De FilmBlog

Stanley Kubrick had nood aan een commercieel succes, nadat zijn Barry Lyndon (1975) flopte aan de box-office, ook al had de film heel wat verdiensten. En wat beter om het publiek naar de bioscoop te lokken met de verfilming van een horror-bestseller. Het horrorgenre was gigantisch populair in die periode (cf. The Exorcist, Carrie, Rosemary's Baby, Eraserhead). Het idee van het metafysische had Kubrick altijd al geboeid (kijk maar naar zijn 2001), en dit kwam uitbundig aan bod in het boek van Stephen King.

Toch heeft Kubrick het boek niet op de letter gevolgd en is de supernatuurlijke context tot het strikt functionele beperkt. Het kon een David Lynch achtige film worden, maar Kubrick koos voor de psychologie uit te diepen, eerder dan de paranormale gaven. Wat hem intrigeerde, was de waanzin van een man die wordt afgesloten van de rest van de wereld, mentale isolatie die tot gekte leidt. Overeenkomstig die wens iets te doen dat nog nooit eerder was gedaan, besloot hij ook visueel diametraal tegenover eerdere, conventionele horrorfilms te gaan staan: zijn film zou baden in een ongenadig wit licht, elk hoekje van elke set zou volkomen zichtbaar zijn. Het was dus enerzijds was het een persoonlijke overweging, anderzijds was het een productionele kwestie. In het boek kwamen de haag-dieren tot leven, maar dat was gewoon niet haalbaar (zeker niet in die tijd waar de cgi eigenlijk nog in zijn kinderschoenen stond) en Kubrick koos dan maar voor een doolhof.

Kubrick stak niet onder stoelen of banken dat hij Kings schrijfstijl maar ‘zwakjes’ vond, maar hij had eerder in interviews al gezegd dat het wellicht makkelijker is om een goeie film te maken van een slecht boek dan omgekeerd, omdat je dan niet steeds tegen het kwaliteitsniveau van het bronmateriaal aan het opboksen bent. Maar de auteur en de regisseur zouden tijdens de productie van de film herhaaldelijk met elkaar aan de telefoon hangen, zelfs in de vroege of late uurtjes (Kubrick woonde in Engeland, King in Maine met 5 uren verschil). Eén van de onderwerpen was de casting van Jack Nicholson. Stephen King vond dit een slechte keuze en had veel liever Michael Moriarty of Jon Voight voor de rol. Kubrick twijfelde zelf nog tussen Robin Williams en Robert De Niro, maar bleef uiteindelijk bij zijn keuze van Nicholson. Stephen King had trouwens ook een probleem met Shelly Duvall, die Kubrick uiteindelijk als een hond behandelde op de set om zo de gepaste emotie voor de rol in haar los te weken.

Korte inhoud: Jack Torrance (Jack Nicholson) is een schrijver met een writer's block. Wanneer hij wordt aangenomen voor een baan als huismeester van het prestigueuze Overlook Hotel, dat zich op een afgelegen plek in de bergen van Colorado bevindt, ziet hij dit als de ideale kans om inspiratie op te doen en zijn boek af te maken. Bovendien is het de perfecte plek voor hem, zijn vrouw Wendy (Shelly Duvall) en zijn zoontje Danny (Danny Lloyd) om tot rust te komen. In al zijn arrogantie slaat hij de geruchten dat er kwade krachten in het hotel zouden huizen, en het lugubere verhaal over de vorige huismeester die waanzinnig is geworden en daarna op gruwelijke wijze zijn gezin heeft uitgemoord, in de wind.

Na de statische beeldvoering in Barry Lyndon, zou Kubrick hier de bewegingsvrijheid van de relatief nieuwe techniek van de steadicam uitbuiten. In de tweede helft van de 70'ties waren er een paar films geweest, waaronder Rocky en Marathon Man die de steadicam gebruikten voor sommige scènes. Het systeem liet regisseurs toe om lange shots in te voegen waarin de camera de personages kan volgen door verschillende ruimtes, ongehinderd door fysieke obstakels en met steeds een perfect gestabiliseerd beeld. The Shining (1980) werd de eerste film die specifiek ontworpen werd om voor het leeuwendeel met een steadicam opgenomen te worden. Kubrick wilde echter niet zomaar een paar sequenties als paradepaardje met een steadicam opnemen. Net zoals hij dat deed met de zoomlens in Barry Lyndon’, maakte hij er een stilistische keuze op zichzelf van. Shots zoals dat van Danny die eindeloze rondjes rijdt op z’n driewieler door de gangen van het Overlook, zijn klassiek geworden.

