sunshine

  • Ex Machina (2015) ****½ Blu-ray recensie

    Pin it!

    Voor een langspeelfilm-debuut heb ik zelden een film gezien die de perfectie benaderd, zowel inhoudelijk als visueel, als deze Ex_Machina (2015), van Alex Garland, scenarist van ondermeer The Beach (2000), Sunshine (2007) en Dredd (2012).

    ex-machina_2015_poster.jpg

    Korte inhoud: Caleb (Domhnall Gleeson), een 24-jarige programmeur die werkzaam is voor het grootste internetbedrijf ter wereld, wint een wedstrijd waarbij hij een week mag doorbrengen in het buitenverblijf van Nathan (Oscar Isaac), de teruggetrokken CEO van het bedrijf. Wanneer Caleb echter aankomt op de afgelegen locatie, ontdekt hij dat hij moet deelnemen aan een vreemd en fascinerend experiment waarin hij te maken krijgt met de eerste echte kunstmatige intelligentie, ondergebracht in het lichaam van een mooi robotmeisje genaamd Ava (Alicia Vikander).

    Net zoals Splice (2009) van een paar jaar geleden, lijkt deze prent niet alleen geïnteresseerd in de evolutie van de wetenschap, maar ook in de implicatie op de menselijke relaties. In deze prent krijgen we zelfs een geflipte driehoeksrelatie tussen twee mannen en een robotmeisje, die op haar beurt deze twee mannen gaat manipuleren. Dit is Weird Science (1985) all over again, maar dan van een compleet ander intellectueel niveau. Je zou het kunnen omschrijven als een soort hedendaagse science-fiction versie van Frankenstein.

    Het bedrijf van de miljardair heet Bluebook, en lijkt wel een soort Google 2.0 te zijn. En deze vergelijking is nog niet zo ver gezocht gezien Google niet alleen één van de machtigste bedrijven is in de wereld, maar tevens een bedrijf die in het geheim verschillende projecten aan het ontwikkelen is via het Google X bedrijf. In de film gebruikt Nathan niet alleen zijn internet-zoekmachine om Bluebook-ads te plaatsen en zoekacties van mensen bij te houden, hij analyseert hij gedragspatronen, menselijke impulsen en emoties. Via een ingenieus systeem van geheime video-opnames op smartphones, hield hij tevens een databank bij van gelaatsuitdrukkingen die hij gebruikte voor zijn ontwerp van de perfecte Artificial Intelligence. En nu hij in het laatste stadium was van zijn ontwerp wou hij de ultieme Turing Test. Een soort Willy Wonka-achtige wedstrijd. Een test waarin een mens met een AI reageert en wanneer de mens er zeker van is dat hij niet met een AI maar met een ander mens aan het converseren is, heb je een geslaagde test. Maar om echt te weten of Ava bewust is van haar bestaan, heb je meer nodig dan een Turing test.

    In de film heeft Caleb geen Blade Runner's Voight-Kampff machine; een soort opgevoerde leugendetector om kunstmatig leven te detecteren. Dus moet hij de creatie op een intelligente manier benaderen om haar bewustzijn te verifiëren. Maar Ava (de Artificiële versie van de eerste Aardse vrouw Eva) is zo geavanceerd dat zij beter dan wie dan ook emoties kan detecteren bij andere mensen. Komt daar nog bij dat de super alpha-male Nathan haar een seksualiteit gaf, misschien ook een manier om de test te vertroebelen. Maar verleiding werd nu ook één van Ava's troeven. En steeds meer lijkt het erop dat niet Ava maar wel Caleb getest wordt. In de kamer waar hij Ava bestudeerd zit hij in een glazen kooi in plaats van Ava.

    ex-machina_2015_pic01.jpgex-machina_2015_pic02.jpgex-machina_2015_pic03.jpg

    Maar de moraliteit van het verhaal draait rond de vraag waar de grens ligt tussen een mens en een perfecte AI, en hier komen we terug op het Frankenstein thema waarin Victor even de rol van God overnam en een levend wezen creëerde en dat levend wezen ook een bestaansrecht kreeg. Caleb is zo onder de indruk van Nathan's creatie dat hij hem als een bedreiging begint te zien voor het voortbestaan van Ava. Maar daar waar Frankenstein geen echt denkvermogen had, hebben we hier een super intelligent wezen, die misschien wel haar eigen strategie heeft om te overleven.

    Gezien de vele visuele effecten en de knappe moderne decors, is het opmerkelijk dat deze prent slechts 20 miljoen dollar heeft gekost. Het knappe aan het decor is dat het bestaat uit twee delen, enerzijds de bovenverdieping met grote ramen die uitgeven op de weidse natuur (met prachtige berglandschappen uit Noorwegen) en anderzijds de kelderverdieping. Een strakke, hotel-achtig gangencomplex met claustrofobische kamers. Het ligt valt er regelmatig uit, en dat zorgt er voor dat alle deuren vergrendeld worden en we een rood veiligheidslicht krijgen. Een bijzonder efficiënt decor die wel van een hedendaagse Hitchcock had kunnen komen. Ook de fotografie van Rob Hardy laat geen steken vallen. Veel van de shots zou je meteen kunnen inkaderen.

    ex-machina_2015_pic04.jpgex-machina_2015_pic05.jpgex-machina_2015_pic06.jpg

    We hebben hier slechts te maken met 3 hoofdacteurs en een Japanse dienstmeisje Kyoko gespeeld door Sonoya Mizuno. Het acteerwerk is in ieder geval van een hoogstaand en geraffineerd niveau. Alles zit in kleine nuances, in blikken, een tilt met het hoofd. De intrige in deze film wordt ook nog eens versterkt door de knappe muziek van Geoff Barrow en Ben Salisbury. In het midden van de film zit er ook een leuk intermezzo waarin Nathan en Kyoko een kleine dans-act opvoeren op muziek van Get Down Saturday Night van Oliver Cheatham. Ex_Machina is een intelligente en gepolijst science-fiction thriller waar je urenlang kan over discussiëren.

