joseph stefano

  • Making-Of: Psycho (1960) van Alfred Hitchcock

    Pin it!

    Voor de nieuwe making-of post gaan we een kijkje nemen achter de schermen van Alfred Hitchcock's Psycho (1960), een thriller die gebaseerd is op het boek van Robert Bloch. De auteur liet zich inspireren op de seriemoordenaar uit Wisconsin, Ed Gein. Een personage waar Tobe Hooper ook zijn Leatherface heeft op gebaseerd in zijn The Texas Chain Saw Massacre (1974). Kenmerkend aan deze geschifte moordenaar was dat hij teruggetrokken leefde in landelijk gebied en tevens onder de invloed was van de moeder-figuur. Hoewel, het grootste verschil met Norman Baten en Leatherface is dat Ed Gein eigenlijk maar werd veroordeeld voor slechts 2 moorden.

    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    © Paramount Pictures en Universal Pictures

    Hitchcock kocht de rechten van het boek voor 9'500 dollar, terwijl Paramount eigenlijk al de premisse van het boek had verworpen en vonden het boek veel te gruwelijk - wat het eigenlijk ook wel was. Hitchcock gaf zijn assistente Peggy Robertson tevens de opdracht op alle boeken op te kopen in de handel, om zo het verhaal voor de massa verborgen te houden. Maar de filmstudio was niet bereid om het reguliere productiebudget op tafel te leggen en moest Hitchcock wel zijn plannen herzien als hij zijn wou doordrukken. E n dat was hij ook van plan. Hitchcock kreeg af te rekenen met concurrenten die in het zelfde genre-speelveld actief waren en moest dus naar buiten komen met iets "out of the box", en Psycho zou dat wel eens kunnen. Bijgevolg besloot hij de film dan maar in het goedkopere zwart/wit te draaien met de televisie-crew waarmee hij Alfred Hitchcock Presents draaide. Hitchcock was ook onder de indruk van de zwart-wit thriller Les Diaboliques (1955) van Henri-Georges Clouzot, en dat was ook wel doorslaggevend. Maar Paramount, die een contract had met Hitch voor een nieuwe film, bleef moeilijk doen en beweerde dat hun studio's bezet waren - ook al was dat het geval niet. Hitchcock besloot dan maar de film zelf te financieren en te draaien bij Universal-International, en vroeg Paramount enkel de film te willen distribueren. Daarnaast wou hij afzien van zijn 250'000 dollar regisseurs-salaris en zou de Psycho niet meer kosten dan 1 miljoen dollar. Hij bleef er uiteindelijk onder met een productiebudget van $806,947.

    Het script werd geschreven door de toen nog onervaren Joseph Stefano, nadat het script van James P. Cavanagh niet meteen kon overtuigen. De grootste wijziging met het boek was dat Norman Bates geen onstabiele man was van middelbare leeftijd met overgewicht en een drankprobleem. Bates werd sympathieker gemaakt, iets wat bevestigd werd met de casting van de nog jonge Anthony Perkins. Ook het feit dat het personage bezeten was van pornografie, spiritualisme en occulte werd uit de film geschreven en alles werd veel subtieler aangepakt. Maar het meest opmerkelijke was dat ze Bates pas na 20 minuten zouden introduceren en eerst het verhaal zouden vertellen van Marion Crane (Janet Leigh), en om haar dan iets later in het verhaal te vermoorden. Daarnaast werd ook niet vals gespeeld zoals in het boek waar de moeder nog "acties" had en lange conversaties met Bates.

    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    © Paramount Pictures en Universal Pictures

    Voor de mensen die het boek hebben gelezen zal het ook meteen opgevallen zijn dat het boek veel gewelddadiger is dan de film. In de fameuze douche-scène werd Crane zelfs onthoofd in plaats van gewoon dood gestoken. Maar Hitchcock introduceerde ook nieuwe elementen zoals: het toilet. Het was tevens de eerste keer dat een wc in een Hollywoodfilm werd doorgespoeld. In het boek bleef een oorring achter van Marion, maar in de film koos Hitchcock ervoor om een stukje papier van haar achter te laten in het toilet alsof het niet goed werd doorgespoeld. Ook de moord op Arbogast werd verplaatst naar de trappenhal wat voor Hitch een uitstekende plaats was voor een topshot die de identiteit van de moeder nog geheim kon houden.

