The Smashing Machine (2025) **** recensie

Wie had ooit gedacht dat Dwayne Johnson de flop van Black Adam (2022) zou overleven? De man die zijn carrière heeft opgebouwd met grijnzen en zijn spieren rollen terwijl hij helikopters uit de lucht plukt, heeft nu plots ontdekt dat hij ook dingen kan doen zoals emoties tonen en, nog gekker, ons doen geloven dat hij een gewone sterveling is. The Smashing Machine (2025) is geen typische Rock-film, en dat is meteen het beste wat je erover kunt zeggen. Benny Safdie heeft zijn eerste solo-regiewerk gemaakt, en blijkbaar was zijn grootste ingeving om Johnson zo onder de make-up te stoppen dat je hem niet meer herkent. Slimme zet, Benny!

© A24

Korte inhoud: Het verhaal draait rond Mark Kerr, de echte MMA-legende die in de late jaren negentig de sport hielp vormgeven toen het nog een soort wilde west was zonder regels of fatsoen. Johnson speelt hem als een berg van een man die zijn tegenstanders kapot slaat maar thuis met zijn vriendin Dawn Staples (Emily Blunt) discussieert over hoeveel bananen er in zijn smoothie mogen. Het is die tegenstelling – de machine versus de mens – die de film zijn kracht geeft, ook al duurt het soms wat lang voordat je die boodschap door hebt.

Safdie heeft duidelijk zijn huiswerk gedaan en bouwt voort op de HBO-documentaire uit 2002 met dezelfde titel. Maar waar de documentaire gewoon de feiten vertelde, probeert deze film eronder te graven wat er nou precies misgaat als je je leven wijdt aan het kapot maken van andere mensen. Kerr worstelt met pijnstillerverslaving, en nee, dat is niet omdat hij een softie is, maar omdat MMA in die tijd letterlijk betekende dat alles mocht, van bijten tot ogen uitsteken. De man ging elke keer het octagon in alsof hij naar de oorlog trok, en thuis probeerde hij dat allemaal weg te spoelen met opiaten.

Johnson verdwijnt compleet in deze rol, dankzij een goed doordacht make-up plan die hem transformeren tot iemand die je niet zou herkennen als hij naast je in de rij bij de Colruyt zou staan. Maar het is niet alleen de make-up, Dwayne Johnson acteert ook echt. Hij laat zien hoe Kerr gevangen zit tussen zijn behoefte om te domineren en zijn onvermogen om met die dominantie om te gaan wanneer hij niet in de ring staat. Het is een vertolking die Oscar-waardig is, ook al zal de Academy waarschijnlijk doen alsof dit vooral de verdienste is van de regisseur. Emily Blunt speelt Dawn Staples, Kerrs vriendin die net zo gecompliceerd is als hij. Zij houdt van feestjes en drank, hij van discipline en controle. Dat botst, logisch, en Blunt speelt haar als iemand die zowel zijn redding als zijn ondergang kan zijn. Soms binnen dezelfde scène. Het is geen makkelijke rol! Dawn had gemakkelijk een stereotype kunnen worden van de “moeilijke vrouw”, maar Blunt geeft haar genoeg lagen om interessant te blijven, ook al valt ze soms terug in clichés.

De echte verrassing zit hem in hoe Safdie de traditionele sportfilm-formule negeert. Dit is geen Rocky (1976) waar alles uitdraait op de grote finale. Hier gaat het eerder om wat er gebeurt tussen de gevechten, wanneer Kerr thuis zit en niet weet wat hij moet doen met al die agressie en pijn. De training montages zijn er wel, maar ze worden begeleid door Elvis die “My Way” zingt, alsof Safdie ons eraan wil herinneren dat dit allemaal een beetje absurd is. Visueel kiest Safdie voor een documentairestijl met handheld camera’s en donkere belichting die alles een smerige, realistische uitstraling geeft. De gevechten zijn walgelijk brutaal, je voelt bijna elke klap, en dat is precies de bedoeling. Dit is geen John Wick choreografie, dit is puur geweld, en Safdie laat je dat voelen. Wereld bokskampioen Oleksandr Usyk duikt ook op als één van Kerrs tegenstanders, en die man hoeft niet eens te acteren om angstaanjagend over te komen.

Wat de film zo sterk maakt, is dat het uiteindelijk niet gaat om winnen of verliezen, maar om wat er gebeurt wanneer je hele identiteit gebaseerd is op dominantie en dat systeem begint te kraken. Kerr kan wel de sterkste man ter wereld zijn, maar thuis is hij gewoon iemand die probeert zijn leven op de rails te houden terwijl zijn lichaam en geest tegen hem rebelleren. Johnson laat dat zien zonder ooit sentimenteel te worden, en dat is knap gedaan. De film is niet perfect; soms voelt het alsof Safdie niet helemaal weet hoe hij zijn verhaal moet vertellen zonder te vervallen in de clichés die hij probeert te vermijden. En ja, de pacing kan soms wat traag aanvoelen, zeker als je gewend bent aan Johnson die auto’s door de lucht gooit. Maar als character study is het een voltreffer, en het bewijst dat Johnson veel meer in zijn mars heeft dan we dachten. En ja, het is een beetje dat Dave Bautista moment van de actieheld die zich ontpopt tot dramatisch acteur. The Smashing Machine kreeg in Venetië een ovatie van ruim vijftien minuten, en terecht. Het is een film die laat zien dat sportverhalen veel meer kunnen zijn dan inspirational porn, en dat acteurs kunnen verrassen als ze de kans krijgen om buiten hun comfortzone te stappen (cf. The Wrestler en The Iron Claw). Johnson verdient alle lof die hij krijgt, en Safdie heeft bewezen dat hij ook zonder zijn broer Josh sterke films kan maken. Het is geen gemakkelijke kijk, maar wel een die de moeite waard is, zeker als je benieuwd bent naar wat er gebeurt wanneer The Rock zijn façade laat vallen. The Smashing Machine is vanaf 3 oktober 2025 te zien bij ons.