    De DVD en Blu-ray van Ex_Machina komt op 23 september uit. Mijn enige teleurstelling is dat we er geen audio-commentaar op vinden van de regisseur en de making of filmpjes eigenlijk wel wat kort zijn. Ik had heel wat meer willen zien van de manier hoe deze film werd opgenomen. Maar ik begrijp dat de makers ook niet al teveel van het mysterie willen onthullen. In ieder geval is het een film die niet mag ontbreken aan jullie filmcollectie. De volgende film van Garland zou het Halo project kunnen zijn die al meer dan 10 jaar in ontwikkeling zit. Ik mag het in ieder geval hopen.

    rating

    Beoordeling: 4,5 / 5
    Recensie door op 21 september 2015

    *** Ex Machina trailer #2 ***

  • Prometheus (2012) *** Blu-ray recensie

    Pin it!

    Je sukkelt niet zonder enige teleurstelling uit de zaal na het zien van Prometheus (2012), de Alien-prequel van Ridley Scott (poster). Het is een fascinerende prent, die in essentie weinig te maken heeft met de Alien films. Het is zeker een film die zeker een tweede visie verdient, maar het script overtuigt niet. Het gevoel dat ze de verkeerde scenarist aan boord hebben gehesen kan ik toch niet wegsteken. Damon Lindelof mag dan nog door velen gezien worden als een genie, zeker na zijn creatie van de Lost tv-serie, zelf vind ik het iemand met boordevol fantasie, die er vaak niet in slaagt om alle eindjes aan mekaar te knopen in een consistent verhaal (cf. Loft, Cowboys & Aliens).

    prometheus_2012_blu-ray.jpg

    Korte inhoud: Terwijl een zwevend ruimteschip boven een planeet hangt, zien we een humanoïde wezen een zwarte, borrelende substantie drinken. Na het drinken desintegreert zijn lichaam en valt het in het water. Zijn stoffelijk overschot verspreid zich en het DNA zet een biogenetische reactie opgang.
    Na deze proloog bevinden we ons in het jaar 2089, waar archeologen Elizabeth Shaw (Noomi Rapace) en Charlie Holloway (Logan Marshall-Green) in Schotland een sterrenkaart ontdekken. Zij interpreteren dit als een uitnodiging van voorlopers van de mensheid, de "ingenieurs". Peter Weyland (Guy Pearce), de CEO van Weyland Corporation, wil meegaan met het verhaal van de twee archeologen en financiert een wetenschappelijk schip Prometheus om naar de verre maan te reizen, op ontdekking naar onze voorvaders.

    Al bij het begin zit je meteen met een pak vragen opgezadeld. Je snapt wel dat het wezen in het begin van de film een drankje tot zich neemt die hem ontbindt, zodat hij waarschijnlijk leven op aarde kan creëren. Maar waarom is hij dan verrast bij het drinken ervan? Wat is dat ruimteschip? Waarom trekt deze vliegende schotel niet op het schip die later in de film aan bod komt (qua stijl of qua vorm)? En waarom moet er ontbinding zijn, gezien de humanoïde wezens toch enorm veel op mensen trekken? De mysterieuze zwarte brei is in ieder geval een leuk element in de film. Het roept zelfs herinneringen op naar The X-Files. Maar je kan er iets teveel alle kanten mee uit. De vloeistof wordt nooit verklaard maar we zien wel dat ze verschillende reacties heeft op mensen. Voor de rest tasten we in het duister. Je zou het kunnen omschrijven als een moderne MacGuffin. En dat bedoel ik nu met een scenario die niet alle eindjes aan mekaar kan knopen. Het is niet zo onnozel als het script van The Tree of Life (2011), maar je verwacht er als kijker veel meer van. Er moet dus een sequel komen, want de film is op dit ogenblik gewoon niet af, en met iemand als Damon Lindelof aan het roer vrees ik dat er nooit een sluitend verhaal zal komen. Die kerel raakt zonder de minste moeite verstrengeld in zijn filosofische plotlijnen.

    prometheus,ridley scott,damon lindelof,lost,noomi rapace,logan marshall-green,guy pearce,michael fassbender,lawrence of arabia,aliens,alien,peter otoole,blade runner,lance henriksen,charlize theron,idris elba,the amazing spider-man,sean harris,rafe spall,sunshine,2001 a space odyssey,hr giger,alien resurrection,the tree of lifeprometheus,ridley scott,damon lindelof,lost,noomi rapace,logan marshall-green,guy pearce,michael fassbender,lawrence of arabia,aliens,alien,peter otoole,blade runner,lance henriksen,charlize theron,idris elba,the amazing spider-man,sean harris,rafe spall,sunshine,2001 a space odyssey,hr giger,alien resurrection,the tree of life

    Ik had enige reserves over de casting, maar deze bleken compleet ongegrond. Op de casting valt niets op aan te merken. Toch wordt de show niet gestolen door Noomi Rapace, maar wel door de android David (Michael Fassbender), die zijn inspiratie heeft gezocht in de vertolking van Bishop door Lance Henriksen in Aliens (1986), en er zijn eigen twist aan gegeven met een vleugje van Peter O'Toole uit Lawrence of Arabia (1962). Mocht er een sequel komen op deze film hoop ik dat ze deze acteur in ieder geval zullen behouden.

    Op de tweede plaats komt de Zweedse actrice Noomi Rapace, die een wel heel ruim spectrum laat zien van haar dramatische mogelijkheden, incluis een heftige scène waar ze eigenhandig een keizersnede uitvoert. Ze laat bovendien nauwelijks merken dat ze het Engels niet helemaal onder de knie heeft. Haar vertolking roept herinneringen op naar de strijdlust en vastberadenheid van Sigourney Weaver, maar het is geen copy paste. Noomi brengt een nieuw personage met heel veel overtuiging. Anderzijds zien we ook Logan Marshall-Green, die we nog kennen van de tv-serie "24", en volledig is ontplooid tot een volwaardig acteur. Deze acteur zullen we nog wel tegenkomen in andere Hollywoodfilms. Ook de casting van Idris Elba is een aanwinst, ook al is zijn inbreng minimaal. Enkel Charlize Theron valt wat tegen als de ambitieuze en geslepen dochter van Weyland. Ze komt iets te weinig uit de verf, maar dat ligt meer aan het magere script dan aan de vertolking van Charlize.