    Hitchcock liet het huis, gebaseerd op The House by the Railroad van Edward Hopper, en het motel bouwen op de set van The Phantom of the Opera (1925) in Universal Studios. De set kan je trouwens nog steeds gaan bezoeken in Universal City. De regisseur omringde zich niet alleen met vertrouwde mensen uit zijn tv-ploeg (Director of Photography, script, set designer, regie-assistent, ...) maar ook met een paar vaste waarden, zoals componist Bernard Herrmann, film monteur George Tomasini en graphic designer Saul Bass, die ook het storyboard van de beruchte douche scène op zich nam. Het prijskaartje voor de complete ploeg bedroeg slechts 62'000 dollar. Actrice Janet Leigh werd tevens 25'000 dollar betaald wat echt peanuts was voor de actrice en hoofdacteur Anthony Perkins ging akkoord met een salaris van 40'000 dollar. Ook al werd de film uitgebracht door Paramount, vloeiden alle rechten uiteindelijk naar Universal.

    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    © Paramount Pictures en Universal Pictures

    Voyeurisme was een belangrijk gegeven en Hitchcock koos ervoor om alles te filmen met een 50mm en een 35mm lens (met uitzondering van de douche-scène), om zo dicht mogelijk het zicht van mensen te benaderen. Daarnaast werd er voldoende ruimte gegeven aan Perkins en Leigh om hun personage in te vullen. Zolang de camera niet al teveel moest bewegen mochten ze zelfs acties gaan improviseren. Perkins vond het een goed idee om Bates bijvoorbeeld snoepjes te laten eten. Toch had Hitchcock op deze productie ook te maken met reshoots - iets wat uitzonderlijk was voor hem. Het extreme close-up shot van het oog van Leigh op het einde van de douche-scène bleek een huzarenstukje te zijn. Zo kwam het water in de ogen van de actrice die ongewild met haar ogen moest knipperen, en de cameraman had moeite om alles handmatig scherp te krijgen in één travel-beweging. Ook de begin-scène kreeg een reshoot omdat de romantiek tussen Leigh en Gavin niet echt voelbaar was. Zelfs het shot van de moeder in het raam was een tricky shot, want Hitch wou de beweging van haar combineren met het uitgaan van het licht en een natuurlijke lensflare.

    Wat veel mensen niet weten is dat Hitchcock tijdens de shoot te kampen had met een zware verkoudheid, en als gevolg werd hij bijvoorbeeld voor de trappenscène met Arbogast vervangen door zijn assistent Hilton A. Green die zich baseerde op het werk van Saul Bass. Later zou Hitchcock de trappenscène toch grotendeel reshooten, omdat hij van mening was dat Arbogast net iets teveel werd gefilmd als een sinister figuur die de trappen op klom in plaats van een onschuldige man die benieuwd is naar die "moeder". Maar gezien alle cruciale scènes eigenlijk in beeld werden gezet door Saul Bass beweerde dat hij eigenlijk de douche-scène had geregisseerd. En ja, Bass was net zoals Hitchcock aanwezig op de set tijdens de 7 opnamedagen en de 77 camera-opstellingen voor deze fameuze 3-minuten lange douche scène.

    Toch bestaat er bij mij geen twijfel wie de scnène heeft geregisseerd, ook na het zien van bovenstaande video. De regisseur maakt de eind-beslissingen, hij heeft de locaties gekozen, de crew, de acteurs, ...hij bepaalt de sfeer van de film en monteert alle shots en ook al zijn de shots gebaseerd op de storyboards van de getalenteerde Saul Bass, kan hij op geen enkel ogenblik claimen dat hij die scène geregisseerd zou hebben. Zelfs zijn regie-assistent die voor hem insprong tijdens de trappenscène terwijl Hitch zelf niet aanwezig was, kan op geen enkel ogenblik claimen de regisseur te zijn. Hij is en blijft de regie-assistent die zijn regisseur assisteerde. Een storyboarder staat ook in dienst van de regisseur. Enkel wanneer een regisseur ontslagen wordt van de set en vervangen door een andere regisseur zou je kunnen spreken van een co-realisatie. De co-regisseur ging zelfs on the record en zei: "There is not a shot in that movie that I didn't roll the camera for. And I can tell you I never rolled the camera for Mr. Bass."

