De FilmBlog

Je zult het maar meemaken, je wint de Grote Prijs in Cannes en je bent een beetje teleurgesteld. Dat overkwam Jean-Pierre en Luc Dardenne, nadat ze op een 3de Gouden Palm (dé echte grote prijs) hadden gehoopt voor Le Gamin au Vélo (2011) met Cécile De France. De broers hadden met Rosetta (1999) en L’enfant (2005) wel de hoofdvogel afgeschoten.

Korte inhoud: Het verhaal gaat over de 11-jarige Cyril (Thomas Doret) die door zijn vader (Jérémie Renier) in een internaat is geplaatst. Maar als zijn vader de belofte hem daar uit te halen niet nakomt, ontsnapt Cyril uit het tehuis en probeert tevergeefs zijn vader weer op te zoeken. Achtervolgd door mensen uit het internaat, wordt hij opgevangen door een jonge vrouw, Samantha (Cecile de France).

De eer van de Gouden Palm ging dit jaar naar The Tree of Life (2011) van Terrence Malick, een film die nu al wordt getipt als de Oscarwonnaar van 2012. Malick maakt geniale films, maar won nog nooit een Oscar.

Maar de broers hadden er zich al een beetje op voorbereid, gezien hun ingetogen en diep humanistische film niet meteen een topfavoriet was en er heel wat concurrenten waren, zoals Nanni Moretti met Habemus Papam (2011) en Melancholia (2011) van de verbannen Lars Von Trier met Kirsten Dunst die in Cannes gelauwerd werd als Beste actrice. Daarnaast zaten ook Pedro Almodovar (La piel que habito), Aki Kaurismaki (Le Havre) en Paolo Sorrentino (This must be the place) in competitive, naast de film van Terrence Malick natuurlijk.

Toch wel vreemd dat uitgerekend deze film geen Gouden Palm kreeg. Dit moet wel de meest toegankelijke film zijn uit hun gehele minimalistische oeuvre, zeker met een actrice als Cécile De France in de hoofdrol. Let wel, het blijft mijlenver verwijderd van mainstream cinema. Verder op het filmfestival won Jean Dujardin de prijs voor de beste mannelijke vertolking en Nicolas Winding Refn de prijs voor beste regie voor Drive (2011). Le gamin au vélo is sinds woensdag te zien in de Belgische bioscoopzalen.

***Related Post***
20/12/2010: The Tree of Life trailer

Het was even schrikken toen ik zag dat Lars Von Trier bezig was met een (min-of-meer) mainstream film. In Melancholia (2011) zien we niet alleen Kirsten Dunst opduiken, maar tevens Kiefer Sutherland en John Hurt, en dit voor een verhaal waar een Hollywood-geurtje aan zit. Ik ben benieuwd wat dit experiment zal opleveren.

Korte inhoud: Melancholia vertelt het verhaal van een groep mensen die moeten zien om te gaan met het sterven van de Aarde. Onder hen zijn de twee zussen Justine (Kirsten Dunst) en Claire (Charlotte Gainsbourg). Justine staat op het punt om te trouwen met Michael (Alexander Skarsgård), als er plotseling een enorme planeet genaamd Melancholia kennelijk dreigend dicht bij de aarde opdoemt...

Het wordt verkocht als een mooie film over het einde van de wereld, maar wees gerust, dit is geen Michael Bay over-the-top Armageddon (1998) film. Von Trier zijn vorige film, Antichrist (2009), was niet meteen toegankelijk voor een breed publiek, en ook in deze prent zagen we Willem Dafoe opduiken. Het zal zoals de titel al laat vermoeden een melancholische prent worden. En laat ik meteen iedereen gerust stellen, deze keer worden er geen geslachtsdelen afgesneden.

Ik ben zelf geen grote fan van Kirsten Dunst, maar na het zien van de trailer zou dit misschien de eerste film zijn met haar die ik gemakkelijk zou kunnen verteren. Het lijkt geen pretentieuze arty farty film te zijn, en dit juist omwille van de grotere toegankelijkheid die wordt gecreëerd door de cast. maar hierover kan je uiteindelijk pas oordelen nadat je de film hebt gezien. En ja, Kirsten Dunst goes naked. Maar het ziet er niet naar uit dat het gratuit is. Tevens het shot met Dunst waar de electro-statische energie uit haar handen komt, vind ik al geniaal. Kiefer had misschien wel beter een baard laten groeien, want wanneer ik hem zie en zijn stem hoor denk ik weer meteen aan Jack Bauer.