    prometheus,ridley scott,damon lindelof,lost,noomi rapace,logan marshall-green,guy pearce,michael fassbender,lawrence of arabia,aliens,alien,peter otoole,lance henriksen,charlize theron,idris elba,the amazing spider-man,sean harris,rafe spall,sunshine,2001 a space odyssey,hr giger,alien resurrectionprometheus,ridley scott,damon lindelof,lost,noomi rapace,logan marshall-green,guy pearce,michael fassbender,lawrence of arabia,aliens,alien,peter otoole,lance henriksen,charlize theron,idris elba,the amazing spider-man,sean harris,rafe spall,sunshine,2001 a space odyssey,hr giger,alien resurrectionprometheus,ridley scott,damon lindelof,lost,noomi rapace,logan marshall-green,guy pearce,michael fassbender,lawrence of arabia,aliens,alien,peter otoole,lance henriksen,charlize theron,idris elba,the amazing spider-man,sean harris,rafe spall,sunshine,2001 a space odyssey,hr giger,alien resurrection

    Visueel ziet Prometheus er buitengewoon fascinerend uit of wat had je gedacht: het ruimteschip, de kostuums, de buitenaardse planeet, het ruimteschip,… Het mag duidelijk zijn dat dit een Ridley Scott film is. En dit allemaal voor een productiebudget van 130 miljoen dollar, wat bijna de helft minder als dat van The Amazing Spider-Man (2012) met een cgi Lizard die veel minder kan overtuigen dan de humanoïde wezens.

    Het is een film waar je je verstand moet voor gebruiken, wil je echt binnendringen in het verhaal. Prometheus gaat over het ontstaan van de mens en de vraag waarom we hier zijn. In essentie had Ridley Scott geen zin in een Alien verhaal, dan wel in een soort Blade Runner film waar karakters zich vragen stellen over hun bestaan en de zin van het leven. Er zit ook een duidelijk religieuze ondertoon in de film die hoofdzakelijk wordt gedragen door Elizabeth en die beklemtoond wordt door religieuze symbolen (zoals de voetwassing, het kruisbeeld,…), en gaat dus diametraal in tegen de wat frivole en actiegerichte trailers die we van de film voorgeschoteld kregen. En als je je hersenen moet pijnigen, dan zullen heel wat mensen snel afhaken, zeker wanneer deze op het verkeerde been werden gebracht door het promo-team. Maar mijn probleem die ik heb met de plot is niet dat er veel theorie wordt verkondigd en dat je als kijker moeite moet doen, maar wel dat het script veel verder moest gaan in zijn ontwikkeling van de grondgedachte, alsook in de motivaties van zijn personages. Prometheus stelt teleur omdat het te weinig actie biedt voor een popcorn publiek en te oppervlakkig is voor een publiek die hunkert naar diepgang. En daarnaast zijn ook een pak zaken die compleet onduidelijk blijven en die de filmervaring niet beter maken: *** spoiler *** Waarom moet Weyland zich verbergen op zijn eigen schip of waarom verwijzen de rotstekeningen naar een "militaire basis" in plaats van de home planet? Wat zei David tegen de humanoïds dat hij zo woest werd? *** einde spoiler ***

    PrometheusPrometheusPrometheus

    Je hebt ook het gevoel dat alles heel snel moest gaan. De eerste 40 minuten van de film zijn dan ook het beste van Prometheus. Daarna beginnen ze in overdrive alles heel snel af te handelen, alsof iemand hen had gezegd dat 2u het maximum was. The Dark Knight Rises (2012) duurt 2u40 minuten en ik ben zeker dat qua diepgang er veel minder te rapen zal vallen dan wat ze in deze prent hadden kunnen uitwerken. Er zijn heel weinig personages in deze prent, maar ze worden door het snelle tempo nauwelijks uitgewerkt. Ik had wel iets meer willen weten van Fifield (Sean Harris) of Millburn (Rafe Spall). Ik had iets meer wetenschappelijke analyses willen zien, maar bij momenten lijken het wel een bende verdwaalde toeristen die op een verkeerde excursie zijn terechtgekomen. Wat leuk is aan dergelijke films - zoals bijvoorbeeld een Sunshine (2007) van Danny Boyle – is dat elke wetenschapper met zijn intellectuele bagage de zaken op zijn manier zal benaderen. Hier niet. David zegt op een gegeven moment tijdens hun ontdekkingstocht in de tempel: "De lucht is in te ademen". En iedereen verwijdert zonder discussie of aarzeling zijn helm. Waarom de lucht op die plaats zuurstof heeft is helemaal niet duidelijk, maar meer nog, de wetenschappers stellen zich hier ook geen vragen bij. En zo zijn er tientallen kleine zaken die me tegen de borst stoten in deze prent en die de credibiliteit van het verhaal aantasten.

    prometheus,ridley scott,damon lindelof,lost,noomi rapace,logan marshall-green,guy pearce,michael fassbender,lawrence of arabia,aliens,alien,peter otoole,lance henriksen,charlize theron,idris elba,the amazing spider-man,sean harris,rafe spall,sunshine,2001 a space odyssey,hr giger,alien resurrectionprometheus,ridley scott,damon lindelof,lost,noomi rapace,logan marshall-green,guy pearce,michael fassbender,lawrence of arabia,aliens,alien,peter otoole,lance henriksen,charlize theron,idris elba,the amazing spider-man,sean harris,rafe spall,sunshine,2001 a space odyssey,hr giger,alien resurrectionprometheus,ridley scott,damon lindelof,lost,noomi rapace,logan marshall-green,guy pearce,michael fassbender,lawrence of arabia,aliens,alien,peter otoole,lance henriksen,charlize theron,idris elba,the amazing spider-man,sean harris,rafe spall,sunshine,2001 a space odyssey,hr giger,alien resurrection

    Wat betreft de link met de Aliens films, wel die is zeker aanwezig, maar op een heel subtiele manier. Ridley heeft ervoor gekozen om niet al te evidente zaken van de vorige films over te brengen. Maar we krijgen wel te zien hoe de eerste face hugger is ontstaan, alsook de werking van de space jockey, en uiteraard zit er ook een chest buster in. Maar daar gaat de film in principe niet over. Het wil een beetje de 2001: A Space Odyssey (1968) opgaan, maar slaagt daar maar half in.Prometheus stelt heel wat vragen, maar laat de meeste antwoorden voor de sequel waar deze prent duidelijk naar verwijst. Toch zal de film beter worden naarmate er over gediscussieerd kan worden, dus laat het debat beginnen.

