De FilmBlog

Acteur Dennis Hopper is een paar uur geleden overleden aan de gevolgen van prostaatkanker. In januari 2010 was reeds bekend dat Hopper niet meer te behandelen was en terminaal ziek zou zijn. Hopper was 74 jaar. Volgens een vriend waren familie en vrienden aanwezig bij zijn dood in Los Angeles. Hopper was al een tijdje ernstig ziek, maar ging niettemin naar de Hollywood Walk of Fame om er zijn ster in te huldigen.

Dennis Hopper was een veelzijdige acteur en regisseur die vooral bekend stond voor zijn culthit Easy Rider (1969) die hij zowel regisseerde als in acteerde aan de zij van Peter Fonda. Fonda had net zoals Hopper geen idee waar hij aan begon. Ze hadden nog geen half miljoen dollar aan budget beschikbaar en een idee over motoren, een drugsdeal en een LSD-trip. De film bracht wereldwijd niettemin veertig miljoen dollar op en de bravoure van de twee outsiders brak het Hollywoodbastion open, iets waar een nieuwe generatie filmmakers van Martin Scorsese tot Steven Spielberg de vruchten van plukte.

Maar de filmfans zullen hem zeker ook wel kennen van zijn eigenzinnige vertolking in Apocalypse Now (1979) van Francis Ford Coppola, Speed (1994) van Jan de Bont en Blue Velvet (1986) van David Lynch. Of nog de roadmovie Red Rock West (1993), het sport-drama Hoosiers (1986), alsook zijn klein maar merkwaardig rolletje in True Romance (1993) van Quentin Tarantino.

In zijn over 5 decennia overspannende loopbaan won Hopper nooit een Oscar maar kreeg wel 2 Oscar-nominaties (Easy Rider, Hoosiers) en twee Golden Globe-nominaties (Blue Velvet, Hoosiers). Dennis Hopper heeft ook een paar misstappen begaan, waaronder deze van Waterworld (1995) van en met Kevin Costner, waarvoor hij meteen een Razzie Award kreeg. Dennis is hoe dan ook te zien in een kleine 200 films, wat toch uitzinnig veel is. Zijn vertolkingen zullen om ons netvlies blijven plakken. RIP.

Heeft iemand al gehoord van de Indonesische invasie van Oost-Timor in 1975? Waarschijnlijk niet zo heel veel mensen. En dat is dan weer hoofdzakelijk te danken aan de meer mediatieke Viernam-oorlog, die achteraf in geuren en kleuren werd naverteld in tientallen speelfilms (Born on the 4th of July, Apocalypse Now, Platoon, Full Metal Jacket,…). Daarnaast was er ook de massaslachting in Cambodja door de Khmer Rouge, nog een tragedie die zijn weg vond naar de bioscoop The Killing Fields.

Hoe komt het dan dat het slachtofferaantal in Oost-Timor, wat nu op ongeveer 200.000 mensen wordt geschat (een gigantisch aantal in verhouding tot de totale bevolking), minder tot de verbeelding spreekt? De film Balibo (2009) van Robert Connolly is dan een beetje een buitenbeentje.

Korte inhoud: Balibo is een aangrijpende politieke thriller, gebaseerd op het boek van Jill Jolliffe, die het ware verhaal vertelt van misdaden die meer dan dertig jaar verzwegen zijn. Een verhaal dat begint met vijf moedige journalisten die in 1975 verslag willen doen van het Indonesische machtsvertoon in Oost-Timor. Ver komen ze niet. Midden in het crisisgebied verdwijnen de Balibo Five van de aardbodem. Op het moment dat Indonesië zich voorbereidt op militair ingrijpen in Oost-Timor, verdwijnen vijf journalisten van Australische TV stations die zich op het Aziatische eiland ophielden. Vier weken later laat de ervaren oorlogscorrespondent Roger East (Anthony LaPaglia) zich overhalen om het crisisgebied te bezoeken. Op uitnodiging van de jonge en charismatische José Ramos-Horta (Oscar Isaac) maakt hij kennis met het bedreigde landje en hoort hij van de vermiste journalisten. Terwijl de spanningen in het land toenemen gaat East op onderzoek uit. Als blijkt dat de journalisten in koelen bloede zijn vermoord realiseert East zich dat ook hij gevaar loopt.