    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesSaul Bass en Alfred HitchcockPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    Psycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality picturesPsycho 1960 Making Of High quality pictures
    © Paramount Pictures en Universal Pictures

    Een ander gerucht was dat Janet Leigh een body double had tijdens de douche scène, maar dat gerucht drukte Leigh zelf de kop in tijdens een interview met Roger Ebert. Hitchcock had enkel een body double gebruikt voor de scene waarin Marion's dode lichaam in een douchegordijn werd gewikkeld en in de koffer van een wagen werd gestoken. Hoewel, in 2010 kwam het boek uit 'The Girl in Alfred Hitchcock's Shower' van Robert Graysmith waarin de auteur verklaart dat er daadwerkelijk een stand-in werd gebruikt voor de douche-scène, met name Marli Renfro. Ze zou hiervoor 500 dollar hebben gekregen. En wanneer je de shots bekijkt van deze scène merk je inderdaad dat Hitchcock de censuur omzeilde met een shot van de hand van Marion Crane, met in de achtergrond een volle borst die enkel maar van playmate Renfro kan komen. En ja, er werd effectief Bosco chocolade siroop gebruikt als bloed en neen, er werd geen ijskoud water gebruikt om het geschreeuw van Leigh zo realistisch mogelijk te maken. De actrice speelde dat voor mekaar met verwarmd water. Ook al zien we in geen enkel shot het mes in het vlees gaan, horen we wel degelijk het geluid van een mes in een meloen.

  • Psycho (1960) ****½ Blu-ray recensie

    Pin it!

    Het is 50 jaar geleden dat Psycho (1960) in de bioscoop kwam. Toen deed Alfred Hitchcock er alles aan om de plot zo geheim mogelijk te houden. Mensen die niet op tijd in de bioscoopzaal waren, mochten er niet meer in. Er stond trouwens op de affiches dat je niets over de film mocht vertellen aan je vrienden na het zien van de prent.

    psycho_blu-ray.jpg

    En het publiek was zo ingenomen door Psycho dat ze dan ook de lippen stevig op mekaar hielden. Het circus die werd opgezet rond de film was zo intrigerend dat je het als gewone sterveling niet kon laten om naar de film te gaan. Enkel de journalisten waren misnoegd. Die sukkelaars kregen geen persvisie en moesten ook in de rij gaan staan om de film te gaan zien én op de koop toe nog hun toegangs-ticket betalen uit eigen zak. Maar dat de elite zich mocht gaan mengen met de plebs was om deze Hitchcock-prent te zien, hebben de journalisten moeilijk kunnen verteren. Het was dan ook niet te verwonderen dat heel wat reviews de film met de grond gelijk maakten. Het heeft enkele maanden geduurd alvorens de eerste goede en weloverwogen reviews de kop opstaken.

    Korte inhoud: Bediende Marion Crane (Janet Leigh) werkt hard, maar verdient te weinig. Ze zou dolgraag gaan samenwonen met haar vriend Sam (John Gavin), maar ook hij moet rondkomen met een schamel loon. Op een dag krijgt ze van haar baas de opdracht een grote som geld naar de bank te brengen. In een vlaag van wanhoop besluit Marion zich het geld toe te eigenen en vervolgens slaat ze op de vlucht. Onderweg komt ze in een hevige storm terecht en moet ze noodgedwongen overnachten in het Bates Motel. Daar ontmoet ze Norman Bates (Anthony Perkins), de mysterieuze, jonge eigenaar die een obsessie heeft voor zijn moeder.

    Psycho viert zijn 50ste verjaardag en de nagelnieuwe blu-ray is dan ook een leuk cadeau om te geven aan een filmliefhebber. De zwart/wit fotografie komt werkelijk tot leven in hi-def en de urenlange extra’s van de film geven werkelijk een dieptezicht in de productie van de film. Zo vind je er gesprekken met de acteurs, de schrijvers, de cameramensen, alsook gesprekken met andere filmmakers en fragmenten uit films van Martin Scorsese, Brian De Palma, Steven Spielberg en François Truffaut. Het is een heerlijke uitgave die simpelweg niet mag ontbreken uit jullie collectie...mocht deze er al niet in staan...naast die 53 andere films van Hitchock.