    Toch ook even vermelden dat bij de eindgeneriek meteen een duidelijke vermelding staat naar het artwork van H.R. Giger, nadat deze geen credit kreeg op de eindgeneriek van de laatste Alien film, Alien: Resurrection (1997). Ere wie ere toekomt. (quotering: 3/5)

    rating

    Beoordeling: 3 / 5
    Recensie door op 20 juli 2012

    ***Related Posts***
    17/02/2017: Alien: Covenant filmbespreking
    02/03/2017: Hier de tweede Alien: Covenant trailer
    28/11/2015: Fox schrapt De Blomkamp Alien 5 en Fantastic Four 2
    22/02/2015: Komt de nieuwe Alien film na de gebeurtenissen uit Prometheus 2?
    14/05/2012: Prometheus verklapt misschien iets teveel
    11/11/2011: Aliens filmbespreking
    17/01/2011: Alien prequels dood en begraven?
    07/09/2010: Ridley Scott vertelt over Alien 1 & 2
    25/04/2010: Ridley Scott wil 2 Alien prequels

     

    *** Prometheus HD trailer (1080p) ***

  • Moon met Sam Rockwell

    Pin it!

    MoonEen flop hoeft niet altijd een slechte film te zijn. Eén van de grootste financiële rampen twee jaar geleden was de science-fiction thriller Sunshine (2007) van Danny Boyle. De film had een productiebudget van 50 miljoen maar bracht slechts 3 miljoen in het laatje (en slechts 27 miljoen wereldwijd), nochtans blijft het één van de betere science fiction prenten. Of de science-fiction thriller Moon (2009) van Duncan Jones het beter zal doen aan de box-office valt nog af te wachten, want het ziet er naar uit dat ook deze film een beperkte release zal krijgen, net zoals Sunshine.

    Korte inhoud: Het einde van het contract van Sam Bell (Sam Rockwell) met zijn werkgever Lunar is in zicht. Hij is gedurende drie lange jaren een trouwe werknemer geweest. De maanbasis Selene is zijn thuis geweest tijdens deze periode. Hier hield hij zich in alle eenzaamheid bezig met het winnen van Helium 3, een gas dat de aarde van haar energiecrisis kan redden.

    De trailer van de film heeft wel iets weg van Solyaris (1972) en 2001: A Space Odyssey (1968), maar dan iets meer mainstream met een wacko einde. Acteur Sam Rockwell is een talentvol acteur en ik ben ervan overtuigd dat hij hier een unieke acteerprestatie zal neerzetten.

    Regisseur Duncan Jones schreef zelf het verhaal en maakt met deze film zijn debuut. De prachtige muziekscore, die al te verkrijgen is op cd en waarvan jullie al een voorsmaakje krijgen in de trailer, is van de hand van Clint Mansell. De muziek deed me trouwens een beetje denken aan Perfume: The Story of a Murderer (2006). De stem van de smiley-robot komt van niemand minder dan Kevin Spacey. Het is nog niet duidelijk of de film bij ons een release krijgt.

    Ik had gehoopt op het filmfestival van de Fantastische film in Brussel, maar niet dus.

    *** Moon trailer ***

  • Blindness van Fernando Meirelles

    Pin it!

    De Braziliaanse regisseur Fernando Meirelles maakte indruk met zijn film op Cannes. In 2002 brak de ex-videoclip/reclamefilm maker door met een meesterwerkje genaamd Cidade de Deus (2002), een kleurrijke en tevens rauw-realistisch portet over het leven van jongeren in de gewelddadige buitenwijken van Rio De Janeiro. En in tegenstelling tot de Waalse vedetten Dardenne is het niet allemaal sociaal drama wat de klok slaat, ook de manier van vertellen, de stijl en het camerawerk zijn van cruciaal belang. Meirelles gaat op zoek naar beelden om het sociale drama uit de clichés te halen, en zijn opvolger The Constant Gardener (2005) was daar tevens ook een schoolvoorbeeld van.

    Blindness poster

    Maar net zoals de gebroeders Dardenne filmt de cineaste ook voornamelijk op locatie mét de locale bevolking. Zijn betrokkenheid met de Keniaanse bevolking tijdens de opnamen van The Constant Gardener omschreef hij als volgt: "Omdat ik uit Brazilië kom, kon ik de film op een andere manier maken dan een Brit gedaan zou hebben. Ik identificeerde me meer met de Kenianen dan met de Britten in het verhaal. Ik heb er veel Britse personages en plotlijntjes uitgehaald. Daarvoor in de plaats heb ik een aantal scènes bedacht in de straten van Nairobi. Met sfeer in plaats van plotontwikkeling."

    Hiermee behoort Meirelles tot een elite aan filmmakers dat ondanks toenemende budgetten en het werken met duurbetaalde acteurs, geen concessies aan vorm of inhoud doet: hij wil op de eerste plaats zijn eigen ideeën en stijlmiddelen uitbouwen. Zijn eigenzinnige stijl leverde hem trouwens al een flinke schare fans op. Bewonderaars die al geruime tijd uitkijken naar Meirelles nieuwe film, Blindness (2008), de verfilming van de gelijknamige bestseller van de Portugese Nobelprijswinnaar José Saramago.

    Korte inhoud: In deze mysterieuze thriller worden de inwoners van een vredig stadje plotseling opgeschrikt door abrupte blindheid. De blinden worden in quarantaine geplaatst in een hospitaal. Onder hen ook een dokter (Mark Ruffalo). Zijn vrouw (Julianne Moore) blijft merkwaardig genoeg haar zicht wel behouden, maar doet net alsof ze ook blind is om bij haar man te kunnen blijven. De chaos en verwarring in het hospitaal slaan al gauw om in een soort survival of the fittest, en geweld neemt schrikbarend snel toe. Langzaam maar zeker brokkelt de beschaving in het stadje af. De doktersvrouw lijkt de enige te zijn die de boel nog onder controle kan houden, maar ze wordt gedwongen het feit dat ze kan zien geheim te houden, uit angst voor vijandige represailles.