Balibo begint en eindigt in de tegenwoordige tijd waarin Juliana Da Costa een getuigenis aflegt voor het Timor-Leste Commision for Reception, Truth and Reconciliation (CAVR). Daartussen zien wij haar terug als negen jarig meisje in 1975, wanneer Jose Ramos-Horta en journalist Roger East, gespeeld door Anthony LaPaglia, vlak voor de officiële invasie op zoek gaan naar de vijf tv-journalisten die spoorloos zijn verdwenen. De laatste momenten uit het leven van deze vijf mannen een paar weken eerder krijgen we te zien in een korrelig 16mm documentaire-achtige stijl en behoort tot de sterkste scènes uit de film.

Het beeld van journalisten gewapend met camera's, microfoons en voldoende pakjes Lucky Strike sigaretten die het gevaar opzoeken in exotische locaties, zit geheel in de sfeer van die andere Vietnam-films waar journalisten opduiken (Dennis Hopper in Apocalypse Now, John Malcovich in The Killing Fields, Matthew Modine in Full Metal Jacket (1987),…). En zoals gebruikelijk bij dergelijke oorlogsfilms, zitten er ook heel wat politieke motieven tussen de verhaallijnen. Zo is het meteen duidelijk de Amerikaanse media vooral interesse hadden in conflicten waarbij communisten waren betrokken. De betrokkenheid van communisme fungeerde dus als een filter voor wat nieuws was en wat niet. De Pol Pot en de Noord-Vietnamese regering onder leiding van Ho Chi Minh waren vanwege hun zogenaamde communistische insteek en banden met China veel grotere boosdoeners dan welke andere (nationalistische) dictator of regime elders ter wereld, ongeacht het respectievelijk aantal slachtoffers onder de bevolking.

Balibo is een sterke en schokkende oorlogsprent, met een stevig onderbouwd scenario, die meer aandacht verdient dan het tot dusver heeft gekregen. Het is geen meesterwerk, maar in het licht van veel andere oorlogsdrama's is deze zeker de moeite waard om te bekijken. De film wordt verdeeld in een aantal kleinere bioscoopzalen, maar heeft spijtig genoeg (nog) geen release gekregen in de grotere bioscopen.

Er zijn geen extra’s te vinden op de Blu-ray van Full Metal Jacket (1987), maar dit kon me uiteindelijk niet veel schelen gezien de film uiteindelijk geen extra’s van doen heeft. Stanley Kubrick wilde de Vietnam-film op een compleet andere manier benaderen dan zijn vorige oorlogsfilm, Paths of Glory (1957), die wat meer straight-forward was. Full Metal Jacket geeft ons een les in de absurditeit van de Amerikaanse-oorlogsmachine tijdens de Vietnamoorlog.

De meeste mensen zullen zich nog de eerste helft van de film voor de geest kunnen halen, en dit is voornamelijk te danken aan de buitengewone acteerprestaties en de unieke vertolkingen van de 'echte' drillsergeant R. Lee Ermey, die nota bene zo goed als geen acteerervaring had. Maar gezien hij uiteindelijk een personage moest spelen die hij in zijn dagelijkse leven elke dag speelde, was hij de meest geschikte persoon voor deze job. Ten tweede opmerkelijke rol is die van Leonard, gespeeld door Vincent D'Onofrio, die heel wat kilootjes is bijgekomen voor deze rol. Hij speelt de dikke, emotionele Leonard met brio, en zijn vertolking brengt ons meteen in verroering. Op gegeven ogenblik steekt hij zijn wapen in mekaar met heel veel liefde alsof hij zijn geliefde aanraakt en met haar praat.Op een ander ogenblik marcheren de mariniers door hun slaapzaal in hun ondergoed maar met hun geweer, één hand op het pistool, de andere hand houdt hun geslachtsdelen vast. "This is my rifle, this is my gun – this is for fighting, this is for fun."

