Eden (2024) **½ recensie

Ron Howard, de man die ons Apollo 13 (1995) en A Beautiful Mind (2001) gaf maar ook bedenkelijke films als Hillbilly Elegy (2020) en Inferno (2016), heeft een pijnlijke landing gemaakt met zijn nieuwste project. Eden (2024) opende in Noord-Amerika met een magere 1 miljoen dollar over 664 schermen (doorgaans is het 4500 schermen, maar vermoedelijk voelden distributeur Vertical Entertainment de bui al hangen en hebben ze hun kosten willen indekken). Voor een film die oorspronkelijk 55 miljoen kostte, is dat geen zwakke start, dat is gewoon een nosedive richting de bodem van de box office. En ja, er was een promotiecampagne voor deze film, maar (1) de trailer kon niemand overtuigen en de (2) de filmposter zag er uit als een slechte collage voor een B-film waarin je moeite had om Sydney Sweeney te herkennen. Faut le faire…

© Vertical Entertainment

Korte inhoud: Het verhaal speelt zich af op Floreana, een eiland in de Galápagos, waar een groep Europese kolonisten in de jaren ’20 en ’30 probeert een utopische gemeenschap op te bouwen na de Eerste Wereldoorlog. Dr. Friedrich Ritter (Jude Law), een Duitse filosoof wiens overlevingsverhalen uit de wildernis populair zijn geworden in zijn geboorteland. Hij woont op het eiland samen met zijn partner Dore Strauch (Vanessa Kirby), die kampt met multiple sclerose. Hun eenzaamheid wordt verstoord door meerdere nieuwe bewoners, waaronder het Duitse echtpaar Margret en Heinz Wittmer (Sydney Sweeney en Daniel Brühl) en de flamboyante Baronesse Eloise (Ana de Armas) die plannen heeft voor een luxehotel. Het paradijs wordt al snel een hel waarin menselijke natuur de echte vijand blijkt. De film zou gebaseerd zij op een waar gebeurd verhaal.

De weg naar de bioscopen was al een ramp op zich. De film had zijn wereldpremière op het Toronto International Film Festival bijna een jaar geleden, maar kreeg daar al lauwwarme reacties, momenteel staat de film op 56% bij Rotten Tomatoes. Acht maanden lang zwierf Eden rond zonder distributeur, alsof het een wees was die niemand wou adopteren. Uiteindelijk pikte Vertical de film op, maar zonder minimumgarantie. Waarom duurde het zo lang voor een slimme thriller van een tweevoudig Oscar-winnende filmmaker om een distributeur te vinden? De slechte reviews en de flauwe recettes van zijn recente films waren de doodsteek. Zijn laatste film die nog succes had was 16 jaar geleden met Angels & Demons (2009) en dat was ook al een draak van een film. Ron Howard heeft zijn beste tijd gehad en misschien moet hij terug gaan naar zijn roots en meer opduiken gaan opduiken in tv-series zoals in “The Studio”.

Het wordt nog erger: de film lekte twee maanden voor de release online uit. Tegen de tijd dat Eden eindelijk in de zalen kwam, was de hype al zo dood als een vis op het strand. Vertical gaf de survival drama een 30-daagse exclusieve bioscooprun voordat het naar PVOD ging. In het buitenland wist AGC Studios ongeveer 26 miljoen op te halen op Cannes om een deel van de kosten te dekken, terwijl Prime Video een groot deel van de buitenlandse markten voor zijn rekening nam. Zelfs met Australische belastingkredieten die het budget terugbrachten tot netto 35 miljoen, zitten financiers nu met de gebakken peren.