    Blindness ligt dus volledig in de lijn van de (post-)apocalyptische trend die we kennen met films als Children of Men, Cloverfield, The Happening, Sunshine, Southland Tales, I Am Legend, 28 Weeks Later,… en zet de breekbaarheid van de mensheid centraal in een maatschappij die aan het vervallen is. In tegenstelling tot Children of Men (2006) wordt niemand onvruchtbaar, maar wel blind, wat de mensen compleet gek maakt en omzet in primitieve wezens. Ook de opbouw van de film lijkt hetzelfde patroon te volgen als de prent van Alfonso Cuarón. Bij het zien van de trailer lijkt het toch niet meteen te gaan om een rip-off van Children of Men, maar dat de focus toch eerder ligt op de 'intieme relaties' dan 'de wereld die om zeep gaat'.

    blindness_2008_pic01.jpgblindness_2008_pic02.jpgblindness_2008_pic03.jpg
    © Bee Vine Pictures

    Was de film enkele jaren eerder uitgebracht, was daar geen sprake van geweest. Aan Meirelles ligt de matige timing in elk geval niet, want hij wilde de roman van Saramago tien jaar geleden al verfilmen. "I was attracted by the paradox of making something visual about sightlessness." Er was alleen een probleem. De schrijver José Saramago wilde de rechten van zijn boek niet verkopen. Ook anderen die interesse toonden in het verfilmen van het boek, onder wie Gael García Bernal en Whoopi Goldberg, kregen nul op het rekest. Saramago is een uitgesproken Stalinist. Hij groeide op in een arm gebied in Portugal, een land dat de helft van de 20e eeuw onder rechtse dictators gebukt ging. Door die omstandigheden ontwikkelde de schrijver een grimmige kijk op mensen, de regering en het geloof. Toen een van zijn boeken door de Portugese regering verboden werd, vertrok hij naar de Canarische Eilanden. Vanwege zijn overtuiging kon Saramago het niet goedkeuren dat het kapitalistische Hollywood met zijn verhaal zou gaan lopen, vandaar zijn hardnekkige houding. Pas in 2005 ging de schrijver schoorvoetend akkoord met het voorstel van producent Niv Fichman en scenarioschrijver Don McKellar, onder voorwaarde dat de overheersende politieke boodschap versoepeld moest worden en dat het verhaal in een onherkenbaar land zou plaatsvinden. Fichman betrok vervolgens García en Meirelles - die dolblij waren dat hun droomproject tóch doorgang kon vinden - weer bij het project. García kreeg bovendien een van de hoofdrollen toegewezen.

    De grootste uitdaging voor Meirelles was niet het samenstellen van een getalenteerde internationale cast, maar zijn manier van filmen. Want hoe creëer je een wereld waarin slechts één iemand kan zien? Of zoals Meirelles het zelf zegt: "Film is all about point-of-view and in this film there is none". En dus bedacht hij een melkachtig filmpje dat hij over de camera legde, om een beeld te geven van het perspectief van de blinden. Hoe zien zij de wereld? Volgens Meirelles dus door een witte, melkachtige waas. Bovendien moest de regisseur alle verwijzingen naar een plaats en een tijd wegwerken, op orders van Saramago. Zo hebben de karakters geen namen maar gaan ze door het leven als Girl with the Dark Glasses (Alice Braga), Old Man With Eye Patch (Danny Glover) of King of Ward 3 (Gael García Bernal). Meirelles gaat in zijn volgende project By Any Means Necessary (2009) de cel in voor een thriller waar een undercover-agent toenadering zoekt tot een gevangene die iets meer zou weten over een terroristische aanslag. 'Blindness' werd gekozen als openingsfilm voor het festival van Cannes 2008. Oordeel zelf of de film het niveau haalt van zijn twee vorige prenten. De film zou eind 2008 bij ons in de zalen moeten draaien.

     

    *** trailer ***

  • Waarom flopt Sunshine?

    Pin it!

    Sunshine

    Wat is er gebeurd met Sunshine (2007), de laatste science-fiction prent van Danny Boyle? Net zoals bij Slither (2006), een onverdiende flop aan de Amerikaanse box-office, belandt ook deze film quasi rechtstreeks in de DVD-rekken. Hoe is zoiets mogelijk? De film die bij ons (en quasi de rest van de wereld) in april van 2007 opende, kreeg pas 3 maanden later een release in de States in slechts in 461 van de 4000 zalen. Sunshine bracht slechts 3 miljoen dollar op, waarbij het na één week uit de zalen werd gehaald. Deze 3 miljoen dollar komt ongeveer neer op de recette die Frankrijk maakte met deze film (60 miljoen Fransen vs 300 miljoen Amerikanen). Wat, hebben de Fransen een andere film gezien? Heeft Danny Boyle een invloedrijke studio-baas een mot op zijn gezicht verkocht en heeft die in represaille de film geboycot?

    Maar ook in de rest van de wereld deed de film het niet denderend. Wereldwijd bracht het existentieel-science-fiction-vehikel slechts een kleine 30 miljoen dollar op, en dat is véél te weinig voor een film met een productiebudget van 50 miljoen dollar. Fox bracht de film vorige week uit op DVD en in zijn eerste week maakte Sunshine al 4 miljoen dollar. Een dergelijk bedrag wordt aanzien als een top-dvd. Maar Sunshine zal hoe dan ook niet uit de schulden komen, maar zal ergens stranden op 45 miljoen dollar. Blijft dan nog de tv-rechten over, maar na aftrek van de marketing- en distributiekosten zal deze film een groot gat nalaten in de zakken van 20th Century Fox, en in mindere mate ook van de producenten Andrew Macdonald en Bernard Bellew.

    Sunshine is niet perfect, de laatste 20 minuten konden veel beter. Toxh was het voor mij althans één van de meest verdienstelijke films uit 2007 met een origineel plot, sterke acteurs en een verbluffende production design. En als er nu een film was die je niet mocht missen op een groot cinema-scherm in dolby surround was het toch wel deze film. Maar net zoals 28 Weeks Later (2007) had Sunshine een zwakke promotie-campagne – en dat kan een bioscooprelease grondig aantasten. Maar zo’n flop had toch niemand kunnen voorspellen. Weet iemand wat er precies gebeurd is?

    ***Related Posts***
    22/12/2007: De Beste en Slechtste Films uit 2007
    20/03/2007: Trainspotting 2 ?
    22/01/2007: Eerste beelden uit Sunshine

  • Top 10 Best & Worst Movies of 2007

    Pin it!

    The Movie Blog Talk

    Er waren dit jaar heel wat films die noch super slecht nog super goed waren en die dus niet werden opgenomen in deze lijst. Ik denk dan maar aan films als My Blueberry Nights, The Hoax, Transformers, Spider-Man 3, The Host, Grindhouse, Live Free or Die Hard, Paranoid Park, Fracture, Ocean's Thirteen, I Am Not There, Beowulf, The Kingdom, A Mighty Heart, …

    Veel films die echter genomineerd zullen worden voor de oscars zullen echter niet in deze lijst zitten, gezien veel van die films bij ons simpelweg nog geen release hebben gehad (Into the Wild, The Savages, No Country for Old Men, Juno, Charlie Wilson's War, Before the Devil Knows You're Dead, Atonement, There Will Be Blood,…).