Korte inhoud: Een uit twee segmenten bestaande kijk op het effect van militaire gedachten en oorlog op mariniers uit het Vietnam-tijdperk. De film is opgebouwd uit twee helften. De opleiding van de mariniers in een trainingskamp, waar ze in feite worden afgebroken en weer opgebouwd en geprogrammeerd tot de perfecte marinier, is het eerste gedeelte. Het tweede gedeelte vindt plaats in Vietnam, waar we de handelingen van de overgebleven mariniers in daadwerkelijke oorlogssituaties meemaken.

De film zit vol bedoelde tegenstrijdigheden wat meteen duidelijk maakt dat ‘oorlog voeren’ niet eenduidig is. Zo is iedereen zo politiek incorrect als maar kan, hoewel ze dat niet zo ervaren. Het hoofdpersonage vol dualiteiten is tevens een vredesactivist én oorlogsmachine. Het hoogste goed is niet het menselijk leven, dan wel de militaire unit waarin je je bevindt. De Vietnam-oorlog is ook een media-event is. Het is deels een geconstrueerde oorlog, en eentje waarvan de doelen en details niet altijd even duidelijk zijn: we kennen de oorlog alleen door wat ons wordt verteld, waarvan de soldaten zich bewust zijn. Een tekenende scène hiervoor is het moment dat een filmploeg gehurkt langs vechtende soldaten trekt, die vaak nog even naar de camera lachen en iets meedelen – zonder twijfel een knipoog naar Francis Ford Coppola’s Apocalypse Now (1979).

Mijn favoriete scène uit het iets mindere tweede gedeelte is de sequentie waarin de soldaten belaagd worden door een vrouwelijke scherpschutter. Niet enkel is de beeldvoering zo efficiënt maar ook de muziek van de dochter Vivian Kubrick bespeelt op efficiënte wijze onze gevoelens. Het hoofdpersonage Joker (Matthew Modine) maakt ook zijn eerste slachtoffer en dat is meteen ook een hoogtepunt in het verhaal. De scène drukt verschillende dingen uit. Het is een daad van genade, maar tegelijkertijd is het de transformatie van Joker tot Killer. Hij schudt hier voorgoed zijn onschuld van zich af. Tezamen met het zingen van de mariniers in het laatste shot van de film zorgt dit voor een ongemakkelijk gevoel bij de toeschouwer.

Het feit dat Kubrick koos voor een film in twee helften zorgt er ook voor dat we met een gevoel zitten dat de film niet “volmaakt” is. Maar gezien de context is dit misschien nog zo geen verkeerde aanpak. Een constante doorheen Kubrick’s werk is zijn obsessie met machinerie, en met de relatie tussen mens en machine, en deze boodschap laat ons wederom perplex achter. De mariniers komen aan op Parris Island en het eerste dat we zien gebeuren, is hoe hun haar wordt afgeschoren. Hun identiteit afgenomen – ze worden allemaal hetzelfde: moordmachines. Het is niet Kubrick's beste film, maar toch wel een film die zal blijven nazinderen, zeker het geniale eerste gedeelte van de film.

***Related Posts***
26/01/2010: 2001: A Space Odyssey review
22/01/2010: A Clockwork Orange review
13/10/2009: The Shining review

Toch een beetje van een verrassing. Volgens het volkje van de Daily Press zou de Library of Congress 25 films gekozen voor opname in het US National Film Registry, het nationaal filmarchief van de VS. Bedoeling is dat "cultureel, historisch of esthetisch relevante prenten" voor de eeuwigheid worden bewaard. Met de opname van het nieuwe pakket telt het archief nu precies 500 titels. Het leuke is dat zowaar The Terminator (1984) van James Cameron tot de prestigieuze lijst is opgenomen.