Op papier klonk Eden nochtans als een hit. Het is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van Europese kolonisten die probeerden een utopische gemeenschap op te bouwen op een onbewoond eiland na de Eerste Wereldoorlog. De cast zit boordevol talent en het speelt zich af als Lord of the Flies (1963) met een koloniale twist uit de jaren ’20. En toch had de film nooit het potentieel voor een box office doorbraak van meer dan 100M dollar. Dit voelt aan als het type mid-budget drama met sterren dat stilletjes zou hebben gescoord op Netflix. Howard zelf gaf toe dat hij nerveus was. Op een Cinema Society screening in New York noemde de 71-jarige regisseur het “een groot creatief risico.” De meeste van zijn films hebben een feestelijke toon, maar deze is anders; het is een afdaling in jaloezie, lust en ambitie. “Het was een waarschuwend verhaal, een true crime thriller waar ik trots op ben om tot leven te brengen,” legde hij uit. Wat fascinerend is, is hoe persoonlijk deze film voor hem was. Howard ontdekte het verhaal voor het eerst tijdens een familievakantie ongeveer vijftien jaar geleden. Hij liep een Galápagos museum binnen, vond een kamer gewijd aan de kolonisten, en begon diezelfde avond nog een outline te typen op zijn BlackBerry. Die late inspiratie werd een van zijn riskantste films ooit. Het grappige is dat dit precies de episode is uit “The Studio” waarin Ron Howard een film had gemaakt met een onnozel einde dat heel persoonlijk was voor hem en de studio probeerde hem duidelijk te maken deze scene te schrappen. Hier hadden ze het budget omlaag moeten zien. Hooguit 20 miljoen en dan nog.

Eden is geen goede film. Dat komt er nog eens bij. Het script van Noah Pink is niet van het niveau van Genius (2016) en ook het acteerwerk is om van te huilen.. Ana de Armas kreeg het zwaarst te verduren met haar “absurd klinkende accent” en vampy optreden als de narcistische baronesse. Voor Sydney Sweeney markeert Eden een nieuwe teleurstelling na Americana (2024), dat vorige week opende en er niet in slaagde om een miljoen dollar op te halen. Die western, beïnvloed door Quentin Tarantino’s stijl, was ook al een tijd uitgesteld voor zijn release. De twee recente Sweeney films hebben samen slechts ongeveer drie miljoen dollar opgehaald aan de wereldwijde box office! Dit komt na een periode van zware aandacht voor de actrice, wiens doorbraakrol in HBO’s “Euphoria” haar naar de voorgrond bracht. Haar grootste succes blijft de romantische komedie Anyone But You (2023), die meer dan tweehonderd miljoen wereldwijd ophaalde. Jude kruipt rond in “bloot bovenlijf en soms naakt, af en toe schreeuwend ‘Brilliant! Brilliant!’ terwijl hij zijn manifest typt. Hij zal er geen Oscar mee winnen. Vanessa Kirby, ondanks haar Oscar-nominatie voor Pieces of a Woman (2020), lijkt net zo verloren als de rest van de cast in het vormloze script. Haar personage Dore Strauch, die lijdt aan multiple sclerose, wordt gereduceerd tot een passieve toeschouwer in haar eigen tragische verhaal.

Het probleem met Eden is dat het een identiteitsprobleem heeft. Howard en scenarist Noah Pink kunnen niet beslissen wat de film wil zeggen. Alles wat de filosoof Law zegt klinkt als opgewarmde Nietzsche en niet bepaald als de spreekbuis van het anti-fascisme. De film probeert tegelijkertijd een donkere komedie à la de Coen Brothers te zijn, een Europese existentialistische veroordeling, en een survival thriller, maar slaagt er niet in om één van deze tonen overtuigend neer te zetten. Het resultaat is een verlengde en extra-campy aflevering van Expeditie Robinson, maar dan zonder reden om te zorgen wie er wint.

Net zoals Eden een waarschuwend verhaal is over de menselijke uithoudingsvermogen in de wildernis, zo is het er ook een als het gaat om indie financiering tegenwoordig, en de uitdagingen bij het bouwen van een middelgroot budget zonder een binnenlandse deal. Als survival of the fittest bestaat in dit brutale landschap van indie filmfinanciering en overnames, is Eden als een kompas … zij het een dat naar de verkeerde kant wijst. De film draait vanaf 3 september 2025 in de bioscoop.