Soms zijn het niet de grote helden die de geschiedenis schrijven, maar gewoon de brave schoolmeester uit een dorpsschooltje die plots zijn mond niet meer kan houden. Mr. Nobody Against Putin (2025) van regisseur David Borenstein toont ons hoe een simpele videograaf uit het Russische gat van Karabash uitgroeit tot een onwaarschijnlijke documentairemaker die Poetins propagandamachine blootlegt. En dat allemaal omdat de man gewoon zijn job deed – al werd die job plots iets levensbedreigend.
© Made in Copenhagen / Pink Productions
Korte inhoud: Pavel “Pasha” Talankin werkt als videograaf en studentenbegeleider op een basisschool in Karabash, een industriestadje in de Oeral dat ooit door UNESCO werd bestempeld als de meest vervuilde plek ter wereld. Na Ruslands invasie van Oekraïne in 2022 wordt zijn job van het filmen van schoolactiviteiten omgetoverd tot het documenteren van propaganda en militaristische indoctrinatie van kinderen. Wat begint als belachelijke patriottische liedjes en geënsceneerde loyaliteitsbetuigingen aan het vaderland, evolueert naar een sinistere hersenwasmachine waarbij leerlingen worden voorbereid op de oorlog.
Het cynische aan het verhaal is dat Talankin officieel deze beelden moest maken voor een overheidsdatabank – als bewijs dat de scholen braaf Poetins nieuwe curriculum volgden. Maar de man had nog een geweten en besloot stiekem ook de werkelijkheid te tonen: hoe leraren van scripts moesten voorlezen, hoe kinderen gedrild werden om als papegaaien antwoorden op te dreunen, en hoe zijn geliefde school langzaam transformeerde van een plek van leren naar een rekruteringscentrum. Dat je daar misselijk van wordt, dat begrijp je wel.
Borenstein, een Deense regisseur die eerder al met controversiële onderwerpen experimenteerde, ontving in 2022 een bericht van Talankin. De Rus wilde zijn verhaal vertellen, maar het werd al snel duidelijk dat dit geen gewone documentaire zou worden. Naarmate de Russische wetgeving strenger werd – met levensgevangenis voor “landverraad” als inzet – moest het filmteam samen met de BBC veiligheidsprotocollen uitwerken. Want ja, als je Poetins regime exposeert vanuit een stadje waar iedereen elkaar kent, dan ben je niet bepaald anoniem bezig.
De documentaire toont met schrijnende details hoe een totalitair regime zijn tentakels uitsteekt naar het onderwijs. Kinderen die plots moeten marcheren, leraren die van scripts voorlezen over hoe verschrikkelijk het leven in Frankrijk en het VK is door hun afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen, en de eeuwige mythe over neo-nazi’s in Oekraïne die als mantra wordt herhaald. Het is propaganda zoals Goebbels het bedoeld heeft, maar dan met hedendaagse technologie en een bureaucratische efficiëntie die angstaanjagend is.
Wat de film zo krachtig maakt, is niet alleen de unieke toegang tot deze indoctrinatie, maar ook Talankins persoonlijke worsteling. Hij was de leraar met een democratievlag in zijn lokaal, de toevluchtsoord voor rebelse kunstenaars en vrije denkers. Hij ziet hoe zijn leerlingen langzaam wegblijven, bang om nog iets te zeggen of afgeleid door een zinloze oorlog die hun vrienden en familie opslokt. De man houdt van zijn vuile stadje met zijn rookpluimen en Sovjet-gebouwen, maar hij kan niet anders dan de waarheid vertellen. Borenstein laat vooral Talankin aan het woord. Dit is zijn verhaal, zijn perspectief, zijn moed. De regisseur fungeert meer als facilitator die ervoor zorgt dat dit verhaal de wereld kan bereiken. En dat was geen sinecure: uiteindelijk moest Talankin Rusland ontvluchten en asiel zoeken in een Europees land. Hij kan nooit meer terug naar zijn moeder, zijn vrienden, zijn geliefde stadje. Dat is de prijs die hij betaalt voor het vertellen van de waarheid.
De documentaire won terecht de World Cinema Documentary Special Jury Award op het Sundance Film Festival 2025. Het is een zeldzaam inkijkje in het dagelijkse leven van gewone Russen, weg van de glitter van Moskou of Sint-Petersburg. Talankin neemt ons mee op een rondleiding door zijn stad, toont pro-oorlogsdemonstraties waar niemand durft tegen te protesteren, en laat zien hoe zelfs de openbare bibliotheek, dat bolwerk van onafhankelijke kennis, gekaapt wordt door de propagandamachine. Het meest hartverscheurende moment komt aan het eind, wanneer Talankin een audio-opname deelt van de begrafenis van een lokale jongen die is omgekomen in Oekraïne. Hij durfde de begrafenis niet te filmen uit cultureel respect, maar de kreten en jammeren van de moeder zijn doordringend. Het herinnert ons eraan dat achter alle politiek en propaganda gewone mensen zitten die lijden onder de gevolgen van de waanzin van hun leiders.
Mr. Nobody Against Putin had eigenlijk Mr. Everybody Against Putin kunnen heten, want het toont aan dat gewone burgers overal ter wereld zouden moeten opstaan tegen dit soort praktijken. Talankin is misschien een “nobody” uit een vergeten uithoek van Rusland, maar zijn moed en integriteit maken hem tot een held voor onze tijd. In een wereld vol cynisme en apathie herinnert zijn verhaal ons eraan dat individuele daadkracht nog altijd het verschil kan maken, ook al betaal je er een hoge prijs voor. De film hebben wij gezien op 27 maart 2025 tijdens Docville maar heeft nog geen streamingplatform gevonden dus is het nog even afwachten op een officiële release.
Deze docu zal vermoedelijk geen Russische release krijgen 😀
Dapper want hij riskeert hiermee wel zijn leven.
Hopelijk pikt Netflix deze op !
Dit kan binnen de korte keren ook gebeuren in de States! De wapens zijn er al en de geschiendis boeken worden herschreven.