Het verhaal is echter niet nieuw. Zo was er When Worlds Collide (1951), waar binnenkort een remake van zal komen in regie van Stephen Sommers. Maar dit verhaal zal wel op een geheel originele en eigenzinnige manier benaderd worden. Het zal vreselijk en wondermooi zijn tezelfdertijd, iets typisch Lars Von Trier dus. Deze 130 min durende film zou ergens dit jaar moeten uitkomen, maar er is nog geen officiële releasedatum bekend.

Laat u niet misleiden of afschrikken door de geruchtenmolen die Antichrist (2009) van Lars Von Trier bestempelt als een 'schokkende gruwelprent'. De meeste van die geruchten komen van mensen die de film niet gezien hebben. Het is voornamelijk een drama tussen een man en een vrouw, en de expliciete beelden (genitale verminking, de truuk met de slijpsteen) duren nauwelijks 2 minuten op een totale speelduur van 104 minuten. De eerste beste Saw-film presenteert meer gruwel in zijn epiloog, dan in deze gehele Antichrist. Naast Inglourious Basterds (2009), The Hurt Locker (2009), Un Prophète (2009) en District 9 (2009) is Antichrist de enige film die momenteel de prijs van zijn filmticket waard is.

En toch weet Antichrist niet altijd te overtuigen, maar het is zeker wel een prent met aangrijpende vertolkingen, en dit op zich verdient een bezoekje in de bioscoop. De Franse actrice Charlotte Gainsbourg zet hier een dramatische en ontroerende vertolking neer als een moeder die de dood van haar kind nauwelijks kan verwerken en leeft met schuldgevoelens en pijn op de rand van de waanzin. Zij wordt geholpen door haar man, gespeeld door Willem Dafoe, die zelf therapeut is.

Korte inhoud: Terwijl een echtpaar de liefde bedrijft, valt hun kind uit het raam en sterft. De vrouw raakt in een diepe depressie. Haar man, zelf therapeut, wijst de medische behandeling die ze krijgt af en wil haar genezen met rationele praatsessies. De vrouw heeft een diepe maar onbestemde angst die verband lijkt te houden met het woud waar ze eerder aan een historisch onderzoek naar religieus gefundeerd geweld tegen vrouwen werkte. Om haar met die angst te confronteren reist het paar af naar het woud dat de Bijbelse naam Eden draagt.

De film steekt heel academisch in elkaar in die zin dat de ideeën vaak de bovenhand nemen op het echte drama, en dat is mijn voornaamste kritiek op de film. Dat de ideeën in de film een wel heel vrouw-onvriendelijk portret schetsen moet je er maar bij nemen. Lars maakt geen anti-vrouwenfilm, hij zet wel de vrouw op een troon gedurende de ganse film, maar het is wel een wankele troon die naar het einde toe helemaal door elkaar zakt. De vraag die je op het einde kan stellen is wie de 'antichrist' incarneert. De heidense vrouw die liever van een orgasme geniet dan haar kind te redden, de therapeut die de angsten weet bloot te leggen en vaak genadeloos in de ziel van de mens snijdt of de natuur die zijn protagonisten meesleurt in Satan’s Church (de kerk van Satan). Uiteindelijk is de vrouw het slachtoffer die met schuldgevoelens leeft in een wereld die heel vrouwonvriendelijk is, maar in plaats van er zich van af te zetten, herdefinieert ze haar positie. En dit gaat vaak gepaard met gevoelens van woede en schuld.

Muzikale begeleiding ontbreekt vrijwel geheel, maar is op de weinige momenten waar dit wel aanwezig is sterk ondersteunend. Alles is geconcentreerd op de beeldtaal, realistisch en soms zeer surrealistisch op zijn Hieronymus Bosch. Op een gegeven moment zien we tussen de struiken een vos die zijn eigen vlees aan het benutten is. Hij kijkt op en zegt: "chaos reigns". Later zien we een kraai die reïncarneert uit de dodenwereld en vecht voor zijn leven. In bepaalde shots krijgen we ook extreem vertraagde beelden te zien met waterdruppels of vallende eikels, die ons meeslepen in de waanzin van het moment. De dialogen zijn vlijmscherp en vaak heel hard. Op cinematografisch vlak is het technisch uitstekend verzorgd, sublieme veelal monochrome kleuren en fraai camerawerk van de Brit Anthony Dod Mantle (Slumdog Millionaire) versterken de beklemmende sfeer in hoge mate.