    Psycho is niet van het niveau van een Rebecca (1940), een Vertigo (1958) of zelfs een North by Northwest (1959). Maar het was ook een beetje van een buitenbeentje. Hitchcock wou waarschijnlijk terugkeren naar die typische horror gotiek uit de jaren stillekes en besloot de film te draaien met minder dan 1 miljoen dollar (meestal bewoog Hitchcock geen poot voor minder dan een miljoen dollar) en alles in het zwart/wit te draaien om minder het accent te leggen op het bloed en de gore en meer op de verdraaide psychologie en de gruwel. Het werd tevens één van de meest succesvolle zwart/wit films ooit. Maar desondanks het kleinere budget wou Hitch toch beroep doen op de (dure) muziek van Bernard Herrmann. De componist componeerde dan maar enkel met een strijkorkest in plaats van een compleet filharmonisch orkest. En het resultaat werd trouwens één van de meest populaire werken van Herrmann.

    psycho_janet_leigh_04.jpgpsycho_anthony_perkins_alfred_hitchcock.jpgpsycho_janet_leigh_03.jpg

    Ik heb op de filmschool de roman gelezen van Robert Bloch waarop de film werd gebaseerd, en dit boek staat mijlenver van wat we uiteindelijk op het witte doek te zien kregen. Het is in essentie een slecht geschreven stationsromannetje, de scènes zijn absurd, de gruwel is gortiger (in de douche-scène is er sprake van onthoofding) en verre van subtiel en ook de dialogen zijn niet zo verfijnd. En dit is niet enkel de verdienste van de regisseur maar zeker ook van de talentvolle scenarist Joseph Stefano.

    Maar één van de kenmerken van een Hitchcock film zijn de sterke vertolkingen van de acteurs. Anthony Perkins is geweldig, en ik begrijp niet dat hij in dat Norman Bates karakter is gebleven in al die waardeloze sequels. In ieder geval was hij de geschikte man om deze rol te vertolken. In tegenstelling tot het boek waar het hoofdpersonage zwaarlijvig, ouder, slordig en onsympathiek was , heeft Hitchock en Stefano het personage sympathiek, jong, slank en gevoelig gemaakt. Het zal Hitchcock niet ontgaan zijn dat Perkins homoseksueel was en een grotere band had met zijn moeder dan een hetero acteur. En het werkt. Je bent als kijker aangetrokken door het intrigerende personage met zijn broze stem. Je leeft met hem mee, je hebt zelfs medelijden met hem, en bij momenten voel je trouwens dat er mogelijks een relatie zou kunnen bloeien met Marion. Bijgevolg is de film op de eerste plaats een tragedie en daarna een horrorfilm.

    psycho_janet_leigh_06.jpgpsycho_janet_leigh_anthony_perkins_01.jpg

    Wat de meeste mensen is bijgebleven is uiteraard die fameuze douchescène, die werd opgenomen in 7 lange dagen met ongeveer 70 camera standpunten. Wat weinigen weten is dat deze scène eigenlijk werd gefilmd zonder Anthony Perkins en dat er ook voor de meeste shots beroep werd gedaan op een naakte body double (ook al krijg je geen edele delen te zien, enkel maar een hint van een halve borst, en dit omwille van de strenge censuur regels). Het storyboard voor deze scène werd getekend door Saul Bass, die op incorrecte wijze het gerucht deed verspreiden dat hij de fameuze scène geregisseerd zou hebben. Maar dat was dus niet het geval. Hitchcock had Saul de opdracht gegeven verschillende standpunten uit te tekenen, en Hitchock heeft de scène dan ook op de set geregisseerd. Wat ook zo bijzonder was aan deze scène – en hiervoor moet je je i de geest plaatsen van een publiek in de jaren 60 – was dat de hoofdactrice in het begin van de film op de meest gruwelijke wijze werd vermoord. De kijker moest nu plots een ander personage volgen, Norman Bates, en later werd een nieuwe actrice geïntroduceerd, de zus van Marion, Lila Crane (Vera Miles)

    De film was grensverleggend in een periode waar horror eigenlijk iets was uit een ver verleden (cf. Frankenstein, Dracula,…). Het shock-element in de film is met de tijd iets minder choquerend, maar de manipulatieve verhaal-techniek en de vertolkingen blijven meesterlijk. Het is een film die menig andere thrillers en horrorfilms heeft geïnspireerd (Raging Bull, Jaws, Cape Fear, Halloween, Dressed to Kill, ...) en trouwens een nieuw filmgenre in leven riep, met name de slasher film. Maar deze film overstijgt uiteraard het slasher-genre, overstijgt zelfs het horror genre of de zwarte komedie. Het is een monument van de cinema die elke echte filmliefhebber meermaals gezien moet hebben.

    rating

    Beoordeling: 4,5 / 5
    Recensie door op 3 november 2010

     

    *** Psycho trailer ***