    Ik moet tevens bekennen dat ik Letters From Iwo Jima, Away From Her, We Own the Night en Le Scaphandre et le papillon nog steeds moet zien, dus vergeef me moest ik deze films over het hoofd hebben gezien in de Top 10 van Beste Films. Maar dit was zeker wel het jaar van de thrillers.

    Deze BlogTalk wordt ook samengesteld door Timothy, Kenneth, Karen en een aantal andere filmbloggers (van zodra deze hun lijst on-line zetten, zal ik hier ook naar hun lijstjes linken). Ga dus ook maar even een kijkje nemen bij deze filmblogs en hun respectievelijke top 10. Hier is mijn Top 10, reacties zijn welkom in de commentaren:

    The Best of 2007

    10. The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford (2007) Andrew Dominik
    The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford is niet meteen een titel waar je het grote publiek mee kan verleiden, maar misschien maar goed ook, want deze 160 minuten lange western is een beetje zoals luisteren naar muziek van Liszt of Chopin. Het voelt even lang als de titel. Maar als je in de mood geraakt, ga je meteen op in deze langzame en knap geregisseerde ballade met ingetogen acteurs die zich voortbewegen in prachtig uitgestrekte landschappen. Op narratief vlak laat de film voor mij zo af en toe een steek vallen. Het blijft vaak iets teveel op de vlakte dobberen alsof de makers het verwachtbare einde voor de kijker iets meer willen vermommen. Maar erg diep wordt er toch niet echt gegraven. Toch zeker een vermelding waard in de Top 10 Beste films van 2007.

    best-10

    9. Sunshine (2007) Danny Boyle
    Het gebeurt niet vaak dat ik zo onder de indruk was van de spectaculaire en verblindende production design in een film. Het zou me niet verbazen dat we binnenkort horen: … and the Oscar goes to Mark Tildesley for Sunshine. Het is niet zozeer een vernieuwende science-fiction thriller, maar Sunshine deed mijn hart hevig kloppen, mijn trommelvlies trillen en mijn ademhaling stokken. De vertolkingen (Cillian Murphy, Cliff Curtis, Michelle Yeoh) en het intelligente, spirituele en metafysische plot van Alex Garland waren om van te smullen. Spijtig dat Danny Boyle iets teveel "pulp" gesnoven had bij de laatste 20 minuten, maar het bleef hoe dan ook fun om naar te kijken. Het was tevens ook een zuivere bioscoopfilm (om niet te zeggen een Imax-film), vooral omwille van de impact van die gigantische zon, de soms claustrofobische momenten en het oorverdovende geluid. Het is misschien een prent die slechts een kleine minderheid zal bekoren (vooral de SF-fans), maar het is voor mij nu al een classic.

    best-09

    8. American Gangster (2007) Ridley Scott
    American Gangster heeft één zwakte; zo mocht het personage van Russell Crowe iets meer op de voorgrond treden. Maar de vertolking van Denzel Washinton deed ons dat gemis vaak vergeten. Het is een voortreffelijke vertelling over gangsters in een kapitalistische wereld, verfilmd door een meesterstilist. Scott neemt de tijd om zijn karakters uit te diepen, waardoor het conflict tussen 'goed en kwaad' niet wordt herleid tot een clichématige zwart-wit principes. Met deze film heeft Ridley dan ook zijn eerste maffia-film op zijn curriculum staan. Het is niet van het kaliber van The Godfather, maar het is zeker in de buurt van Goodfellas. De film zal in ieder geval de geschiedenis ingaan voor de chinchillabontjas van Denzel. Priceless! Meteen voor mij een contender voor de Oscar van Best Picture.

    best-08

    7. 300 (2007) Zack Snyder
    En ja, ook dit jaar zit een comic-adaptatie in mijn top 10, en spijtig genoeg was dat dus niet Spider-Man 3, maar wel 300, naar een strip van Frank Miller. De verbluffende en vernieuwende visuele stijl laten bijna de Shakespeariaanse kwaliteiten vergeten in het verhaal. Het conflict is niet enkel extern, maar ook intern aanwezig, met op de voorgrond een koning die gedreven wordt door eer, liefde voor zijn land en nog meer door de liefde van zijn vrouw. Hoogmoed, egoïsme, arrogantie, schaamte, wreedheid en heldenmoed zijn de ingrediënten van dit epos - vol plotgaten die met genoeg testosteron worden opgevuld - maar in volledige overeenstemming met de verwachtingen na het zien van de trailer. Het moet trouwens de eerste geweldfilm zijn waar menig vrouwelijk schoon zich op heeft zitten vergapen. Zeg dat het niet zo is!

    best-07

    6. Michael Clayton (2007) Tony Gilroy
    Het mag dan misschien een formulefilm zijn, maar deze Michael Clayton maakt de politieke-thriller-formule staalhard met een uitstekende downbeat vertolkingen en een aangrijpend verhaal. Je hebt wat tijd nodig om met de intrige mee te zijn, maar eenmaal zover ben je volledig gegrepen door de ingenieuze regie en de dramatische paranoïde. Ik denk niet dat Clooney dit jaar opnieuw een Oscar voor deze rol op zak zal steken hoezeer het verdiend zou zijn, maar mijn geld staat op de nevenrollen Tilda Swinton en Tom Wilkinson.

    best-06

    5. Das Leben Der Anderen (2006) Florian Henckel von Donnersmarck
    De beklemmende spionage-thriller Das Leben Der Anderen is ongetwijfeld de sterkste Duitse film sinds Der Untergang (2004), en dat is voor een regiedebuut toch wel indrukwekkend. De regisseur distantieert zich van al te gemakkelijke karikaturen van totalitaire regimes, maar geeft toch op een indringende manier een beeld van een donkere bladzijde uit de Duitse geschiedenis. Er wordt veel geconverseerd, en er is bitter weinig fysieke actie – en dit in tegenstelling tot een film zoals Verhoeven’s Zwartboek (2006). Maar de acteurs zijn dermate sterk dat je bij aanvang van de film volledig in het verhaal wordt gezogen op de atmosferische muziek van Gabriel Yared en de efficiënte groen/grijze scope fotografie van Hagen Bogdanski.