The Shining gaat over veel zaken – writer's block, alcoholisme, de mens als moordenaar door de eeuwen heen, het wegvallen van sociale functies door isolement, enz.. Sommige mensen zijn er zelfs van overtuigd dat het allemaal over de uitroeiing van indiaanse stammen door de blanken gaat. Het blijft hoe dan ook een veelgelaagde film die zich nauwelijks bezighoudt met wat Kubrick beschouwde als triviale dingen, zoals traditionele plot en logica. Wie de film de eerste keer ziet, blijft achter met behoorlijk wat vragen over de plot – maar dat was dan ook niet waar de regisseur in geïnteresseerd was. Die onduidelijkheid op het meest fundamentele niveau – waar gaat het over, wat is het verhaal en hoe zit dat in elkaar? – blijft een tekortkoming van de film waar niemand naast kan kijken. Maar hoewel The Shining aanvankelijk zeer negatieve kritieken kreeg, is er over de loop der jaren toch een herwaardering gekomen (zoals dat te beurt valt bij heel wat Kubrickfilms), en is men gaan inzien dat dit een visueel vernieuwend en inhoudelijk bijzonder complex en uitdagend werkstuk is. Waarvan akte.

Er zijn twee versies van de film, een Europese versie van 119 minuten en een langere Amerikaanse versie van 142 minuten. Spijtig genoeg zijn de standaard Blu-ray’s van de film die bij ons beschikbaar zijn 119 minuten lang. Maar als jullie de langere versie willen zien raad ik aan dat jullie even het internet consulteren en deze eventueel via import aan te schaffen. De film is bij ons te krijgen voor een budgetvriendelijke prijs via de Warner Bros Essentials uitgave. Veel kijkplezier.

***Related Posts***
26/01/2010: 2001: A Space Odyssey review
22/01/2010: A Clockwork Orange review
20/01/2010: Full Metal Jacket review

Welkom aan de trouwe bezoekers van De Ultieme Filmblog. Na één jaar bloggen was het moment gekomen om even een brug te slaan naar een aantal andere blogjes van trouwe lezers. Samen met Sine en Karen besloten we om The Movie BlogTalk op te richten. Een initiatief van filmliefhebbers die artikeltjes maken over alles wat enigszins met ‘film’ te maken heeft en deze dan posten op de blogjes van alle leden. De enthousiaste nieuwkomer is Matula.

Onze eerste gezamenlijke post is een lijstje met onze persoonlijke Top 10 van de Beste Horrorfilms. De bedoeling is uiteraard om reacties en filmgesprekken op gang te brengen, dus laat uzelf horen in de commentaarbox. Lijstjes maken zijn altijd moeilijk. Het aanbod is groot en het is niet altijd gemakkelijk om een keuze te maken. Maar neem het lijstje voor wat het is. Jullie kunnen zelf een top 10 lijst opmaken of aangeven welke film jullie hadden vervangen.

10. Audition (1999) Takashi Miike
Zeven jaar na het overlijden van zijn vrouw, denkt Aoyama eindelijk weer toe te zijn aan een relatie, maar vraagt zich af of hij nu nog in contact kan komen met het andere geslacht. Zijn vriend Yoshikawa nodigt hem daarom uit om een auditie bij te wonen, zodat hij een geschikte partner kan uitzoeken. Wanneer Aoyama de CV's van de kandidaten doorneemt, wordt hij getroffen door Asami, een jonge, verpletterend mooie balletdanseres. Na het interview is hij op slag aan haar verslingerd en besluit haar mee uit te vragen. Na een tijdje twijfelt hij echter of hij wel de goede keuze heeft gemaakt.

09. The Shining (1980) Stanley Kubrick
Jack Torrance (Jack Nicholson) is een schrijver met een writer's block. Wanneer hij wordt aangenomen voor een baan als huismeester van het prestigieuze Overlook Hotel, dat zich op een afgelegen plek in de bergen van Colorado bevindt, ziet hij dit als de ideale kans om inspiratie op te doen en zijn boek af te maken. Bovendien is het de perfecte plek voor hem, zijn vrouw Wendy (Shelly Duvall) en zijn zoontje Danny (Danny Lloyd) om tot rust te komen. In al zijn arrogantie slaat hij de geruchten dat er kwade krachten in het hotel zouden huizen, en het lugubere verhaal over de vorige huismeester die waanzinnig is geworden en daarna op gruwelijke wijze zijn gezin heeft uitgemoord, in de wind.

08. The Evil Dead (1981) Sam Raimi
Vijf jongeren gaan naar een afgelegen vakantiehuisje in de bossen. Ze vinden een vreemd boek met een bandrecorder ernaast waar enkele passages uit het boek zijn vertaald. Ze spelen de band af wat tot gevolg heeft dat er een demonische kracht vrijkomt die ze één voor één overneemt. Niemand is meer veilig en Ash (Bruce Campbell) moet tegen z'n eigen vrienden vechten voor z'n leven.

07. The Fly (1986) David Cronenberg
Seth Brundle (Jeff Goldblum), een briljante maar excentrieke wetenschapper, geeft de journaliste Veronica Quaife (Geena Davis) de primeur voor zijn laatste uitvinden: een teleporter, waarmee materie verplaatst kan worden van de ene naar de andere plaats. Als hij zichzelf teleporteert vliegt er echter net een vlieg zijn capsule binnen. Hierna is Brundle niet langer dezelfde, en krijgt hij steeds meer eigenschappen van de vlieg.

