakkelijk relevant is hoe accuraat het de psychologie van het moderne mediaspektakel voorspelde. De manier waarop het publiek in de studio juicht bij elke dode, hoe ze hun favoriet killers hebben, hoe ze zelfs thuis kunnen meespelen met een bordspel-versie van het programma – dat alles voelt bekender dan het zou moeten. We leven in een tijd waarin influencers letterlijk hun leven riskeren voor views, waarin reality-shows deelnemers tot het uiterste drijven voor ratings, waarin de grens tussen entertainment en wreedheid steeds verder vervaagt. The Running Man toonde ons in 1987 al waar dat naartoe zou leiden.

Danton, Yaphet Kotto, Jim Brown, Jesse Ventura – de cast leest als een who’s who van jaren ’80 actie-iconen, elk perfect gecast in hun rol als onderdeel van deze vleesmalende entertainment machine. En de opera-zanger Erland Van Lidth als de zingende Dynamo en Professor Toru Tanaka als de ijshockey-obsessed Subzero zijn perfect vormgegeven killers die tegelijkertijd bedreigend en absurd zijn – net zoals echte reality-tv sterren. Dertig jaar later is The Running Man nog steeds iets wat je zou kunnen herbekijken als een satire die ons confronteert met onze eigen voyeuristische neigingen. Het is een film die vroeg: wat als we geweld tot entertainment maken? En het antwoord bleek: dan krijgen we de wereld waarin we nu leven. Een wereld waarin mensen letterlijk alles doen voor clicks, waarin waarheid vervangen wordt door spektakel, waarin we massaal toekijken hoe anderen vernederd worden voor onze amusement. The Running Man was misschien geen waarschuwing, maar eerder een blauwdruk. Hoe dan ook, ik heb het boek niet gelzen van King, maar ik ben wel benieuwd naar de reboot-film die op 14 november 2025 in de zalen moet draaien. Deze film uit 1987 is vanaf vandaag te zien op Netflix