    best-05

    4. Eastern Promises (2007) David Cronenberg
    Eastern Promises is verre van de beste Cronenberg-film, ik vroeg me zelfs af of Cronenberg wel achter het verhaal stond, maar het resultaat mag er best wezen en bij nader inzien zit er toch heel wat Cronenberg-materiaal in verwerkt, zoals de homo-erotische spanningen en de voorliefde voor het vlees. Al van bij de eerste minuten wordt iemand’s keel overgesneden op een gruwelijk onhandige manier en de rest is al van een gelijkaardig allooi. Spijtig dat het scenario niet altijd waterdicht was, maar het zou niet de eerste keer zijn dat deze prent zijn geheimen pas prijsgeeft na een drietal kijkbeurten. Het is geen klassieke gangsterflick zoals American Gangster, maar een diep verontrustende beschouwing over de morele grenzen tussen 'goed' en 'kwaad', alsook over de lust naar agressie en seks.

    best-04

    3. The Bourne Ultimatum (2007) Paul Greengrass
    The Bourne Ultimatum maakt de Bourne trilogie tot één van de beste trilogies ooit. Het sluitstuk is opnieuw een snelle en brutale prent met genoeg actie-sequenties om uw adrenalyne-te voelen pompen in uw aderen. Paul Greengrass heeft niet zomaar een sequel gecomponeerd maar eventjes de mood-board opgemaakt voor alle Bond, John McClane en Jack Ryan-films die nog mogen volgen. Dit is hands-off dé beste actiefilm van de laatste jaren. Als er nog sequels moeten volgen zal het haast onmogelijk zijn deze drie te overtreffen.

    best-03

    2. Ratatouille (2007) Brad Bird & Jan Pinkava
    Dit zou wel eens Pixar’s beste film ooit zijn. Ratatouille is in ieder geval de meest indrukwekkende en postmoderne animatiefilms van de laatste jaren die voor een Disney-achtige animatieprent toch verbluffend realistisch is. Vreemd genoeg was John Lasseter niet tevreden met het werk van de Tsjech Jan Pinkava dat hij de regisseur na 3 jaar zwoegen de laan instuurde. De regisseur werd vervangen door Brad 'The Incredibles' Bird. Maar hoe dan ook is deze animatieprent veel beter dan The Incredibles. Je zit met wijd opengesperde mond en ogen te kijken naar geniale en superieur mooie animatie en een verhaal die veel rijker is dan bearnaise sause en verfrissender dan een Italiaanse sorbet met vers zomerfruit. Het stemmenwerk is voortreffelijk, het script is slim, de conflicten tussen de karakters en de achtervolging-scènes zijn om van te smullen. Misschien wordt het eens tijd om een animatieprent te nomineren voor Best Picture.

    best-02

    1. Zodiac (2007) David Fincher
    Maar de film die voor mij het meeste indruk heeft gemaakt - waarschijnlijk ook omdat ik dit nooit had zien aankomen - is toch wel Zodiac. Na het zien van de film was de impact dermate groot dat ik toch even niet meer zo goed wist waar de uitgang van de cinema was. David Fincher brengt ons opnieuw een onversneden thriller, deze keer over één van de meest intrigerende en onopgeloste moordzaken van de VS, vertolkt door een stel talentvolle acteurs (Jake Gyllenhaal, Robert Downey jr., Mark Ruffalo). Fincher brengt met deze film niet alleen sfeer en ethetiek, maar bovenal een zeer intrigerende en existentiële thriller die geen portrettering wil maken van een gestoorde freak maar wel op het lijf zit van een detective en cartoonist en hun aartsmoeilijke speurtocht naar die kille serie-moordenaar. De 158 minuten lange film was trouwens essentieel om het gevoel van jarenlange frustratie van de speurders over te brengen. In Zodiac is er geen plaats voor achtervolgingen of shootouts, maar ligt de nadruk op het falende methodologische werkmethode van het politiewerk. Geen film over het monster, dan wel onze fascinatie ervoor. Laat het aan Fincher om de serial-killer-movie heruit te vinden.

    best-01

    The Worst of 2007

    10. Ghost Rider (2007) Mark Steven Johnson
    Laten we de lat laag leggen voor deze worst movies Top 10, te beginnen met de comic Ghost Rider. Dat Nicolas Cage nog slechter kon presteren dan The Wicker Man (2006) had niemand durven denken. Nog meer over-acting van Cage zou zijn hoofd in vuur en vlam zetten, en kijk, we kunnen de vuurexplosie aanschouwen in Ghost Rider. Bij het zien van de trailer dacht ik nog een leuke rollercoaster comic te zien, maar de teleurstelling was groot toen ik deze troep voorgeschoteld kreeg. Voor de zoveelste keer een prent die maar geen keuze kan maken tussen thriller/horror en komedie, en dit heeft als gevolg dat je meestal lacht wanneer je niet hoort te lachen. Maar eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de comic eigenlijk ook al niet zo goed was.

    worst-10

    9. 4: Rise of the Silver Surfer (2007) Tim Story
    Fantastic Four 2 is zo slecht dat je zou denken dat de studio nu wel door zouden hebben dat ze best de franchise stop zetten of de gehele filmploeg en cast ontslaan en nieuwe mensen aan het werk laten voor een REBOOT. Ik heb er niets op tegen dat een film is onderbouwd met simpele conflictjes tussen personages, maar dat deze geen enkele emotie uitstralen is onvergeeflijk. Voor een film die verondersteld is om rollercoaster-fun te brengen heb ik mij mateloos verveeld en geïrriteerd. Het scheelde niet veel of ik had net als 'The Thing' mijn zakdoek genomen om in tranen uit te barsten. Ik ben er zeker van dat er een veel betere film kan gemaakt worden met enkel en alleen de 'Silver Surfer'.

    worst-09

    8. Balls of Fury (2007) Robert Ben Garant
    Idiote komische films kunnen vaak heel goed bevallen, ik denk dan aan The ‘burbs (1989) of de films van de Farrelly Brothers of zelfs het verrukkelijke Hot Fuzz (2007). Maar te dwaas trekt ook op de ballen, en deze Balls of Fury spant op het gebied van flauwe en onnozele grappen toch wel de kroon. Was het niet voor Christopher Walken en Maggie Q had ik de film zelfs nooit uitgezien. De Razzies zullen voor deze ping-pong-slapstick niet uitblijven.