One of Arnold Schwarzenegger's most famous one-liners will be back for generations to come, now that 1984's "The Terminator" has been selected for preservation in the nation's film archive. The low-budget film directed by James Cameron set a new standard for science-fiction and made Schwarzenegger, now California's governor, a star. The Library of Congress announced Tuesday morning that it's one of 25 films being added to the National Film Registry. The formal unveiling was scheduled for 8 a.m.

Al sinds 1989 wordt de keuze gemaakt uit nominaties van het publiek, alsook van leden van de National Film Preservation Board, waartoe onder andere topregisseur Martin Scorsese behoort, de director of photography Caleb Deschanel, de Mexicaanse regisseur Gregory Nava en de bekende filmcriticus Leonard Maltin. Dat er nood is om de levensduur van films te verlengen, moge blijken uit de vaststelling dat van alle Amerikaanse films gemaakt voor 1950 ongeveer de helft als 'verloren' mag worden beschouwd. Voor prenten uit de periode van de zwijgende film loopt dat verlies op tot 90 procent. Van de films die nieuw in het archief worden opgenomen, is Foolish Wives (1922) van Erich von Stroheim uit 1922 de oudste. Meer bekendere films zijn ondermeer en Deliverance (1972) van John Boorman, The Invisible Man (1933) van James Whale, In Cold Blood (1967) vanRichard Brooks en The Pawnbroker (1964) van Sidney Lumet. Hier is de volledige 2008 aanwinst.

Deze films zullen de reeds opmerkelijke lijst van filmklassiekers vervoegen zoals: 2001: A Space Odyssey, Alien, Apocalypse Now, Back to the Future, Badlands, Ben-Hur, Blade Runner, Blazing Saddles, Casablanca, Chinatown, Citizen Kane, Close Encounters of the Third Kind, The Conversation, Fargo, The Godfather I & II, Goodfellas, The Graduate, The Great Dictator, Manhattan, North by Northwest, Raiders of the Lost Ark, Rear Window, Schindler's List … en ga zomaar door. De lijst heeft dus ook heel wat populaire namen zoals Back to the Future, Halloween, Jaws en Rocky dus past The Terminator eigenlijk wel best in dit lijstje.

Deze films zullen niet enkel digitaal worden opgeslaan met de hoogst mogelijke resolutie, maar tevens zullen originele filmkopieën met diverse methoden worden beschermd. Spijtig dat Europa nog niet aan zo een instituut toe is, maar het zou er toch wel eens van moeten komen. Zeker gezien wij hier eigenlijk de filmkunst tot stand hebben gebracht met pioniers als Georges Méliès, Friedrich Wilhelm Murnau en Fritz Lang.

Het is lang geleden dat we nog iets hebben gehoord van Francis Ford Coppola. Om precies te zijn 9 jaar geleden, met zijn John Grisham film The Rainmaker (1997).

Met het zelf-gefinancierde Youth Without Youth (2007) keert hij terug onder de mensen. De film vertelt het verhaal over een oude professor (Bruno Ganz) die vlak voor de 2de WO wordt getroffen door de bliksem, en vervolgens een jongeman (Tim Roth) blijkt te zijn. Het verhaal is gebaseerd op een verhaal van de Roemeense schrijver Mircea Eliade.

Tijdens de Director’s Guild of America presentatie van de Apocalypse Now (1979): The Complete Dossier DVD sprak de regisseur voor het eerst over de status van het drama. Op dit moment wordt Youth Without Youth gemonteerd door Walter Murch en is ondertussen een versie van 166 minuten voltooid.