De film is onderverdeeld in verschillende hoofdstukken: Rouw, Pijn, Wanhoop en De Drie Bedelaars (de vos, de kraai en het hert) die waarschijnlijk verwijst naar het gedicht van William Butler Yeats en die misschien wel een mooie handleiding is voor deze Antichrist. Op het einde van de rit zal je ofwel afkerig of enthousiast zijn over de prent, maar geheel onberoerd zal het je toch niet laten. Lard Von Trier is geen doorsnee filmregisseur, maar wel iemand met een geniale en tezelfdertijd knotsgekke geest die met deze film zijn mentale breakdown van zich af wist te schudden. We zijn tevens ook ver weg van de Dogma vormexperimentjes à la Dogville en The Boss of it All. De film, opgedragen aan Andrei Tarkovsky, draait al sinds 16 september 2009 bij ons in de bioscoop.

***Related Posts***
25/05/2009: Charlotte Gainsbourg krijgt prijs voor Beste Actrice in Cannes
28/09/2006: Lars Von Trier maakt Antichrist

Michael Haneke, de Oostenrijkse regisseur van ondermeer Funny Games (1997/2007) heeft op het 62ste Filmfestival van Cannes de Gouden Palm voor de beste film in de wacht gesleept voor zijn zwart/wit drama A White Ribbon (2009) (Das Weisse Band), een beklemmend drama over een Duits boerendorp in de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog. De film duurt wél 150 minuten en bij afloop wordt je bediend met een open einde, hopelijk wordt dat voor veel toeschouwers geen afknapper.

Het is de derde keer dat de 67-jarige Oostenrijker in de prijzen valt op het prestigieuze festival. Eerder gebeurde dat voor de briljante thriller Caché (2005) met Daniel Auteuil en Juliette Binoche en voor de veelgeprezen La Pianiste (2001) met Isabelle Huppert. De Grote Prijs van de Jury ging naar de Fransman Jacques Audiard voor het gevangenisdrama Un Prophète (2009). Het is zijn vijfde film in vijftien jaar tijd. Nadat hij enkele scenario's had geschreven, maakte hij in 1994 zijn regiedebuut met "Regarde les hommes tomber". Met Un Héros Très Discret kaapte hij twee jaar later in Cannes de prijs voor het beste scenario weg.

De onderscheiding voor de beste acteur ging naar de 52-jarige Oostenrijker Christoph Waltz voor zijn vertolking van een SS-officier in de film Inglorious Basterds (2009) van Quentin Tarantino. Charlotte Gainsbourg (pic) kreeg de prijs voor beste actrice voor haar rol in Antichrist (2009) van de Deense regisseur Lars Von Trier met Willem Dafoe. Tijdens haar dankwoord stond Gainsbourg even stil bij haar vader Serge. "Ik hoop dat hij trots is op mij, trots en erg geschokt, hoop ik", voegde ze er nog aan toe in een verwijzing naar de controverse die op het festival rond de film was ontstaan en de ietwat slechte kritieken.

De Caméra d'Or voor het beste debuut was weggelegd voor Samson and Delilah (2009) van de Australiër Warwick Thornton, die daarmee Hunger (2008) van regisseur Steve McQueen opvolgt. Hij kreeg de prijs overhandigd door de Franse actrice Isabelle Adjani en voorzitter van de jury voor de Caméra d'Or Roschdy Zem. Samson and Delilah is een liefdesgeschiedenis tussen twee adolescenten in een gemeenschap van aboriginals middenin de Australische woestijn. Thornton is overigens zelf een aboriginal.

De Prijs van de Jury ging ex aequo naar de Britse Andrea Arnold voor de prent Fish Tank (2009) en naar zijn Koreaanse collega Chan-Wook Park met de film Thirst (2009). De Chinees Lou Ye de prijs voor het beste scenario kreeg voor Spring Fever (2009). De Helaasheid der Dingen (2009) van Felix van Groeningen heeft op het Internationaal Filmfestival van Cannes de Prix Art et Essai gewonnen in de Quinzaine des Réalisateurs. Het is de derde film van Felix van Groeningen en gaat over de 13-jarige Gunther Strobbe die samenwoont met zijn vader en zijn drie nonkels bij zijn grootmoeder in het smerigste kot van Reetveerdegem. Hij wordt er dagelijks geconfronteerd met ontzaglijke volumes alcohol, vrouwen versieren en schaamteloos nietsdoen. Alles wijst er op dat Gunther hetzelfde lot beschoren is. Of kan Gunther toch ontsnappen aan de helaasheid der dingen? De film is een verfilming naar het gelijknamige boek van Dimitri Verhulst.