    worst-08

    7. Rush Hour 3 (2007) Brett Ratner
    Rush Hour 3, bestaande uit gerecycleerd materiaal van de twee vorige films, is de zoveelste aanslag op de goede smaak. En de zichtbaar verdikte Chris Tucker mocht dan nog 25 miljoen dollar gekregen hebben, zijn performance blijft op maat van een debutant die zijn typetje niet weet te overstijgen. Rush Hour mag dan nog een formule zijn die geld in het laatje brengt, dit derde luik is en blijft oersaaie en domme cinema. Ik hoop gewoon dat de makers met deze prent genoeg geld hebben verdiend om nooit meer terug te komen met een 4de deel. Waarom Roman Polanski zich voor deze vermoeiende buddy-movie heeft laten strikken blijft voor mij één groot raadsel.

    worst-07

    6. I Know Who Killed Me (2007) Chris Sivertson
    Torture porn blijkt 'in' te zijn. Terwijl Hostel II (2007) uiteindelijk nog meeviel, is I Know Who Killed Me gewoon veel te dom dat het bijna bezwaarlijk wordt. Dat Lindsay Lohan niet kon acteren wisten we al (ook voor haar zal dit jaar wel een Razzie klaar liggen), maar dat de makers met deze film de 'infantiele kitsch' in het leven hebben geroepen, tart alle verbeelding. Was de film nog maar een beetje spannend of schrikwekkend, maar zelfs dat kon er niet van af. Deze film is de reden waarom mensen oogleden hebben.

    worst-06

    5. In the Name of the King: A Dungeon Siege Tale (2007) Uwe Boll
    Oh ja, de film is slecht. Schrikwekkend slecht. Maar wat had je anders verwacht van 'The King of Bad Taste' Uwe Boll. In the Name of the King verscheen bij ons op het Bifff en zal nadien straight-to-dvd in de videotheek belanden. Neen, ik heb niet betaald om deze te zien, en maar goed ook. Ik had me anders op de koop toe nog slecht hebben gevoeld voor deze geldverspilling en voor de kleine financiële bijdrage aan een bedorven cinema.

    worst-05

    4. Captivity (2007) Roland Joffé
    Roland Joffé was ooit een beloftevolle filmmaker. Tegenwoordig staat hij garant voor ordinaire en vaak vulgaire platvloersheid, en met Captivity maakt hij geen uitzondering. Het is trouwens de zoveelste torture porn film uit 2007 die niet kan overtuigen. Als "24" fan keek ik vooral uit naar Elisha Cuthbert, maar het is allemaal zo saai en niet-plausibel dat zelfs dat niet meer kan bekoren. Het is in het beste geval een slechte Saw rip-off.

    worst-04

    3. Epic Movie (2007) Jason Friedman & Aaron Seltzer
    Inderdaad, er zijn twee regisseurs nodig geweest om deze drek te produceren. Het enige punt die de film maakt is dat een parodie maken van een parodie (Snakes On A Plane, Borat, Jack Sparrow) NIET WERKT. De film is allesbehalve een epische film, maar eerder een samenraapsel van grappen uit B-films die er tijdens de montage werden uitgeknipt omdat ze niet leuk waren. Kortom, er zit meer talent in de uitwerpselen van een straatkat, dan in deze Epic Movie.

    worst-03

    2. Evan Almighty (2007) Tom Shadyac
    Naast The Golden Compass (2007) zal Evan Almighty de geschiedenis ingaan als de grootste flops van 2007. Daar waar die eerste film nog min of meer indrukwekkende scènes kon afleveren alsook een paar leuke grappen, faalt de tweede film grandioos. Men kan zich zelfs afvragen waar die 175 miljoen dollar naar toe is. Evan Almighty is niets meer dan een oersaaie sitcom. Nochtans was er met de premisse veel meer mee aan te vangen, maar dan met een ander scenario, andere regisseur, andere acteur, andere … en trouwens met veel minder geld. Dat alle acteurs op het einde van de rit "Everybody Dance Now" staan te zingen en dansen, staat garant voor het puberale niveau van de prent.

    worst-02

    1. Pirates of the Caribbean: At World's End (2007) Gore Verbinski
    Vorig jaar stond The Da Vinci Code op nummer één van de Slechte Films uit 2006, dit jaar geef ik alle eer aan het zeemonster At World's End. Voor mij was het tevens dé grootste ontgoocheling, want de film had zich gemakkelijk bij de beste trilogies kunnen nestelen uit de filmgeschiedenis. Maar de regisseur verlaagde zijn niveau aan dat van Jack Sparrow en het aapje van Captain Barbossa met een onsamenhangend of onbestaand verhaal (maak uw keuze). Er werden in At World's End trouwens zoveel pacten gesloten en verbroken, onderhandeld over akkoorden en voorwaarden of nog van kamp verwisseld, dat het meer dan eens leek alsof wij naar een overkill-versie aan het kijken waren van onze regeringsonderhandelingen. Buiten de hallucinerende belevenissen van Jack Sparrow in Davy Jones' Locker en het scheeps-treffen in een woedende draaikolk, is het oeverloos staren naar zwaardgevechten tussen 'half-dode mannen', die niet eens van een zwaard kunnen sterven en lustig het plot proberen uit te leggen aan elkander. Na dit sluitstuk is het misschien tijd om de zeilen op te plooien, de luiken te schalmen en het anker uit te gooien, want ik betwijfel dat Jack Sparrow een betere scenarist en/of regisseur zal vinden nabij The Fountain of Youth.

    worst-01

    ***Related Posts***
    17/12/2012: Top 10 Best & Worst Movies of 2012
    29/12/2011: Top 10 Best & Worst Movies of 2011
    30/08/2011: Top 10 Worst Movies of 2010
    29/12/2010: Top 10 Best Movies of 2010 (Karen)
    23/12/2010: Top 10 Best Movies of 2010
    06/01/2010: Top 10 Best & Worst Movies of 2009
    26/12/2008: Top 10 Best & Worst Movies of 2008
    22/12/2007: Top 10 Best & Worst Movies of 2007
    16/12/2006: Top 10 Best & Worst Movies of 2006
    23/12/2005: Top 10 Best & Worst Movies of 2005

    Categories: Lijstjes 25 comments