Coppola zei echter dat het drama niet uitgebracht zal worden met die lengte, dus er zullen nog heel wat scènes in de prullenbak belanden voordat de regisseur de lengte van Youth Without Youth acceptabel vindt. In Time Magazine verklaarde Coppola:

"It's a story by Mircea Eliade, a Romanian writer, that I found provocative. It wasn't about undercover cops. It was about consciousness. It starts in 1938 and runs through the Second World War and goes from Bucharest to Switzerland to India to Malta. It's a big movie in terms of tackling the production. But I financed it through my wine business, and I took a page from Sofia's--my daughter's--book where she had made Lost in Translation for just a modest amount."

Helaas lijkt het langverwachte Coppola epos Megalopolis definitief van de baan. In de afgelopen jaren heeft de regisseur het project, over en architect die er van droomt dé utopische stad van de toekomst te ontwerpen en bouwen, meerdere keren van de grond proberen te trekken. Nu zegt Coppola dat het hem niet lukt om het script goed te krijgen. Het probleem zit hem er vooral in dat het script een enorm budget voor de film dicteert, wat te groot is om de film als kunstproject te financieren, terwijl de film tegelijkertijd te kleinschalig is om als een blockbuster-achtige franchise aan te pakken.

Terwijl Hollywood met de dagen uniformer, monotoner en onpersoonlijker wordt, is het een verademing om nog eens een grote regisseur aan het werk te zien die er ons doet aan herinneren dat cinema niet alleen entertainment is, maar ook een kunstvorm. Met deze low-budget prent lijkt Francis terug te keren naar zijn roots. Ik hoop gewoon dat de 67jarige regisseur voor zijn volgende film geen 9 jaar zal zal wachten.

***Related Post***
28/09/2007: Francis Ford Coppola bestolen

Een tijd geleden ging Cinema ZED te rade bij de Vlaamse filmcritici en –journalisten (van de Patrick Duynslaegher tot om een lijst samen te stellen van de 10 meest invloedrijke films aller tijden. De mensen die deelnamen aan de poll waren Namen deel aan de poll waren o.a.

Erik Stockman (Humo), Marc Bussens (Zone 02, 03,...), Ronnie Pede (Film & Televisie), Jan Ruysbergh (Het Nieuwsblad / Het Volk), Dave Mestdach (Deng), Ward Verrijken (Het Laatste Nieuws), Bernard Van De Popeliere (P-Magazine, Ché), Linda Crivits (Film, Bo, Medevents), Jan Temmerman (De Morgen), Roel Van Bambost (TV1), Erik Engelen (Film3001), Nic Balthazar (Canvas), Ruben Nollet (De Tijd, StuBru), Ben Van Alboom (Klara), Hans Dewijngaert (Moviegids), Steven de Foer (De Standaard), Kurt Vandemaele (King Kong, Humo, WTV), Chris Craps (Belang Van Limburg / Gazet Van Antwerpen), Jan Sulmont (FM Brussel), Freddy Sartor (Cinemagie), Patrick Duynslaegher (Focus Knack). Het lijstje zag er alsvolgt uit:

1. Citizen Kane (Orson Welles - 1941)
2. The Godfather (Francis Ford Coppola -1972)
3. 2001: A Space Odyssey (Stanley Kubrick - 1968)
4. The Seven Samurai (Akira Kurosawa -1954)
5. Pantserkruiser Potemkin (Sergei M. Eisenstein - 1925)
6. Psycho (Alfred Hitchcock - 1960)
7. Apocalypse Now (Francis Ford Coppola - 1979)
8. Metropolis (Fritz Lang - 1927)
9. Andrei Rublev (Andrei Tarkovsky - 1969)
10. Sunset Boulevard (Billy Wilder - 1950)

Ik was niet meteen geschrokken van de voorgekauwde cliché-antwoorden. Maar ze hadden misschien beter kunnen vragen welke 10 films een grote indruk in hun leven hebben nagelaten. Het lijstje trekt immers een beetje teveel op het bidprentje aan de schouw van mijn bomma. Maar natuurlijk zit de gemiddelde leeftijd van de heren waarschijnlijk ver boven de 30. (uhum…)