Er was ook grote teleurstelling bij een aantal filmmakers. De grote favoriet van Cannes, Pedro Almodovar, mocht met lege handen naar huis. Ook actrice Penélope Cruz was de prijs van Beste Actrice niet gegund. Ook Brad Pitt of Quentin Tarantino grepen naast de erkenning, voor hun gewelddadige oorlogsprent.

Het ziet er naar uit dat Lars Von Trier zich nog eens zal wagen aan een horrorfilm. Volgens Cinematical zou hij volop bezig zijn met de ontwikkeling van Antichrist; een film die van de veronderstelling uitgaat dat de wereld niet is geschapen door God maar wel door Satan.

He didn't give anything away in terms of the plot, but did mention an affinity for Asian films like The Ring (1998) and Dark water (2002). He also said that it would be in English, will feature three main characters, and is likely to begin shooting next summer if financing goes as planned.

Von Trier steekt niet onder stoelen of banken dat hij op zoek is naar een commercieel succesvolle film en deze film zou dat moeten worden. Vandaar ook dat de film gedraaid zal worden in het Engels. Toch blijft de vraag of Von Trier eigenlijk wel in staat is om een "commerciële film" te maken.

Als je al zijn film bekijk moet je gewoon concluderen dat Lars nog nooit een film heeft gemaakt met enig commercieel appeal (lees: voor het grote publiek). Zelfs zijn pre-Dogma films zijn dat niet. Hoe dan ook is hij vertrouwd met het horror-genre en weet de regisseur hoe hij ons de stuipen op het lijf kan jagen. Ik denk dan voornamelijk aan zijn serie van The Kingdom (1994). Dit wordt dus hoe dan ook een bijzonder filmproject.

Zijn laatste film, The Boss of it All (2006), die eerder werd omschreven als een nieuwe Dogma-film blijkt dat uiteindelijk niet te zijn. Wat het wel wordt is een film die volledig is gefilmd zonder cameraman. Alle shots zijn computer gestuurde bewegingen naar een camera op statief. Alle bewegingen liggen vast en er is geen ruimte voor spontane herkadreringen (wanneer de acteur iets teveel uit het frame zou stappen gaat de cameraman in de meeste gevallen zijn hoek iets ruimer maken of meepannen). Jawel, Lars Von Trier is een beetje van een rare kwiet, maar nooit geen saaie kwiet.

Vlaams Minister van Cultuur Bert Anciaux zorgt na zijn fameuze spreidingsplan opnieuw voor veel vriendjes. Ditmaal wil hij sympathiek overkomen bij de mensen uit de filmsector, in een poging om zijn Kladaradatch debacle te maskeren. Op radio 1 probeerde hij zijn uitspraken die hij op het Festival van Gent had gedaan enigszins een beetje te verdoezelen, want sympatiek was het allerminst. Provocatie is misschien een beter woord. Zijn staart intrekkend zei hij: "Het is onzin dat mijn doelstelling zou zijn om saaie kunstfilms te maken waar geen mens komt naar kijken". Wat Bert precies bedoelt met “saaie kunstfilm” is mij in ieder geval niet meteen duidelijk. Bedoelt hij soms films zoals de draak Verder Dan De Maan van Stijn Coninkx. Trouwens, ik heb de indruk dat Bert al in een lange tijd niet meer het interieur van een bioscoop complex heeft gezien. Zijn uitlatingen in Gent wijzen niet onmiddellijk op het tegendeel.

Alles begon toen Bertje openlijk zei dat hij meer ambitie en dynamiek van de sector verwachtte en droomde hardop van een Vlaamse Lars von Trier of Pedro Almodovar. Wee u van de mensen die spelen met namen van grote filmregisseurs, vaak weten ze niet waarover ze spreken. En dit was bij deze uitspraak meer dan duidelijk. Von Trier is sinds 1996 met Breaking the Waves niet meer zo bijzonder geweest. Zijn Dogma kende een stille dood en niemand ligt er nog wakker van. Dancer in the Dark werd een flop en kon wereldwijd (!) zelfs zijn kostprijs niet terugwinnen. De inventieve regisseur had een betere film met het gewaagde Dogville, maar ook daar viel de film in de rode cijfers. Almodovar daarentegen heeft absoluut niet dezelfde motieven als Von Trier. Het zijn twee verschillende regisseurs, die absoluut andere cinema maken. Almodovar trekt zich niks aan van wat kunst zou moeten zijn en maakt op de eerste plaats fascinerende portretten en heeft aan de box-office wel succes. Maar ga eens gaan vertellen aan een jonge cineast dat hij maar beter een Von Trier of Almodovar wordt, of dat hij anders zijn financiering op een ander zal moeten gaan zoeken.