06. Ringu (1998) Hideo Nakata
Reiko Asakawa is een jonge journaliste. Na de mysterieuze dood van haar nichtje Tomoko, ontdekt ze dat heel wat recente overlijdens te wijten zijn aan een geheimzinnige videoband. Iedereen die de band bekijkt, zou exact één week later sterven. Aanvankelijk gelooft Reiko die geruchten niet, maar als ze te weten komt dat Tomoko's vriendin, die samen met haar de video bekeken had, op net hetzelfde tijdstip om het leven gekomen is, begint ze zich vragen te stellen. Ze trekt op onderzoek uit en besluit de videotape zelf te bekijken. Kort nadien gebeuren er rondom haar vreemde dingen. Ze doet een beroep op de hulp van haar ex-echtgenoot Ryuji om te vermijden dat ook zij ten prooi valt aan de mysterieuze tape.

05. Rosemary's Baby (1968) Roman Polanski
Rosemary (Mia Farrow) en Guy (John Cassavetes) zijn net getrouwd en betrekken een groot appartement in New York. Al snel raken ze bevriend met een stel dat naast hen woont, Minnie (Ruth Gordon) en Roman (Sidney Blackmer). Guy brengt steeds meer tijd door bij deze buren. Na de zelfmoord van een vrouw uit de buurt begint Rosemary vreemde dromen te krijgen en hoort ze rare geluiden. Het lijkt erop dat Guy steeds meer afgesloten van Rosemary leeft. Ze krijgt steeds meer aandacht van haar buren en als ze zwanger raakt. Rosemary verdenkt ze ervan duivelsaanbidders te zijn.

04. The Exorcist (1973) William Friedkin
Actrice Chris MacNeil (Ellen Burstyn) zoekt medische hulp als haar 12-jarige dochter Regan (Linda Blair) over onverklaarbare telekinetische gaven blijkt te beschikken. De artsen kunnen echter geen afwijkingen vinden. Ondertussen verandert Regan van een onschuldig meisje in een duivels sekreet dat schokkende seksueel getinte teksten uitslaat en sterft de vriend van Chris op mysterieuze wijze in Regan's nabijheid. Chris krijgt hulp van de met de dood van zijn moeder worstelende priester Karran (Jason Miller). Die verwijst naar zijn collega Merrin (Max von Sydow), een ervaren duivelsuitdrijver. Samen bestrijden ze de boze geest in Regan.

03. The Thing (1982) John Carpenter
Circa 100.000 jaar geleden stort op de Noordpool een ruimteschip neer met aan boord een buitenaardse levensvorm die andere levensvormen imiteert. De buitenaardse levensvorm aan boord bevriest in de sneeuw en wordt in de winter van 1982 gevonden en ontdooid door een Noors onderzoeksteam. Het ding richt een slachting aan in het Noors onderzoeksstation en gaat er hierna in de vorm van een hond vandoor met twee overlevende Noren op de hielen. De twee Noren vinden de dood waarna het wezen in contact komt met een Amerikaans team in hun eigen onderzoeksstation. Het Amerikaans team ontdekt na verloop van tijd de ware aard van het "beestje". Onwetend van het feit welke teamleden onder hen inmiddels ‘besmet’ zijn besluit R.J. MacReady (Kurt Russell) de strijd aan te binden om te voorkomen dat het wezen tenslotte al het leven op aarde zal overnemen. Maar wie is er nog te vertrouwen?

02. Psycho (1960) Alfred Hitchcock
Bediende Marion Crane (Janet Leigh) werkt hard, maar verdient te weinig. Ze zou dolgraag gaan samenwonen met haar vriend Sam (John Gavin), maar ook hij moet rondkomen met een schamel loon. Op een dag krijgt ze van haar baas de opdracht een grote som geld naar de bank te brengen. In een vlaag van wanhoop besluit Marion zich het geld toe te eigenen en vervolgens slaat ze op de vlucht. Onderweg komt ze in een hevige storm terecht en moet ze noodgedwongen overnachten in het Bates Motel. Daar ontmoet ze Norman Bates (Anthony Perkins), de mysterieuze, jonge eigenaar die een obsessie heeft voor zijn moeder. Wanneer Marion niets meer van haar laat horen besluit haar zuster Lila (Vera Miles) de privé-detective Milton Arbogast (Martin Balsam) onder de arm te nemen.

01. The Texas Chain Saw Massacre (1974) Tobe Hooper
Een groep van vijf jongeren is met een busje op weg naar een huis waar een van hen vroeger gewoond heeft. Onderweg worden hen diverse veelzeggende waarschuwingen gegeven. Ze nemen op hun weg een gestoorde lifter mee die één van de inzittenden zelfs verwondt. Nadat hij uit het busje is gezet, arriveren de jongeren op de plaats van bestemming. In een nabijgelegen huis worden drie van hen afgemaakt door een gemaskerd persoon, genaamd Leatherface. De twee overgebleven jongeren gaan hun vermiste vrienden zoeken waarna één van hen door Leatherface met een kettingzaag wordt vermoord. De laatste jongere probeert te ontsnappen, maar wordt door een familielid van Leatherface weer gevangen genomen en naar zijn huis gevoerd waar een nog grotere nachtmerrie haar te wachten staat.