Ik heb de 10 films gezien, en het zijn stuk voor stuk films die hun stempel hebben gezet op de filmgeschiedenis. Maar het zijn allemaal films die waarschijnlijk de nieuwe garde filmmakers niet meteen zal inspireren. Maar zoals gezegd, had de vraag iets relevanter kunnen zijn. Trouwens ontbrak er volgens mij één belangrijke film; nl. Star Wars. Ik ken anders geen andere films die jarenlang zo een publiek in de Darth Vader en de Jedi-hype kon meesleuren. Misschien was Star Wars: The Return of the Jedi nu misschien niet meteen een film om waar je uw serieus bij kon houden, maar het zijn en blijven films die hun stempel hebben gezet op de filmgeschiedenis. En George Lucas zal niet alleen de geschiedenis ingaan van de oprichter van het non-lineaire en revolutionaire montage-systeem, later bekend onder de naam Avid (de grondlegger van Final Cut), maar vooral als stichter van Skywalker Sound (later THX), Industriel Light & Magic en maker van tal van geniale films, waaronder Star Wars en Indiana Jones. Hoewel moet je hem het regisseren van films misschien wel blijven afraden. Hij is op de eerste plaats een verhalenverteller. Het is niet voor niets dat Steven Spielberg en Ron Howard "The single greatest filmmaker of our time" noemden. En ik geef ze gelijk, … al mag je hem niet laten regisseren.

En dat nog mensen zijn invloed hoog inschatten zal getuigen in de ontvangst van de 33ste Lifetime Achievement award door het Amerikaanse Film Instituut, in juni 2005. Dit valt namelijk te lezen op Coming Soon

"George Lucas has been selected by the American Film Institute's (AFI) Board of Trustees to receive the 33rd AFI Life Achievement Award, the highest honour for a career in film, it was announced today by Sir Howard Stringer, chair of the AFI Board of Trustees. George Lucas is a master storyteller, but he is first and foremost a moving image pioneer," said Stringer. "He has advanced the art of the moving image like few others, and in the process has inspired a new generation of filmmakers around the world. AFI is proud to present him with its Life Achievement Award."

Een welverdiende prijs voor iemand die onze kijk op films op verschillende vlakken drastisch heeft gewijzigd. Je kan van science-fiction walgen, je kan Star Wars onzin vinden, maar niemand kan ontkennen wat hij voor de filmindustrie heeft verwezenlijkt. Voor wie in de wonderwereld van Lucas wil betreden, raad ik de volgende site aan. May the Force be with you.

***The Movie BlogTalk***
BlogTalk #1: Top 10 Beste Horror
BlogTalk #2: Top 10 Irritaties bij een Bioscoopbezoek
BlogTalk #3: De Meest Overgewaardeerde Films
BlogTalk #4: Het Beste & Slechtste uit 2005
BlogTalk #5: Top 10 Beste TV-Series
BlogTalk #6: Top 10 Favourite 80ties Movies
BlogTalk #7: Top 10 Favoriete FilmScores
BlogTalk #8: Top 10 Best Movie Kiss

***Related Top Lijstjes***
05/04/2007: Top 10 Beste Folterscènes
19/03/2007: Top 10 Hollywood Models
18/01/2007: Top 10 Box-Office successen van 2006
27/12/2006: Top 10 Flops van 2006
14/12/2006: Top 10 Beste Naaktscènes uit 2006
24/10/2006: Top 50 Biggest Hollywood Disaster
27/08/2006: Top 10 Beste Slangen in films
07/08/2006: Top 10 Meest Verwachte Comic-Book Films
16/05/2006: Top 5 Duurste Film
06/01/2006: Top 10 Cult Classic
10/10/2005: Top 10 Best van de Beste Horror Films
03/10/2005: De 'Hero' Top 50
30/09/2005: De 'Villain' Top 50
29/09/2005: Top 25 Most Memorable Filmscores
10/07/2005: All Time Top 10