Men kan veel verwijten geven aan het Vlaams Audiovisueel Fonds, maar dat ze geen evenwicht zouden brengen in hun toekenning van subsidie is pure onzin en getuigt van weinig kennis van zaken. Om maar een voorbeeld te geven, zowel Steve+Sky als Anyway The Wind Blows hebben steun ontvangen, naast K3 en De Zaak Alzheimer. En we kunnen van geluk spreken dat Bert Anciaux zich niet eerder had gemoeid met de subsidies anders was er van Erik Van Looy zijn film gewoon geen sprake geweest. Het is altijd gemakkelijk om privé-financiering als argument te gebruiken, maar zelfs met tax-shelter heeft een Belgische film nood aan overheidssteun wil hij slaagkansen hebben. Bij economische recessie zijn de “overbodige” uitgaven zoals cultuur-sponsoring de eerste rekening die in de prullenmand beland.

Mag ik soms onze brave Bert erop wijzen dat wij het enige land zijn in West-Europa waar televisie de filmwereld niet moet ondersteunen. Zij mogen echter hun subsidie verspillen aan een nieuwe sportzender, i.p.v. aan een klein programmaatje waarmee ze de Vlaamse korte film een forum kunnen bieden, net zoals bij onze Waalse collega op La Deux. Onze Vlaamse zenders doen zelfs geen beroep op filmregisseurs om hun nieuwe series een filmische look te geven. Zij laten dit liever aan minder bekwame tv-regisseurs, die nauwelijks weten hoe ze een efficiënte mise-en-scène moeten opbouwen. Het resultaat overstijgt dan ook de dagelijkse soap niet. En dat is jammer. Nochtans zit Vlaanderen vol met creatieve mensen die nu koffie zetten op de nieuwe Coninkx of Deruddere film (bij wijze van spreken).

Wat ik Anciaux verwijt is zijn politieke dubbele tong. Ik had liever klare taal. Wat hij ons waarschijnlijk probeerde te vertellen is dat er geen extra steun zal zijn voor het VAF en dat ze maar moeten zorgen dat het geld juist verdeeld wordt. Waaauw, nog iets nieuws?! Maar wat hij misschien niet beseft is dat wanneer men niet genoeg investeert, er ook minder groei ontstaat. En als hij opzoek is naar dat Vlaamse talent, dat moet hij ervoor zorgen dat die toekomstige "Von Triers en Almodovars" hun talenten kunnen ontwikkelen in méér Vlaamse films. De Engelse Hitchcock maakte maar liefst 23 langspeelfilms vooraleer hij geschiedenis kon schrijven. Hier in Vlaanderen maken we nog geen 10 langspeelfilms per jaar. (Ik moet er ook nog even bijvertellen dat je met het budget van 1 Lars Von Trier film 3 Alzheimers maakt.) Ten tweede moet men geen onderscheid gaan maken tussen “potentiële kunstfilms” en “potentiële commerciële films”. Wij moeten eerst meer films gaan maken en proberen de Vlaming meer naar de bioscoop te trekken om eigen producties te gaan zien. Dit doe je op een eerste plaats door films die succes hebben in kaart te brengen en dergelijke films nog meer te stimuleren. Waarom denk je trouwens dat er sequels bestaan. Dit een logisch gevolg die een studio neemt wanneer een formule geld in het laatje kan brengen. Ten derde moet er iets gebeuren voor de erkenning van de filmsector. Het is soms beschamend hoe men de sector behandelt. Je zou eens moeten weten hoeveel een acteur bij ons verdient. Schandalig gewoon. Oh maar wees gerust, zij kunnen het openbaar vervoer niet stilleggen of met trucks de hoofdstad plat leggen. En de filmsector heeft trouwens ook geen vakbond zoals in het buitenland. Misschien had Anciaux ook zinnige dingen kunnen zeggen op de opening van het Festival. Helaas doen ze dat vaak heel wat minder na de verkiezingen.

Quote: If art is to nourish the roots of our culture, society must set the artist free to follow his vision wherever it takes him. (John F. Kennedy)